Dobrze się kręci...

Krążniki wczoraj i dziś

Zakład Produkcyjno-Remontowy Kopalni Węgla Brunatnego "Bełchatów" SA to potentat w dziedzinie produkcji krążników. Ich produkcją zajmuje się od drugiej połowy lat 90. Wcześniej dostawcą krążników dla całej kopalni była Fabryka Maszyn Górniczych "Pioma". w połowie lat 90. ówczesne władze kopalni podjęły decyzję o wykonaniu linii demontażowo-montażowych, jak i zakupie całego szeregu maszyn i urządzeń służących do produkcji części krążników. w pierwszym okresie krążniki produkowane były w oparciu o dokumentację techniczną wykonaną przez poznańskie biuro "Tasko-projekt". Krążniki te posiadały określone parametry techniczne. Wtedy nie zwracano uwagi na jeden z bardzo ważnych parametrów, jakim są opory obracania się. W 2001 roku po raz pierwszy zamontowano krążniki nowe na całej długości przenośnika tzn. całkowicie wyposażono przenośnik W-53 w krążniki 100% nowe i wtedy okazało się, że bardzo istotnym parametrem jest opór dynamiczny obracania się krążników. Opory były tak duże, że szczególnie w temperaturach ujemnych, uniemożliwiały uruchomienie przenośnika.

Wtedy powołano zespół pod przewodnictwem Zastępcy Dyrektora ZPR Eugeniusza Idziaka. w skład zespołu weszli Główny Technolog ZPR Zbigniew Cieślak, Kierownik Wydziału Mechanicznego Edward Cieślik, Kierownik Biura Konstrukcyjnego Zygmunt Duda, Kierownik Działu MR Zbigniew Mizerski, Kierownik Działu Robót Górniczych Transportu Węgla i Nadkładu DGT Tadeusz Jabłoński, w późniejszym czasie Ryszard Fajer Kierownik Działu Badawczo-Rozwojowego. Zespół przystąpił do intensywnych prac nad poprawą jakości krążników, w rezultacie udało się osiągnąć poprawę parametrów eksploatacyjnych, w tym jeżeli chodzi o opory obracania, zgodność z polską normą. Dla większości krążników ta norma mówi o oporach rzędu 6,4 N. Zespół w dalszym ciągu pracuje, a krążniki ulegają dalszej modyfikacji i zmianom.

Produkcja pod potrzeby

Zakład Produkcyjno-Remontowy produkuje na potrzeby Kopalni "Bełchatów" cały asortyment krążników zarówno do przenośników, jak i do maszyn podstawowych, tj. krążniki górne, dolne, nadawowe. Jeżeli chodzi o krążniki dolne, to w ostatnim okresie, z uwagi na określone zapotrzebowanie kopalni, ZPR przechodzi z produkcji krążników pokrytych pierścieniami gumowymi na krążniki z pokryciem poliuretanowym. Robi to w kooperacji z Zakładami Tworzyw Sztucznych w Milanówku.

Przed kopalnią stoi nowe zadanie - rozszerzenie działalności o Odkrywkę "Szczerców". Na tę odkrywkę pójdą olbrzymie ilości krążników. Budowa tej odkrywki, w tym całości układów transportowych, zbiegła się z pracami zmierzającymi do poprawy jakości krążników. W "Szczercowie" montowane są tylko i wyłącznie nowe przenośniki. Gdyby nie dokonano zmniejszenia oporów obracania, mogłyby tam wystąpić trudności. Odkrywka "Szczerców" zostanie w całości zaopatrzona w nowoczesne krążniki produkowane w ZPR. Zdolności produkcyjne oddziału mw-6, to około 100 tysięcy sztuk krążników rocznie. w tej chwili potrzeby kopalni oscylują między 35-45 tys. sztuk co oznacza, że zakład ma jeszcze duże rezerwy i mógłby te krążniki sprzedawać zarówno na rynku polskim, jak i na rynkach zagranicznych.

Należy podkreślić, że dużą rolę w poprawie jakości krążników odegrały służby warsztatowe m.in. Kierownik oddziału mw-6 inż. J. Ziętera, który bardzo zabiega o jakość krążników, usprawnienia, modernizację parku maszynowego, jak również pracownicy działu technologicznego ze Stanisławem Jedykiem – technologiem prowadzącym krążniki oraz pracownicy kontroli jakości. ZPR jako jedyny producent prowadzi badania oporów dynamicznych obracania się, które nie były przewidziane w projektach technicznych.

Trudny rynek zewnętrzny

Temat nowoczesnych rozwiązań w produkcji krążników poruszany jest przez służby marketingowe ZPR na różnego rodzaju konferencjach i sympozjach. Te działania dają efekty, choć na razie niesatysfakcjonujące. Wejście na polski rynek jest utrudnione ze względu na to, że krążniki wysokiej jakości są produkowane na nowoczesnych maszynach, z zastosowaniem dobrych materiałów co sprawia, że nie są produktami tanimi. W związku z tym ciężko jest na rynku polskim konkurować z różnymi drobnymi wytwórcami, którzy nie przestrzegają obowiązujących norm w zakresie jakości. To sprawia, że odbiorcami krążników produkowanych w ZPR są w zasadzie firmy specjalistyczne, a nie z branży węgla brunatnego. Do tej pory nie udało się sprzedać tych krążników do innych kopalń węgla brunatnego, nad czym dyrekcja zakładu ubolewa. Wydaje się, że w nowej strukturze BOT-u, ZPR zdoła przebić się z tym produktem również do kopalń węgla brunatnego. Należy podkreślić, że żywotność nowych krążników jest bardzo wysoka i wynosi średnio 6-7 lat. Natomiast u drobnych producentów, którzy nie przestrzegają wszystkich norm jakościowych, żywotność krążników wynosi 1-2 lata.

Przedłużony okres eksploatacji to wymierne korzyści dla potencjalnych odbiorców i takie korzyści zauważyli przede wszystkim przedstawiciele kopalń niemieckich. ZPR sprzedał już pewną ilość Kopalni Rheinbraun w Koncernie RWE, a obecnie przygotowuje drugą partię krążników do sprzedaży w Kopalni Wattenfall, w zagłębiu wschodnioniemieckim. Oczekuje się, że Niemcy jako potentat w górnictwie odkrywkowym będą te krążniki kupować, czym Zakład jest bardzo zainteresowany. Krążnikami ZPR interesują się także przedstawiciele kopalni Marica Wastok z Bułgarii oraz firmy z byłej Jugosławii. Krążniki z ZPR doceniła, funkcjonująca na polskim rynku firma Knauff, która złożyła już drugie zamówienie, oceniając ich jakość bardzo wysoko.

Oceniani i doceniani

Wymiernym efektem każdej działalności, szczególnie na konkurencyjnym rynku, jest wysoka ocena produktów, dokonana przez tzw. gremia niezależne. Zakład Produkcyjno-Remontowy uczestniczył w siódmej edycji konkursu na "Europrodukt", zorganizowanym przez Polskie Towarzystwo Handlowe przy współudziale Ministerstwa Gospodarki i Pracy pod patronatem Premiera RP. Po rozstrzygnięciu konkursu, krążnik dolny produkowany w ZPR uzyskał certyfikat "Europrodukt 2004". Jest to dosyć prestiżowe wyróżnienie, przepustka do tego, żeby z tym krążnikiem wyjść szerzej na zewnątrz, szczególnie na rynki krajów Unii Europejskiej. Na pewno będzie to pomocne w promocji wyrobu zarówno na rynku krajowym jak i zagranicznym.

Laureatami tego konkursu zostało 14 firm z całej Polski, reprezentujących szeroką gamę branż, od firm przemysłowych po banki i inne instytucje zajmujące się produkcją wyrobów i świadczeniem usług. Można powiedzieć, że ZPR znalazł się w elitarnym towarzystwie. Cieszy fakt, że kopalnia kojarzona dotychczas tylko z wydobyciem węgla może być postrzegana przez świat zewnętrzny jako firma, w której dzieją się różne inne ciekawe rzeczy i produkowane są różne inne wyroby o wysokim standardzie.

Na tytuły trzeba zapracować

Przyznany tytuł nie bierze się znikąd. Żeby wziąć udział w konkursie trzeba spełnić określone kryteria, m.in. eksportować towar na rynki europejskie - poza Polskę. ZPR posiada jeszcze inny produkt, który ma szansę zaistnieć na rynku, tj. płyty trudnościeralne, produkowane przez oddział mw-3. w Polsce, w kopalniach odkrywkowych, w kopalniach miedzi, jak i w przemyśle celulozowo-papierniczym jest to wyrób znany. Gdyby udało się zainteresować nim również rynki poza Polską, to można się ubiegać o kolejny certyfikat. Misją Zakładu Produkcyjno-Remontowego jest przede wszystkim spełnianie oczekiwań KWB "Bełchatów". ZPR stara się to zapewnić, natomiast wszystkie nadwyżki mocy produkcyjnych, kieruje na rynek zewnętrzny. Chce, żeby zakład był znany nie tylko w Polsce i ma już pewne doświadczenia z produkcją na rynki zagraniczne. w 2003 roku, w ramach współpracy z kopalnią Rheinbraun (RWE), wykonano koło czerpakowe dla odkrywki Inden, które zostało zabudowane na koparce bez żadnych problemów i bezusterkowo pracuje już około pół roku. Jest to przykład, że zakład potrafi produkować inne wyroby, które spełniają niemieckie, wysokie normy jakościowe.

Otwarci na nowoczesność

Chociaż najważniejszą "kuźnią pomysłów" są służby ZPR, to zakład nie zamyka się na współpracę z innymi. Wzajemna pomoc obejmuje inne służby kopalni m.in. biuro konstrukcyjne, dział gospodarki remontowej, dział badawczo-rozwojowy. Zakład współpracuje również z różnymi instytucjami naukowymi m.in. z Instytutem Górnictwa Politechniki Wrocławskiej. Duży wkład w zakresie poprawy jakości krążników oraz ich parametrów ma zespół pod kierunkiem prof. L. Gładysiewicza. Wykonano cały szereg badań, ekspertyz, analiz po to, żeby uwiarygodnić i potwierdzić naukowo spostrzeżenia warsztatowe. ZPR współpracuje z Politechniką Łódzką w zakresie szerszego zastosowania produktów w branży gumowej oraz w branży celulozowo-papierniczej, a także z Instytutem Spawalnictwa, gdzie są testowane i badane najróżniejsze materiały spawalnicze takie, które znajdują potem zastosowanie na skalę przemysłową. w branży spawalniczej prowadzona jest ciągła współpraca z czołowymi firmami europejskimi m.in. z niemiecką firmą CORODUR, która dostarcza materiały spawalnicze trudnościeralne, oferuje własne technologie, know-how. Dzięki tej współpracy ZPR może stosować materiały o największej odporności na ścieranie i dużej trwałości, co pozwala poprawić trwałość różnych elementów szybko zużywających się jak leje, odbojnice oraz wszelkiego typu wykładziny.

Istotna jest również współpraca z Bełchatowsko-Kleszczowskim Parkiem Przemysłowo-Technologicznym, gdzie na nowoczesnym urządzeniu wdrażana jest metoda azotonasiarczania elementów maszyn, technologia poprawiająca własności eksploatacyjne różnych części szybko zużywających się. ZPR przy współpracy ze służbami kopalnianymi zamierza wytypować części zamienne do maszyn podstawowych, które byłyby poddawane obróbce azotonasiarczania. Dotyczy to również krążników, szczególnie ich osi, ale również innych elementów, które ulegają szybkiemu zużywaniu w wyniku tarcia części współpracujących.

System jakości gwarancją dla klienta

Potwierdzony certyfikat ISO, który posiada Zakład Produkcyjno-Remontowy, jest swego rodzaju kluczem, który otwiera zamknięte dotychczas drzwi różnych firm i pomaga w kontaktach ze światem zachodnim. Żeby złożyć ofertę na tym rynku na cokolwiek, bez względu na rozstrzygnięcie oferty, pierwszym pytaniem jest system zapewnienia jakości wg norm ISO 9001. Posiadanie tego certyfikatu jest warunkiem podstawowym i niezbędnym do dalszych rozmów handlowych. Również firmy polskie coraz częściej pytają o certyfikat, a w ofertach jakie składa Zakład Produkcyjno-Remontowy życzą sobie zapisu, że taki system zakład posiada. Obecnie Kopalnia "Bełchatów" stoi przed wyzwaniem, jakim jest rozpoczęcie wdrażania systemu wg norm ISO. Jeżeli będzie miała taki system, to na pewno w oczach świata zewnętrznego zostanie dobrze postrzegana.