Przegląd sytuacji w górnictwie węgla brunatnego krajów - członków EURACOAL

Zamieszczony poniżej przegląd opracowano na podstawie raportów przedkładanych przez członków Europejskiego Stowarzyszenia Paliw Stałych EURACOAL (dawniej CECSO) w Brukseli. Członkami Euracoal są wszystkie kraje, w których wydobywa się węgiel kamienny lub brunatny. Do Euracoal należy ponadto organizacja EURISCOAL, zrzeszająca importerów węgla z krajów, które posiadają elektrownie opalane węglem importowanym głównie z RPA, Australii, Kolumbii czy Polski. Członkami Euracoal są także kraje kandydujące do UE jak Bułgaria i Rumunia, a także Serbia, aspirująca dopiero do kandydowania.

Raporty zawierają najistotniejsze wydarzenia w sektorach górnictwa i elektroenergetyki tych krajów i są prezentowane na corocznych posiedzeniach Zgromadzenia Ogólnego i Komitetu Wykonawczego - organów EURACOAL. Niżej zamieszczony przegląd odnosi się do raportów omawianych na posiedzeniu w dniu 24 stycznia 2005 r. Obecny przegląd jest trzecim z kolei, publikowanym w Biuletynie PPWB "Węgiel Brunatny".

Górnictwo węgla brunatnego krajów członkowskich Euracoal eksploatuje złoża metodami odkrywkowymi stosując wysokowydajne technologie ciągłe. Roczne wydobycie sięga 437 milionów ton, co oznacza ponad 40% udział w światowym wydobyciu tego nośnika energii. Węgiel brunatny wykorzystywany jest w przeważającej mierze do produkcji energii elektrycznej i odgrywa znaczącą rolę w bilansie zużycia nośników energii, co jest szczególnie widoczne w krajach Europy środkowej i południowo-wschodniej (tabela 2).

Struktura zużycia nośników energii pokazuje, że większość krajów nowo wstępujących do Unii Europejskiej opiera gospodarkę paliwowo-energetyczną o krajowe zasoby paliw stałych w przeciwieństwie do krajów "starej Unii", gdzie dominują paliwa płynne, gazowe i energia jądrowa. Należy założyć, że węgiel brunatny w krajach południowo-wschodniej Europy jeszcze przez wiele lat będzie w sposób opłacalny eksploatowany z rodzimych zasobów, wykorzystując przy tym posiadany potencjał i doświadczenie, co może wpływać w istotny sposób na politykę energetyczną Wspólnoty.

Tabela 1. Wydobycie węgla w krajach członkowskich EURACOAL 2003/2004

¹⁾ dane dla 2002 r. , ²⁾ dane dla 2000 r.

Tabela 2. Zużycie nośników energii w produkcji energii elektrycznej w krajach członkowskich EURACOAL.

¹⁾ styczeń-listopad 2004, ²⁾ 2000 rok

W sektorze wytwarzania energii elektrycznej większości krajów członkowskich Euracoal węgiel brunatny odgrywa znaczącą rolę, na co wskazuje struktura zużycia nośników energii w produkcji elektryczności. Dzieje się tak, bowiem głównym walorem tego nośnika jest jego konkurencyjna cena. Niemniej jednak istotnym czynnikiem jest bezpieczeństwo energetyczne dla krajów posiadających własne zasoby, co zmniejsza zależność importową i ogranicza niepewność cenową nośników alternatywnych, szczególnie w kontekście sytuacji politycznej na świecie, która zaczyna odgrywać coraz większą rolę.

Brana pod uwagę w prognozach energetycznych zmiana obecnej struktury zużycia nośników w sektorze elektroenergii z preferencją dla gazu ziemnego, wprawdzie uzasadniana względami ekologicznymi, zależeć będzie przede wszystkim od pewności i stabilności dostępu w przewidywalnym horyzoncie czasowym. Licząc się z tendencją nieodzownych zmian, wzmacnianą unijnymi dyrektywami, należy też zauważać rosnące trendy w budowie nowych bloków energetycznych o wysokiej sprawności typu BOA (do 43%) w elektrowniach na węglu brunatnym (RWE Niemcy), czy uruchamianie nowych mocy dla Vattenfall-EUROPE w Niemczech, także PPC w Grecji i BOT GiE w Polsce.

Austria - w strukturze zużycia energii pierwotnej dominuje ropa i gaz ziemny. Węgiel kamienny jest importowany, a jego udział w zużyciu nie przekracza 9%. Jeszcze kilka lat temu wydobywano w Austrii niewielkie ilości tzw. twardego węgla brunatnego w małych kopalniach podziemnych. Do produkcji elektryczności używana jest energia wodna, a jej udział w zużyciu energii pierwotnej jest znaczny i wynosi około 20%.

Bułgaria - Rządowy program restrukturyzacji przemysłu węglowego przyjęty w 2000 roku przewiduje urentownienie i prywatyzację sektora, w tym także likwidację nierentownych zakładów. W 2004 roku kontynuowano restrukturyzację górnictwa. Główne kierunki dotyczą likwidacji nierentownych kopalń głębinowych i odkrywkowych, rekultywację obszarów pogórniczych oraz zaprzestanie dotowania górnictwa do końca bieżącego roku. Górnictwo odkrywkowe ma stać się bazą surowcową dla energetyki w pobliżu złóż węgla, a główna rola przypadnie zagłębiu Marica-Wschód, skąd ma pochodzić 30-35% produkcji energii elektrycznej.

Przewiduje się, że czynne obecnie 22 kopalnie węgla dostarczą w 2005 r. 26,5 mln ton paliwa, z czego 23,6 milionów przypadnie na węgiel brunatny. Największa z nich, odkrywkowa kopalnia węgla brunatnego Marica-Iztok, zapewnia 83% krajowego wydobycia. Węgiel brunatny w 89% przeznaczony jest do produkcji elektryczności. Rozwój sektora elektroenergetycznego Bułgarii określają ramy obowiązującej strategii energetycznej państwa oraz ustawa energetyczna. W ramach tego programu w 2004 r. przyjęto ustawę o efektywności sektora energii, uwalnianiu handlu energią elektryczną, prywatyzacji i dystrybucji elektryczności, a także projekty budowy nowych mocy na bazie energii jądrowej w Belene i rozpoczęcie budowy elektrowni wodnej Czankov Kamak. Z dniem 1 lipca 2004 r. wzrosły o 10% ceny elektryczności dla gospodarstw domowych i po raz pierwszy zrównały się z cenami dla odbiorców przemysłowych.

Czechy - w marcu 2004 r. rząd Republiki Czeskiej przyjął ustawę energetyczną do 2030 r. Głównym jej założeniem jest niezależność od zewnętrznych źródeł energii przy maksimum bezpieczeństwa energetycznego kraju. Ustawa ma oddziaływać na obniżenie kosztów w sektorze energetycznym, uwzględniając zróżnicowanie zużywanych nośników energii. Ustawa zakreśla zadania w ochronie środowiska, odnosi się też do kwestii związanych z funkcjonowaniem rynku energii. W zakresie wykorzystania odnawialnych źródeł energii przewiduje się, że ich udział, zwłaszcza energii wiatru, wzrośnie do 16% w okresie do 2030. Krajowe zasoby będą eksploatowane w zakresie optymalnym, co oznacza racjonalizację i odpowiednie technologie w granicach terytorialno-ekologicznych ustalonych w 1991 r. dla górnictwa węgla brunatnego.

Wydobycie paliw stałych w 2004 r. Wyniosło ogółem 66,4 mln ton, z czego na węgiel brunatny przypada 48,8 mln, a na węgiel kamienny 17,6 mln. Wydobyciem węgla brunatnego zajmują się trzy spółki. Największy udział ma spółka SDa.s. (Severoceske Doly), eksploatująca złoża w zagłębiu północno-czeskim. W 2004 r. kopalnie tej spółki wydobyły 22 mln ton węgla brunatnego, co stanowi 45,1% ogólnego wydobycia. Druga spółka MUSa.s. (Mostecka Uhelna Spolecnost) z wydobyciem 15,8 mln ton wydobywa węgiel w zagłębiu mosteckim, a trzecia SUa.s. (Sokolovska Uhelna) działa w zagłębiu sokołowskim. Oprócz wymienionych spółek węgiel brunatny wydobywa kopalnia Kohinoor (464.000 ton) oraz kopalnia Hodonin (450.000 ton). Oprócz węgla brunatnego wydobywa się też węgiel kamienny. Produkcja w 2004 r. Wyniosła 17,6 mln ton. Wykorzystanie energii jądrowej, której udział w produkcji elektryczności stanowił w 2004 r. 31%, ma być optymalne.

W grudniu 2004 r. rząd rozpoczął realizację ustawy energetycznej regulującej wytyczne dyrektywy Komisji Europejskiej w sprawie rynku energii elektrycznej i gazu. Począwszy od stycznia 2005 r. nastąpi uwolnienie rynku elektryczności, z wyłączeniem gospodarstw domowych. Pełna liberalizacja nastąpi w 2006 r. Podstawową kwestią sektora energetycznego w 2005 r. jest zdefiniowanie strategii odnowy elektrowni węglowych, których żywotność przewidziano do 2015. Program odnowy elektrowni węglowych po 2010 r. dotyczy modernizacji 6.000 MW kosztem 150 mld CZK. Planuje się rozbudowę w elektrowni węglowej Pocerady w regionie północno-czeskim i modernizację elektrowni Tusimice II. Istnieje możliwość wymiany wyeksploatowanych bloków pod warunkiem zniesienia limitów produkcji energii elektrycznej na bazie węgla.

Od stycznia 2005 r. Wzrosły ceny elektryczności dla gospodarstw domowych średnio o 4,3%. Ceny energii elektrycznej dla gospodarstw domowych w Czechach są najniższe w porównaniu z innymi krajami UE. Cena 1 kWh wynosi 0,065 euro, podczas gdy średnia cena w krajach "starej" Unii wynosi 0,103 euro. Spółki węgla brunatnego podniosły od stycznia 2005 r. ceny na węgiel o około 2-3%.

Francja - Nastąpiła całkowita likwidacja górnictwa węglowego. Zgodnie z harmonogramem Porozumienia Węglowego z 1994 roku zamknięto w kwietniu 2004 r. ostatnią już kopalnię węgla w zagłębiu Loary. Tym samym wydobycie węgla kamiennego w 2004 r. zamknęło się wynikiem 160 tysięcy ton. Zapotrzebowanie na węgiel kamienny pokrywane jest w całości przez import. Przewiduje się, że w 2004 r. Francja zaimportuje
21 mln ton.

Grecja - Z paliw energetycznych Grecja pozyskuje wyłącznie węgiel brunatny o niskiej wartości opałowej. W 2004 r. Wydobycie węgla brunatnego wyniosło 69,9 mln ton i było o 2,5% większe niż w roku poprzednim. Prawie całość węgla zużywana jest w elektrowniach zawodowych, a tylko niewielka część jest brykietowana. W 2004 r. Wyprodukowano 184,6 tys. ton brykietów. Węgiel zużywany jest w elektrowniach należących do koncernu PPC S.A. Elektrownie należące do koncernu wyprodukowały 32,6 TWh energii elektrycznej z węgla brunatnego, co oznacza wzrost o 2,9% do ubiegłego roku.

Zgodnie z planem prowadzona jest budowa nowej kopalni węgla brunatnego Mavropigi, która będzie dostarczać węgiel do elektrowni Ptolemais. Koncern PPC powziął też decyzję o budowie nowej elektrociepłowni w pobliżu Aten. Zarząd koncernu PPC postanowił w grudniu 2004 r. o budowie nowego bloku 360-400 MW w elektrowni Aliveri. Będzie to jednostka opalana gazem ziemnym. Inwestycja będzie realizowana w ramach programu wymiany wyeksploatowanych jednostek o sumarycznej mocy do 1.600 MW.

Struktura zużycia nośników energii w Grecji obejmuje w 68% węgiel brunatny, a dalej gaz ziemny (16,5%), olej opałowy (5,5%) i energię wodną (10%). Całkowita moc zainstalowana w elektrowniach na węglu brunatnym wynosi 5.285 MW.

Hiszpania - Wydobycie węgla brunatnego w 2002 r. wynosiło 8,6 mln ton i z roku na rok maleje. Podobnie zmniejsza się też wydobycie węgla kamiennego. W 2002 r. Wydobyto 13,8 mln ton tego paliwa. Węgiel krajowy zużywany jest w elektrowniach. Spadek wydobycia węgla wyrównywany jest importem. W 2002 r. import węgla kamiennego wzrósł z 19,1 mln ton do 24,5 milionów w porównaniu do 2001 r.

Jugosławia - Węgiel brunatny jest podstawowym nośnikiem energii Federacyjnej Republiki Jugosławii, w skład której wchodzi Serbia i Czarnogóra. Wydobycie węgla koncentruje się głównie w Serbii, gdzie czynne są dwa zagłębia węgla brunatnego. Największe z nich, Kolubara, dostarcza rocznie 27 mln ton, a drugie dostarcza około 5,5 mln ton/rok. 90% całkowitego wydobycia z obu zagłębi przeznacza się do produkcji energii elektrycznej. W 2000 roku elektrownie Serbii wytworzyły ogółem 31,6 TWh elektroenergii, z czego udział produkcji na węglu brunatnym stanowi 67%. Drugim z kolei nośnikiem, z udziałem 32%, jest energia wodna.

Oprócz Serbii, węgiel brunatny jest pozyskiwany w Czarnogórze. Tu pracują dwie małe odkrywki z łącznym wydobyciem 1,6 mln ton (2000 r.), skąd węgiel dostarczany jest do pobliskiej elektrowni Pljevlia o mocy 210 MW. Oprócz jednej elektrowni na węglu brunatnym w Czarnogórze pracują dwie elektrownie wodne o łącznej mocy 732 MW.

Niemcy - Zużycie energii pierwotnej w 2004 r. jest porównywalne z poziomem 2003 r. Wzrostowi zużycia gazu ziemnego, energii wodnej i wiatrowej towarzyszył spadek zużycia węgla i energii jądrowej. Nastąpił natomiast lekki wzrost zużycia węgla brunatnego. W ogólnym zużyciu energii pierwotnej w Niemczech węgiel brunatny stanowi 11,5% całości. Wydobycie węgla brunatnego w 2004 roku wyniosło 182 mln ton i było o 1,6% większe w porównaniu z rokiem 2003 r. Wydobycie w zagłębiu środkowo-niemieckim zmniejszyło się o 8% i wyniosło około 20 mln ton. Kopalnie zagłębia łużyckiego wydobyły 59 mln ton, tj. o 3% więcej niż w 2003 r. O tyle samo wzrosło wydobycie w zagłębiu nadreńskim, które dostarczyło około 100 mln ton węgla brunatnego. Najmniejszy udział ma zagłębie Helmstedt z wydobyciem 2,4 mln ton.

Dostawy węgla brunatnego do elektrowni zawodowych wyniosły 167,3 mln ton i były o 1% większe niż w 2003 r. Dostawy do elektrowni stanowiły 92% całkowitego wydobycia węgla brunatnego. Udział energii elektrycznej z węgla brunatnego był nieco większy niż w poprzednim roku i stanowił 27% całkowitej produkcji elektryczności w Niemczech. W zagłębiu nadreńskim koncern paliwowo-energetyczny RWE realizuje założenia budowy energooszczędnych bloków typu BOA o mocy 1.000 MW każdy. Założenia mają być zatwierdzone w pierwszym kwartale 2005 r., a uruchomienie pierwszego bloku przewidziane jest w 2010 roku.

W zagłębiu łużyckim koncern paliwowo-energetyczny Vattenfall-EUROPE zwiększa produkcję węgla brunatnego. Jedna z kopalń odkrywkowych, czasowo unieruchomiona, wznowi wydobycie w 2010 roku. Koncern planuje także rozbudowę elektrowni Boxberg przez zainstalowanie dodatkowego bloku 660 MW o sprawności 43,5%. Nowa jednostka ma być uruchomiona w 2010 roku. W rejonie Hamburga koncern planuje budowę elektrowni o mocy 750 MW opalanej węglem, ze sprawnością eksploatacyjną 47,5%. Nowy obiekt powinien być uruchomiony w 2011 r.

Zgodnie z ustawami o wykorzystaniu energii odnawialnej w produkcji energii elektrycznej obowiązuje dyrektywa UE zalecająca uzyskanie 12,5% udziału źródeł odnawialnych do 2010 r. z perspektywą zwiększenia udziału do 20% w 2020 roku. W ostatnich kilku latach nastąpiła wyraźna ekspansja wykorzystania źródeł odnawialnych. Przykładowo, moc zainstalowana w energii wiatrowej wzrosła z 2.800 MW w 1998 roku do 14.800 MW w 2003 r. Należy jednak zauważyć, że promocja energii odnawialnej powoduje równocześnie wzrost obciążeń użytkowników energii elektrycznej. Według odnośnych danych, różnica kosztów elektryczności wytworzonej ze źródeł odnawialnych, a konwencjonalnych wynosiła w 1998 r. 0,3 mld euro, a w 2003 wzrosła do około 1,94 mld euro.

Polska - w bilansie zużycia nośników energii w Polsce dominują paliwa stałe, których udział w 2004 roku stanowił 68%, z czego na węgiel brunatny przypada 15% całkowitego zużycia. Węgiel brunatny wydobywany odkrywkowo w 99% wykorzystywany jest do produkcji energii elektrycznej. W 2004 roku wydobycie tego paliwa wyniosło 61,1 mln ton i od wielu lat utrzymuje się na podobnym poziomie.

Cztery elektrownie na węglu brunatnym o łącznej mocy 8.900 MW wytworzyły w 2004 r. 52,5 TWh, co stanowiło 33,8% udziału energii elektrycznej w produkcji ogółem. Prognozy bilansów energii dla Polski do 2025 roku wskazują, że zapotrzebowanie sektora elektroenergetyki na węgiel brunatny będzie zbliżone do obecnego poziomu.

Odpowiadając na te oczekiwania udostępnia się kolejne złoża węgla brunatnego, czego przykładem między innymi jest BOT Kopalnia Bełchatów SA, gdzie otwiera się nową odkrywkę "Szczerców". Wydobycie węgla spodziewane jest tu w 2007/8 roku. Odkrywka będzie zaopatrywać BOT Elektrownię Bełchatów SA, rozbudowaną o dodatkowe 840 MW do łącznej mocy 5.200-5.300 MW. Docelową zdolność wydobywczą rzędu 36 mln ton odkrywka "Szczerców" osiągnie około 2015 roku.

W zagłębiu konińskim prowadzone są roboty górnicze i odwodnieniowe w odkrywce "Drzewce", która będzie dostarczać 3 mln ton węgla brunatnego rocznie. Pierwsze wydobycie węgla planowane jest w 2005 roku. Projektowane są dalsze dwie odkrywki węgla brunatnego w tym zagłębiu. Kopalnia "Konin" udostępni złoże "Tomisławice", a Kopalnia "Adamów" nową odkrywkę "Koźmin-Północ" o wydajności 2 mln t/rok. Obie kopalnie dostarczają węgiel do pobliskich elektrowni. Budowa nowych odkrywek jest obciążona skomplikowaną sytuacją własnościową Zespołu Elektrowni PAK SA ograniczającą zdolności kredytowe niezbędne dla kontynuowania rozpoczętych inwestycji, co w konsekwencji wpływać będzie na zdolności odbiorcze węgla w dłuższej perspektywie.

Mapa złóż węgla brunatnego w Polsce

Mapa opracowana przez prof. Edwarda Ciuka i dr Marcina Piwockiego;
patrz: "Węgiel brunatny w Polsce" - wyd. specjalne "Węgla Brunatnego", 1999 r.

Rumunia - w zagłębiu Jiu, stanowiącym główny region wydobycia węgla brunatnego działają trzy kombinaty paliwowo-energetyczne utworzone w 2004 roku. Są to Energetical Complex Rovinari SA, Energetical Complex Turceni SA i Energetical Complex Craiova SA. Wydobycie węgla brunatnego w 2004 r. Wyniosło 32,5 mln ton i było o blisko 8% większe niż w roku poprzednim. Oprócz lignitu eksploatowanego odkrywkowo wydobywany jest również tzw. twardy węgiel brunatny, głównie w małych kopalniach podziemnych. W 2004 r. Wydobycie twardego węgla wyniosło 3,4 mln ton i było o 11% mniejsze niż w 2003, co wiąże się z realizacją ogólnego programu restrukturyzacji i eliminowania nierentownych zakładów. Węgiel brunatny przeznaczany jest do produkcji energii elektrycznej. Ogólna moc zainstalowana elektrowni w Rumunii wynosi 11.133 MW, z czego na elektrownie opalane węglem brunatnym przypada 55%. W produkcji energii elektrycznej, oprócz węgla, znaczną rolę odgrywa gaz ziemny (22,7%) i energia wodna (23,3%). W 2003 r. w Rumunii wyprodukowano 56,9 TWh energii elektrycznej.

Restrukturyzacja sektora górniczego przewidziana na lata 2005-2006 jest uwarunkowana zarówno zatrudnieniem w górnictwie i w jego otoczeniu, jak i posiadanymi zasobami złóż węgla brunatnego. Restrukturyzacja ma na celu modernizację sektora i poprawę opłacalności wydobycia węgla. Spowoduje zamykanie nierentownych kopalń i skupienie środków na kopalniach rokujących poprawę ekonomiczności. Przewidziana jest prywatyzacja sektora dystrybucji energii elektrycznej i włączenie Rumunii do regionalnego rynku energii.

Słowacja - Węgiel brunatny (tzw. twardy) wydobywany jest w małych kopalniach podziemnych. Jedna z trzech obecnie czynnych kopalń przeznaczona jest do likwidacji. Wydobycie węgla nie przekracza obecnie trzech milionów ton (2004), a w perspektywie do 2010 roku zakłada się zmniejszenie wydobycia do 2,5 miliona. Spółka węglowa HBP-Previdza dostarcza 65% krajowego wydobycia węgla i zaopatruje pobliską elektrownię w ilości 2,1 mln t/rok. Spółka powstała w 1996 roku, a jej udziałowcami jest w 97% załoga. Słowacja posiada dwie elektrownie konwencjonalne, dwie elektrownie jądrowe i znaczną ilość małych elektrowni wodnych. Całkowita moc elektrowni wynosi około 8.000 MW. Większość mocy jest zgrupowana w państwowym koncernie Slovenske Elektrarny, mającym monopol na wytwarzanie elektroenergii. Przewiduje się sprzedaż części posiadanych mocy włoskiemu koncernowi ENEL.

Słowenia - w 2004 r. dwie podziemne kopalnie węgla brunatnego wydobyły 4,8 mln ton, z czego na kopalnię Velenje przypada cztery miliony. Druga z nich, kopalnia Trbovlje przewidziana jest do zamknięcia w latach 2007-2009. Kopalnia Velenje ma stabilną pozycję, na co wskazuje zawarty 10-letni kontrakt na dostawę węgla do elektrowni Sostnj w ilościach 4 mln ton/rok.

W ostatnim czasie podjęto szereg decyzji dotyczących sektora energii, w tym między innymi opracowano Narodowy Program Energetyczny wytyczający trzy główne kierunki działania: konkurencyjność sektora energii, bezpieczeństwo energetyczne i długookresową żywotność tego sektora. Inne decyzje dotyczą implementacji dyrektyw Unii Europejskiej do prawnych regulacji stosowanych w Słowenii. Zaakceptowany przez Komisję Europejską Program Restrukturyzacji wchodzi obecnie w fazę realizacji.

Węgry - w strukturze zużycia nośników energii węgiel traci powoli na znaczeniu. W 2004 r. Wydobycie węgla brunatnego wyniosło 11,8 mln ton i było o 12% mniejsze niż w 2003 r. o ponad połowę zmniejszyło się wydobycie węgla kamiennego, z 710.000 ton w 2003 r. do 300.000 ton w 2004 r. W 2004 roku ponad 70% całkowitego wydobycia węgla pochodziło z dwóch kopalń odkrywkowych Visonta i Bükkabrany o łącznym wydobyciu 8,5 mln ton. Węgiel z tych kopalń dostarczany jest do elektrowni Matra. Całkowita produkcja energii elektrycznej na Węgrzech w 2004 r. Wyniosła 33,2 TWh, z czego na elektrownie opalane węglem przypadło 25,3%. Główny udział ma jednak elektrownia jądrowa Pak. Oprócz dwóch elektrowni Matra, pozostałe elektrownie na węglu brunatnym przewidziane są do przebudowy na inne rodzaje paliwa, bądź też zostaną zamknięte.

Użytkownicy energii elektrycznej, oprócz gospodarstw domowych, mają z dniem 1 lipca 2004 r. dostęp do wolnego rynku energii. Pełne otwarcie przewiduje się na połowę 2007 r. Rynek gazu ziemnego jest uwolniony w 70%. Użytkownicy nie odnieśli spodziewanych korzyści ze względu na wzrost cen gazu na świecie.

W. Brytania - w ogólnym bilansie zużycia energii pierwotnej udział węgla kamiennego wynosi 15% (2004 r.). Jest drugim, po gazie ziemnym, nośnikiem w produkcji energii elektrycznej. Krajowe wydobycie węgla kamiennego jest malejące i w 2003 roku wyniosło 17,2 mln ton.

Waldemar Pietryszczew
PPWB - Wrocław