Bezpiecznie i tanio wydobywamy węgiel brunatny

W czasie różnych spotkań czy konferencji powszechnie prezentowana jest opinia, że górnictwo odkrywkowe w Polsce, eksploatujące głównie węgiel brunatny oraz surowce skalne, ma ogromne możliwości nie tylko utrzymać obecną pozycję w gospodarce narodowej, ale powinno ją nawet umocnić. Wynika to ze wzrastającego zapotrzebowania na surowce energetyczne, a także drogowe i budowlane. Trzeba mieć też świadomość, że działalność górnicza musi odbywać się z poszanowaniem wymogów ochrony środowiska. Oczywiście występująca pewnego rodzaju kolizyjność potrzeby odkrywkowej eksploatacji złóż z uwarunkowaniami ochrony środowiska powinna być rozwiązywana w drodze kompromisu. W wielu przypadkach oddziaływania górnictwa odkrywkowego są tendencyjnie przedstawiane. W bilansie korzyści i strat pomija się często np. fakt przysparzania społeczeństwu obiektów rekreacyjno-wypoczynkowych i innych o dużej wartości użytkowej, realizowanych w fazie likwidacji działalności górniczej i zagospodarowania wyrobisk poeksploatacyjnych - tak dzieje się przy granicy z Polską, np. w Niemczech, w byłych kopalniach Berzdorf czy Olbersdorf. Wokół górnictwa odkrywkowego wytworzyło się dużo nieprawdziwych opinii, w skrajnych przypadkach mających wręcz wymiar wizji wielkich katastrof.

Czasem jednak może się zdarzyć, że w kopalniach odkrywkowych wystąpią zagrożenia naturalne, dlatego między innymi w BOT KWB Turów SA zastosowano technologię Systemu Informacji Przestrzennej do ich prognozowania. W celu skutecznego przeciwdziałania takim zagrożeniom działają zorganizowane służby geologiczne i geotechniczne oraz wciąż rozwijający się system rozpoznawania, rejestrowania i prognozowania. Wdrożony został system informatyczny w zakresie wspomagania pracy tych służb. W odpowiednich programach komputerowych opracowywane są mapy zagrożeń naturalnych z wykorzystaniem informacji zawartych w bazie danych Górniczego Systemu Informatycznego. Integracja danych, łatwość dostępu do informacji, przedstawienie jej w sposób intuicyjny i przejrzysty, stwarza szerokie możliwości przewidywania oraz oceny i zwalczania wszelkich zagrożeń naturalnych. Piszemy o tym w artykule pt. "Zastosowanie technologii SIP do prognozowania zagrożeń naturalnych w BOT KWB Turów SA".

Jak już pisaliśmy w poprzednim numerze "WB" wzrasta rola węgla brunatnego w Unii Europejskiej, w której wydobywa się go obecnie w dziewięciu krajach. W tym Biuletynie charakteryzujemy wydobycie tego paliwa w kilku krajach Europy.

Węgiel jest nie tylko paliwem w przemyśle energetycznym, choć blisko 40% energii elektrycznej pochodzi z jego spalania. Jest on również podstawowym surowcem w przemyśle stalowym oraz paliwem wykorzystywanym do ogrzewania domów i systemów grzewczych. Na węglu bazuje również przemysł cementowy i materiałów budowlanych. Jego światowe rezerwy oceniane są na ponad 200 lat. Węgiel brunatny jest relatywnie tani i uczestniczy jako istotny czynnik stabilizujący na rynku energetycznym. By go pozyskać w Polsce uruchamiane są kolejne odkrywki, m.in. konińskie "Drzewce" czy bełchatowski "Szczerców". Właśnie w nowej odkrywce BOT KWB Bełchatów SA ruszył kolejny układ KTZ, który składa się z ośmiu przenośników B-2250 i liczy ponad 6,7 km. Czytaj o szczegółach nowego ciągu technologicznego w odkrywce "Szczerców".

Inaczej jest z transportem węgla w Kopalni "Adamów". Tu urobek z kilku odkrywek przemieszczany jest do Elektrowni "Adamów" SA transportem kolejowym. Powstała tam specyficzna Kolej Górnicza, która stanowi autonomiczną sieć zakładową i nie ma połączenia z siecią PKP. Artykuł pt. "Kolej górnicza Kopalni Węgla Brunatnego "Adamów" SA".

W kopalniach odkrywkowych użytkowane są setki maszyn i urządzeń mechanicznych. By wszystkie pracowały bez zakłóceń potrzebne są ich naprawy i remonty oraz stały nadzór nad nimi. Tym zajmują się m.in. Warsztaty naprawcze. W Kopalni "Konin" powstały one w 1974 roku. Na przestrzeni trzydziestoletniej działalności konińskie Warsztaty Naprawcze rozbudowywały się i unowocześniały swój potencjał produkcyjny wdrażając do produkcji innowacje technologiczne. Artykuł na temat warsztatów KWB "Konin" SA.

Węgiel brunatny nie zajmował dotychczas takiej uwagi, na jaką zasługuje. Korzyści płynące z węgla były często lekceważone, a są one szczególnie istotne w czasach wysokich i niestabilnych cen ropy naftowej i gazu, a także niepewności ich dostaw. Czasem postrzegany jest negatywnie, jako "brudne" paliwo powodujące zanieczyszczenie środowiska. Mówi się też, że eksploatacja odkrywkowa zmienia stosunki wodne wokół swoich wyrobisk. To się zgadza, ale nie jest to niebezpieczne dla środowiska, a zakłady górnicze niwelują zmiany hydrograficzne budując m.in. zbiorniki wodne czy zalesiając po prostu tereny poeksploatacyjne i zwałowiska nadkładu. Dla oceny aktualnych, zmieniających się warunków hydrologicznych i meteorologicznych prowadzi się monitoring środowiska wodnego. Tak też się dzieje w rejonie odkrywek KWB "Konin" SA. Wyniki badań umieszczane są w "Rocznikach hydrologicznych i meteorologicznych".

Co jakiś czas organizowane są konferencje poświęcone branży węgla brunatnego. i tak w dniach 6-8 czerwca br. W Bełchatowie odbył się IV Międzynarodowy Kongres Górnictwo Węgla Brunatnego pod hasłem "Węgiel Brunatny - Energetyka - Środowisko". W obradach udział wzięło ponad 300 specjalistów (naukowców i praktyków), w tym prawie 40 zagranicznych z renomowanych ośrodków naukowych i przemysłowych. To spotkanie stworzyło kompetentne forum dla przedstawienia problematyki i wymiany poglądów w zakresie stosowania nowoczesnych rozwiązań przy wydobywaniu węgla brunatnego i przetwarzaniu go na energię elektryczną w sposób bezpieczny dla środowiska i efektywny w warunkach konkurencji na powstającym wolnym rynku energii.

Podczas tegoż Kongresu zaprezentowane zostało 60 referatów, których wachlarz zagadnień był dość obszerny - dotyczył zarówno górnictwa węgla brunatnego, jak i energetyki opartej na nim. Zaprezentowane zostały m.in. nowe rodzaje materiałów potrzebnych do budowy maszyn i urządzeń, nowe techniki i technologie stosowane w konstruowaniu oraz budowy maszyn i urządzeń, nowoczesne technologie eksploatacji węgla w warunkach ekstremalnych, uwarunkowania prawno-ekonomiczne funkcjonowania kopalń w Polsce i Niemczech w warunkach konkurencji i wolnego rynku, prognozy dalszego funkcjonowania branży węgla brunatnego i opartej na nim energetyki w 20-letnim horyzoncie czasowym, nowe kierunki działań proekologicznych w kopalniach i elektrowniach oraz nowoczesne rozwiązania informatyczne stosowane do wspomagania procesów produkcyjnych i zarządzania w kopalniach i elektrowniach.

Takie branżowe spotkania są konieczne i celowe, ponieważ nie tylko dostarczają wiedzy o górnictwie i energetyce, ale również promują węgiel brunatny - tak samo jak nasz Biuletyn Informacyjny.