Informacja z konferencji EURACOAL "Węgiel w Europie"

24 stycznia br. w Brukseli odbyła się konferencja pt. "Węgiel w Europie", której organizatorem był EURACOAL. w konferencji wzięli udział członkowie Komitetu Wykonawczego EURACOAL oraz zaproszeni goście, wśród których znajdował się nowy Komisarz UE ds. Energii Pan Andris PIEBALGS (z Łotwy). Porozumienie Producentów Węgla Brunatnego reprezentowane było przez Prezesa PPWB Pana Stanisława Żuka oraz Wiceprezesa PPWB dr Jacka Libickiego.

W otwierającym konferencję wystąpieniu zabrał głos nowo wybrany Prezydent EURACOAL Pan Nigel YAXLEY z UK Coal. Przedstawił on obecne znaczenie węgla w gospodarce światowej i europejskiej. Wskazał na wzrastającą rolę węgla w Unii Europejskiej, w której wydobywa się go obecnie w dziewięciu krajach.

W swoim wystąpieniu Prezydent EURACOAL przedstawił trzy zagadnienia dotyczące problematyki węgla:

- bezpieczeństwo energetyczne,
- koszty pozyskania energii,
- koncepcję czystego węgla.

Węgiel jest obecnie znaczącą częścią światowego rynku energetycznego, na którym blisko 40% energii elektrycznej pochodzi z jego spalania. Światowe rezerwy węgla oceniane są na ponad 200 lat. Handel węglem jest w pełni urynkowiony, a jego producenci i nabywcy znajdują się na każdym kontynencie. Jest on relatywnie tani i uczestniczy jako istotny czynnik stabilizujący, na światowym rynku energetycznym.

Europa jest trzecim w świecie po Chinach i USA konsumentem węgla. W wielu krajach Unii Europejskiej węgiel ma podstawowe znaczenie dla gospodarki. w Polsce ponad 90% energii elektrycznej pochodzi ze spalania węgla, w Grecji ponad 60%, a w Niemczech około 50%. Średnio w całej Unii Europejskiej, 30% energii elektrycznej pozyskiwanej jest ze spalania węgla.

Pierwsze spotkanie z nowym Komisarzem UE ds. Energii
panem A. Piebalgsem (Łotwa).
Stoją od lewej: dr J. Libicki (Polska), dr D. Böcker
(ustępujący Prezydent EURACOAL – Niemcy),
N. Yaxley (nowy Prezydent EURACOAL – Wielka Brytania) i Komisarz A. Pielbags.

Węgiel jest nie tylko paliwem w przemyśle energetycznym. Jest również podstawowym surowcem w przemyśle stalowym Unii Europejskiej (45 milionów ton/rok) oraz paliwem wykorzystywanym do ogrzewania domów i systemów grzewczych (30 milionów ton/rok). Na węglu bazuje również przemysł cementowy i materiałów budowlanych.

Niezmiernie istotnym czynnikiem dla utrzymania racjonalnych cen na rynku energii elektrycznej jest zapewnienie konkurencyjności pomiędzy paliwami. Pomimo, że ceny węgla na rynkach światowych wzrosły w ostatnim roku, to ceny gazu i ropy naftowej charakteryzują się bardzo dużymi wahaniami. Jest to czynnik bardzo niekorzystny, szczególnie w kontekście wzrastającej zależności Unii Europejskiej od importowanych źródeł energii. Węgiel może stanowić w tym przypadku istotną przeciwwagę, szczególnie w stosunku do gazu.

Obecne prognozy wskazują, że do 2030 roku nastąpi w Europie ponad 50% wzrost zapotrzebowania na energię elektryczną. Udział odnawialnych źródeł energii zwiększy się z 15% do 18%, a gazu z 17% do 36%. W tym samym okresie przewiduje się obniżenie udziału węgla z 30% do 27%. Najbardziej problematyczna wydaje się, według Prezydenta YAXLEY’a, perspektywa zastąpienia węgla gazem, gdyż prowadzić to będzie do zmniejszenia bezpieczeństwa energetycznego Europy.

W kolejnej części przemówienia Prezydent EURACOAL przedstawił korzyści, jakie osiągnie przemysł paliw stałych poprzez wdrożenie "Koncepcji Czystego Węgla". EURACOAL zdefiniował trzy fazy realizacji tej koncepcji:

1. I faza - redukcja emisji SO₂, NO_x i pyłów,
2. II faza - poprawienie efektywności energetyki,
3. III faza - długoterminowa wizja redukcji i ewentualnego magazynowania CO₂.

Wskazano przy tym na brak doświadczeń związanych z procedurą Handlu Emisjami na zliberalizowanym rynku energii elektrycznej. EURACOAL uważa, że Europa potrzebuje otwartej debaty, której celem byłaby minimalizacja potencjalnych negatywnych skutków ubocznych związanych z wdrażaniem tej procedury. Istotna będzie realizacja nowych inwestycji, co związane jest z potrzebą rozpoczęcia planowania II fazy "Koncepcji Czystego Węgla".

W podsumowaniu Prezydent YAXLEY stwierdził, że węgiel przeżywa głębokie zmiany strukturalne, które wymagają podjęcia wielkich wyzwań. EURACOAL wita z zadowoleniem dialog z Instytucjami Europejskimi. Regulacje prawne na rynku energii elektrycznej będą miały znaczący wpływ na zachowanie się przedsiębiorców, chcących zainwestować w modernizację i budowę nowych elektrowni i kopalń.

Uczestnicy konferencji "Węgiel w Europie".
Stoją od lewej: dr D. Böcker (ustępujący Prezydent EURACOAL), 
L. Janssens (Sekretarz Generalny EURACOAL), dr J. Libicki (Wiceprezes PPWB).

Bardzo istotnym elementem Konferencji było wystąpienie nowego Komisarza ds. Energii pana Andrisa PIEBALGS’a, który w przeciwieństwie do swej poprzedniczki pani Loyoli de Palacio, wykazuje pozytywne zainteresowanie sprawami energetyki i węgla. Stwierdził on, że energia to jeden z kluczowych sektorów europejskiej ekonomii. Decyduje o jej konkurencyjności, a przez to o możliwości osiągnięcia celów Strategii Lizbońskiej oraz wypełnienia protokołu z Kioto. Jest też głównym czynnikiem bezpieczeństwa Europy.

W swojej wypowiedzi przedstawił sześć priorytetów Komisji Europejskiej dotyczących energii. Zaliczył do nich:

1. Poprawę efektywność energii;
2. Zapewnienie właściwego funkcjonowania wewnętrznego rynku energii;
3. Promowanie odnawialnych źródeł energii;
4. Zapewnienie bezpieczeństwa dostaw energii i w tym kontekście rozwój polityki energetycznej;
5. Stworzenie lepszego współdziałania pomiędzy energetyką, środowiskiem naturalnym i polityką badawczą-naukową;
6. Poprawę bezpieczeństwa energetyki jądrowej.

Priorytety te określają trzy cele stanowiące wspólną politykę energetyczną dla Europy. Są to: konkurencyjność, zrównoważony rozwój i bezpieczeństwo dostaw.

W swoim wystąpieniu Komisarz A. PIEBALGS wyraził chęć bliskiej współpracy z EURACOAL. Zwrócił uwagę, że dla rozwoju jasnej i długoterminowej wizji roli węgla w Europie, niezbędna jest współpraca pomiędzy Komisją Europejską i przemysłem. w celu podjęcia takiej współpracy zapowiedział on stworzenie "Forum dla Węglowodorów", które byłoby platformą konsultacji i współpracy pomiędzy Komisją Europejską a przemysłem. Zadaniem tego forum byłaby próba stworzenia konsensusu we wszystkich tematach dotyczących węglowodorów. Do udziału w tym forum zaproszony zostanie również EURACOAL.

W dalszej części przemówienia Komisarz A. PIEBALGS zwrócił uwagę na fakt, że węgiel nie zajmował dotychczas takiej uwagi, na jaką zasługuje. Korzyści z węgla płynące były często lekceważone, a są one szczególnie istotne w czasach wysokich i niestabilnych cen ropy naftowej, a za nią i gazu, a także niepewności ich dostaw. Węgiel jest relatywnie tani i stanowi istotny czynnik stabilizujący światowy rynek energetyczny. Pomimo to nadal jest postrzegany negatywnie, jako "brudne" paliwo powodujące zanieczyszczenie środowiska.

Oczywistym jest, że węgiel jako ważny element polityki bezpieczeństwa energetycznego musi podjąć wyzwania związane z polityką ochrony środowiska. w tym kontekście Komisarz przedstawił trzy priorytety polityki Komisji Europejskiej względem węgla:

1. Priorytet i - redukcja emisji spalin z istniejących elektrowni opalanych węglem,
2. Priorytet II - umożliwienie i ułatwienie rozwoju oraz ekspansji rynkowej nowym wysoko efektywnym elektrowniom opalanym węglem,
3. Priorytet III - promocja nowych technologii dla redukcji CO₂ i jego magazynowania.

"Priorytet I" polega na redukcji poziomu emisji zanieczyszczeń z istniejących instalacji, podczas gdy "Priorytet II" ma na celu zwiększenie efektywności obecnie istniejących i przyszłych instalacji. Wiele z istniejących obecnie elektrowni wyposażonych jest już w nowe technologie dostosowane już do wymagań "Priorytetu I". "Priorytet III" obejmuje cele długookresowe, w tym proces redukcji emisji CO₂. w perspektywie zakłada on maksymalną redukcję emisji CO₂ oraz efektywne zastosowanie wodoru jako paliwa w sektorze transportu. Dostępna wiedza pozwala przypuszczać, że cel ten możliwy jest do osiągnięcia. Wymaga jednak wdrożenia wielu całkowicie nowych rozwiązań technicznych i prawnych.

W trakcie spotkania Komisarz Andris PIEBALGS zwrócił uwagę, że priorytety te są zbieżne z przedstawionymi przez EURACOAL fazami programu "Koncepcji Czystego Węgla". Stanowić to może doskonałą platformę współpracy, prowadzącą do osiągnięcia założonych wspólnie celów. Zaproponował kooperację pomiędzy Komisją Europejską, państwami członkowskimi i przemysłem dla stworzenia i realizacji konsekwentnego, spójnego i ambitnego programu "Europejskiego Partnerstwa Czystego Węgla". Program ten umożliwiłby wyznaczenie celów, których realizacja doprowadziłaby do stworzenia konkurencyjnego przemysłu paliw stałych, mającego również swój wkład w zrównoważone środowisko naturalne. Stworzenie "Europejskiego Partnerstwa Czystego Węgla" będzie jednym z pierwszych zadań dyskutowanych w trakcie nowego "Forum dla Węglowodorów".

Osiągnięcie przedstawionych powyżej celów nie będzie łatwe. Sukces zależeć będzie od możliwości przekonania rządów i firm do rzeczywistego poparcia tej inicjatywy, nie tylko w słowach.

Na zakończenie swego wystąpienia Komisarz A. PIEBALGS stwierdził, że następne pięć lat będzie decydujące dla przyszłości węgla w Europie. Wyraził również opinię, że ambitna współpraca w realizacji przedstawionych zadań doprowadzić może do jego jasnej przyszłości.

Uczestnicy konferencji, a szczególnie członkowie Komitetu Wykonawczego EURACOAL odebrali wystąpienie Komisarza A. PIEBALGS’a z wielkim zadowoleniem i wrażeniem optymizmu. Węgiel bowiem nie boi się nowych wyzwań, chce jednak otrzymać swą szansę, a nie być marginalizowany i odsuwany od głównych trendów gospodarczych przy pomocy negatywnych stereotypów. Pod nowym kierownictwem Unia Europejska wydaje się to rozumieć i widzi w przemyśle węglowym istotnego gracza na rynku energetycznym.

Omawiano także koncepcję zorganizowania w Polsce (najprawdopodobniej w Warszawie) na wiosnę 2006 roku wielkiej konferencji gospodarczo-politycznej "Węgiel w Europie", której współorganizatorem byłoby Porozumienie Producentów Węgla Brunatnego.