COKR - synonim XXI wieku

Na podstawie rozporządzenia do ustawy "Prawo Geologiczne i Górnicze" w zakładzie górniczym powinna być zorganizowana służba dyspozytorska. w KWB "Bełchatów" SA rolę taką pełni dział Centrum Operatywnego Kierowania Ruchem (COKR) z siedzibą w budynku na i piętrze obok "Pentagonu". Kierownikiem tego działu jest inż. Mieczysław Rek. COKR podlega bezpośrednio DT - Kierownikowi Ruchu Zakładu Górniczego.

Praca działu prowadzona jest w systemie czterobrygadowym. "Szefem" każdej zmiany jest Zmianowy Inżynier Ruchu (ZIR), jest to osoba Kierownictwa Kopalni, wyznaczona przez DT - KRZG do kierowania ruchem zakładu górniczego.

Funkcję tę aktualnie pełnią: mgr inż. Jan Nowicki (brygada "A"), mgr inż. Jan Skorodecki (brygada "B"), inż. Wojciech Howis (brygada "C") oraz inż. Leszek Dusza (brygada "D").

Do pomocy ZIR, oprócz dyspozytorów ruchu, ma nadsztygara górniczego (zastępca ZIR-a), nadsztygarów: elektrycznego i mechanicznego oraz dozór zmianowy bezpośrednio mu podległy, jak straż pożarna i służba ochrony.

Zadania postawione przed COKR-em są bardzo szerokie, wynikają bezpośrednio z ustawy "Prawo Geologiczne i Górnicze" oraz rozporządzeń wydanych do tej ustawy, należy do nich również realizacja wytycznych określonych przez przełożonych.

Na każdej zmianie jest czterech dyspozytorów: jeden zajmuje się koordynacją "sprzętu i transportu" i pracuje na tzw. "Kogucie", drugi zajmuje się ruchem ciągów węglowych i nawęglaniem elektrowni, trzeci nadkładem z Odkrywki "Bełchatów", natomiast czwarty nadkładem z Odkrywki "Szczerców".

Najważniejszymi zasadami, którymi kierują się dyspozytorzy, są m.in. bezpieczne prowadzenie ruchu zakładu górniczego oraz wykorzystanie dostępnych środków do właściwego nawęglania elektrowni zgodnie z zawartymi umowami. Bardzo ważna jest także koordynacja i współpraca z dozorem ruchu kopalni, niezbędna dla maksymalnego wykorzystania czasu pracy oraz wydajności układów KTZ przy jak najmniejszym zużyciu energii elektrycznej, który stanowi ok. 15% kosztów wydobycia.

Aby można było zrealizować powyższe zadania, dyspozytorzy wykorzystują najnowocześniejsze rozwiązania techniczne. Do serwera znajdującego się w COKR spływają informacje systemu wydobywczego (sygnały z oczujnikowanych urządzeń pracujących w kopalni), które przetworzone w postaci aplikacji, rozsyłane są na poszczególne stanowiska dyspozytorskie, jak również na dużą tablicę synoptyczną znajdującą się przed stanowiskami dyspozytorów. Tablica synoptyczna umożliwia dyspozytorom wgląd w pracę układów KTZ w czasie rzeczywistym. Między innymi widać, w jakim układzie pracują poszczególne maszyny (układ KTZ), jaką osiągają wydajność oraz ich stany: praca, postój, zabezpieczenie, brak napięcia, położenie głowic stacji rozdzielczych itd. Są to niezbędne informacje potrzebne do bezpiecznego prowadzenia ruchu zakładu górniczego. Każdy dyspozytor ma możliwość sterowania pracą przenośnika ze swojego pulpitu - może go uruchomić, zatrzymać oraz skasować niektóre stany awaryjne. Mając dostęp do szafy sterowniczej, za pomocą kodowanej karty magnetycznej, może skutecznie zabezpieczyć przenośniki Odkrywki "Szczerców".

Dyspozytor zajmujący się prowadzeniem ruchu ciągów węglowych ma również bardzo ważne zadanie utrzymania właściwych parametrów węgla podawanego do elektrowni. Polega to na tzw. uśrednianiu, tj. takim sterowaniu wydajnością koparek węglowych podających węgiel bezpośrednio do elektrowni (tzw. przelot) i ŁZKS-ów, aby "sprzedawany" węgiel posiadał odpowiednią kaloryczność, zawartość siarki, popiołu i wilgotność. Znów bardzo pomocnym jest podgląd w systemie wydobywczym o parametrach węgla znajdującego się na placu uśredniania. Dzięki niemu precyzyjnie wiadomo, gdzie skierować ŁZKS-y i z jaką wydajnością mają pracować.

Bardzo ważnym zagadnieniem pracy dyspozytorów jest powiadamianie i koordynacja prac służb utrzymania ruchu w przypadku usuwania awarii, a także współorganizowanie akcji ratowniczej. Szczególnie dotyczy to prowadzenia jednostek straży pożarnych za pomocą radiotelefonu odpowiednią drogą do miejsca pożaru, zapewnienia osoby pilotującej w przypadku braku możliwości kontaktowania się z jednostkami straży pożarnych drogą radiową oraz przygotowania odpowiedniego sprzętu do holowania samochodów pożarniczych w przypadku utrudnionego dojazdu.

Do ZIR-a spływają wszystkie informacje dotyczące ruchu zakładu górniczego oraz aktualnej sytuacji w całej kopalni. w COKR znajduje się również sekcja statystyki, zajmująca się analizą pracy układu wydobywczego. Sekcja opracowuje miesięczne i roczne analizy z pracy i postojów układów wydobywczych obu odkrywek kopalni. Analizy rozsyłane są do Członków Zarządu Kopalni oraz do poszczególnych Kierowników Działów Ruchu, w celu zapoznania się z wynikami pracy podległych służb i wyciągania właściwych wniosków. Sekcja gromadzi również dane statystyczne dotyczące jakości podawanego węgla do elektrowni oraz zbiera informacje o ważnych wydarzeniach w kopalni. w sekcji można też zasięgnąć informacji o pracy układów wydobywczych od początku ich uruchomienia.

W COKR znajdują się również ważne dokumenty dostępne całą dobę. Są to: Plany Ruchu dla O/Szczerców i O/Bełchatów, Książki Dyżurów Osób Kierownictwa Kopalni, Inspektorów BHP i OUG, Książka rejestrowa wypadków, Książka zagrożeń naturalnych, Książka rejestrowa protokołów awaryjnych, a także Książka wstrząsów sejsmicznych.

Za właściwe prowadzenie tych ksiąg oraz powiadamianie właściwych osób o zaistniałych zdarzeniach nadzwyczajnych na terenie kopalni odpowiedzialny jest ZIR, który do czasu przybycia osób Kierownictwa na teren kopalni, podejmuje decyzje i kieruje każdą akcją.