Odkrywka "Drzewce"
Odkrywka węgla brunatnego "Drzewce" jest kolejnym dziewiątym
uruchamianym zakładem górniczym Kopalni Węgla Brunatnego
"Konin" SA. Rozpoczęte 5 sierpnia br. zdejmowanie nadkładu umożliwi
wydobycie pierwszego węgla już na początku 2006 roku i potrwa przez ponad
15 lat. Efektem tego jest nowoczesny zakład górniczy o zdolności
wydobywczej 2,4 mln Mg węgla rocznie przy zdejmowaniu nakładu od 7,5 do 14
mln m3.
Złoże "Drzewce" składa się
z trzech oddzielonych od siebie strefami wymyć erozyjnych - pola Bilczew oraz
pól Drzewce A i B. Teren górniczy "Drzewce" położony jest na północny
wschód od Konina w województwie wielkopolskim. Na obszarze złoża w gminach
Kramsk i Osiek Mały o powierzchni 4,3 km2 położone są wsie: Rysiny, Smólniki
Racięckie, Szarłatów i Strumyk. Zasoby przemysłowe odkrywki
"Drzewce" określa się na 35,2 mln Mg. Grubość nadkładu waha
się w granicach 7,9 m w polu "Bilczew" do 51,6 w polu
"Drzewce B". Ilość nadkładu zalegającego nad złożem szacuje
się na 181 mln m3. Wartość opałowa węgla wg dokumentacji geologicznej
wynosi 1.956 kcal/kg, zawartość popiołu 8,9% a siarki 0,68%.
Przyjmując datę ostatecznego zatwierdzenia dokumentacji
geologicznej w 1996 roku oraz prognozowaną datę wydobycia węgla w 2006
roku, cały proces inwestycyjny potrwa dokładnie 10 lat. Nie należy ponadto
zapominać o wcześniejszych pracach badawczych i rozpoznawczych.
Teren przyszłej odkrywki.
Odbyte w 1997 roku spotkania konsultacyjno-informacyjne z
samorządami gmin Kramsk, Osiek Mały i Sompolno oraz właścicielami gruntów
pod budowę odkrywki, trasy kolejowej i linii energetycznych, pozwoliły zebrać
szereg cennych propozycji i uwag niezbędnych do dalszych prac planistycznych.
Rolę wiodącą w procesie wywoływania i przyjmowania uchwał o miejscowym
planie zagospodarowania przestrzennego przejęła gmina Kramsk. Przychylność
obydwu samorządów Kramska i Osieka Małego oraz uwzględnienie większości
uwag na etapie sporządzania planu zaowocowały przyjęciem stosownych uchwał
w 1998 roku, dotyczących eksploatacji węgla brunatnego i trasy węglowej.
Pozwoliło to na złożenie w Ministerstwie Środowiska wniosku o koncesję na
wydobywanie kopalin i uzyskanie tej koncesji dokładnie na Barbórkę 1998
roku.
Terenowe prace archeologiczne.
Biorąc pod uwagę niezbyt głębokie zaleganie węgla w
polu "Bilczew" oraz uwarunkowania środowiskowe zrezygnowano z
budowy zwałowiska zewnętrznego, a cały nadkład pochodzący z wkopu udostępniającego
zadecydowano odłożyć na przedpolu odkrywki. Do zdejmowania nadkładu
zaprogramowano w pierwszym etapie użycie koparki SchRs-900 przeprowadzonej z
odkrywki "Lubstów" i zwałowarki A2RsB-5000M zdemontowanej i
ponownie zmontowanej po dokonaniu gruntownej modernizacji. Do wydobycia węgla
postanowiono użyć koparki Rs-400 i załadowni ze zlikwidowanej odkrywki
"Pątnów". Większość wód pochodzących z odwodnienia górotworu
(złoża) zdecydowano odprowadzać za pośrednictwem pompowni Pp1 i dwóch
rurociągów tłocznych do jeziora lubstowskiego. Odstawę węgla do
elektrowni zaprogramowano w oparciu o własny tabor kolejowy i wybudowanie
jednotorowej linii kolejowej do tzw. trasy lubstowskiej, a zasilanie odkrywki
poprzez wybudowanie dwóch linii energetycznych 30 kV ze stacji głównej SGs4
w "Lubstowie", zakończonych stacjami redukcyjnymi 30/6 V na
terenie odkrywki "Drzewce". Dla celów ruchowych postanowiono
wybudować niezbędne zaplecze socjalne, zakładając ulokowanie pozostałych
służb na zapleczu odkrywki "Lubstów". Zaprogramowano ponadto
rozbudowę dyspozytorni "Lubstów" dla potrzeb odkrywki
"Drzewce" oraz wybudowanie dwóch łączy telekomunikacyjnych,
radiowego i światłowodowego.
Na wniosek kopalni wójt gminy Kramsk wydał w 1999 roku
decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, obejmującego budowę
odkrywki węgla brunatnego "Drzewce". Natychmiast przystąpiono do
prac projektowych, wykupów gruntów i robót przygotowawczych. Już w 1999
roku przeprowadzono niezbędne prace archeologiczne, wykonane na dwóch
stanowiskach w Bilczewie oraz Pąchowie przez Muzeum Okręgowe w Koninie. Na
podstawie stosownych umów i uzgodnień z Kościołem Ewangelicko-Augsburskim
i Przedsiębiorstwem Gospodarki Komunalnej w Koninie dokonano w 2000 roku
ekshumacji szczątków z nieczynnego cmentarza ewangelickiego w Bilczewie,
zakończonej uroczystym pochówkiem w Sompolnie.
Najważniejszym zadaniem na etapie prac projektowych,
uzgodnień i uzyskiwania pozwoleń na budowę, stało się dysponowanie
gruntami oraz posiadanie stosownych zgód od właścicieli. Tylko pod budowę
trasy kolejowej w latach 2000 i 2003 Dział Obrotu Nieruchomości po trudnych
negocjacjach wykupił 237 działek od 151 właścicieli. Roli generalnego
projektanta oraz koordynatora w tym zakresie podjęła się firma
Poltegor-projekt z Wrocławia. Funkcję nadzoru budowlanego w zależności od
rodzaju inwestycji sprawował i sprawuje dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego,
Wojewoda Wielkopolski oraz Starosta Koniński i Kolski.
Końcowe roboty modernizacyjne przy zwałowarce A2RsB-5000M.
Przy zlecaniu wszelkich robót inwestycyjnych, funkcjonowała
żelazna zasada pierwszeństwa dla wewnętrznych służb kopalnianych. Rolę
wiodącą przy robotach ziemnych trasy kolejowej i budowie dróg pełnił początkowo
Zakład Robót Górniczych, a po jego rozwiązaniu Wydział Robót
Wiertniczo-Inżynieryjnych TWI. Niezmiernie odważną decyzją w zakresie
maszynowym było przyjęcie przez kopalnię roli generalnego wykonawcy
modernizacji zwałowarki A2RsB-5000M i koparki Rs-400. Wykonawstwa całości
robót montażowych podjęły się służby remontowe kopalni. Roboty związane
z odwodnieniem wgłębnym i powierzchniowym, częściową budowę rowów i
rurociągów wykonał Oddział Wiertniczy TW i Oddział Inżynieryjny TI.
Modernizację stacji napędowych prowadziły służby remontowe przy czynnym
zaangażowaniu odkrywek: Lubstów, Kazimierz i Jóźwin. Całokształt prac
przy montażu tras przenośnikowych wykonywały i wykonują służby odkrywki
"Lubstów". Odkrywka "Drzewce" stała się naturalną
filią odkrywki "Lubstów". Usługę przewozu elementów
wielkogabarytowych wykonał własny Zakład Transportu, a regenerację
podzespołów Warsztaty Naprawcze kopalni. Szereg robót zlecono wykonawcom
zewnętrznym, wyłonionym w postępowaniach przetargowych.
Prace modernizacyjne przy koparce Rs-400.
W 2002 roku firma "Aarsleff" z Warszawy i
"Hydrowat" z Konina na odcinku ponad 100 metrów wykonały w pobliżu
jeziora lubstowskiego specjalną konstrukcję mostową na palach w miejscach
występowania gytii o miąższości dochodzącej do 20 metrów, stanowiących
naturalną przeszkodę na trasie kolejowej. Wykorzystanie pali stało się
przydatne przy stawianiu słupów energetycznych i trakcyjnych.
W ramach I etapu odwodnienia w 2003 roku Wydział
Wiertniczo-Inżynieryjny TWI wykonał barierę studni odwodnienia wgłębnego,
a firma "Hydrowat" Konin pompownię Pp2 wraz z rowami i rurociągami.
Uroczystego uruchomienia całego systemu dokonano 16 czerwca 2003 roku.
Budowa pompowni Pp1.
Od 2003 roku do wykonania robót torowych przystąpiło
Przedsiębiorstwo Robót Kolejowych z Poznania, a od 2004 roku PKP Energetyka
- Zakład w Słotwinach do montażu trakcji energetycznej, urządzeń
sterowania ruchu kolejowego wraz z dwoma nastawniami Błonawy i Drzewce.
Wcześniej, bo już w 2001 roku, na terenach złoża
"Bilczew" przystąpiono do budowy placu montażowego maszyn
podstawowych: zwałowarki A2RsB-5000M, koparki Rs-400, napędowych stacji
przenośnikowych oraz remontu koparki SchRs-900. Oprócz wiodącej roli służb
remontowych w procesie modernizacji uczestniczyli m.in. Elektrobudowa Konin,
"Fugo" Konin, "Famago" Zgorzelec, "Famak"
Kluczbork. W trakcie modernizacji zastosowano najnowsze osiągnięcia
techniczne, od połączeń Hucka w branży mechanicznej po programowalne
sterowniki ruchów manewrowych w branży elektrycznej i automatyki. Do napędu
łańcucha koparki Rs-400 wykorzystano napędy hydrauliczne, wcześniej używane
w prasach brykietowych.
Przebudowana i zmodernizowana załadownia węgla odkrywki
"Drzewce".
Budowę linii energetycznych podzielono na pięć etapów.
Podstawową fazę robót wykonał Zakład Robót Górniczych, a po
reorganizacji zadanie dokończył Oddział Elektryczny Remontów RE. Dla
potrzeb ruchowych zmodernizowano i zabudowano trzy stacje redukcyjne 30/6 kV z
systemem zdalnego sterowania zaprojektowanego przez firmę "Unico"
z Katowic, wdrożonego wspólnie z kopalnianymi służbami automatyki. Dla
potrzeb telekomunikacyjnych pomiędzy centralą telefoniczną odkrywki "Lubstów"
a stacjami redukcyjnymi, firma "Trans Energio" podwiesiła na
linii energetycznej 30 kV przewód światłowodowy typu ADSS. Dla zapewnienia
łączności oraz transmisji danych w 2004 roku oddano do eksploatacji
kontener urządzeń łączności wraz z radiową wieżą antenową. Równolegle
prowadzono prace przygotowawcze na dyspozytorni odkrywki "Lubstów"
dla potrzeb odkrywki "Drzewce".
Przecięcie wstęgi przez wójta gminy Kramsk i prezesa kopalni
"Konin".
W latach 2003-2004 zrealizowano wielobranżowe zadania
drugiego etapu odwodnienia. Firma "Wuprinż" z Poznania wykonała
pompownię Pp1, a "Hydrowat" z Konina wraz z oddziałem TWI oraz służbami
odkrywki "Lubstów" cały system hydrotechniczny łącznie z dwoma
rurociągami tłocznymi Ř 600 i Ř 700 od pompowni Pp1 do jeziora
lubstowskiego. Dla odwodnienia pola "Bilczew" Oddział Wiertniczy
TW wykonał łącznie 72 studnie. Ze względu na umiejscowienie stanowisk
rurociągów w pobliżu trakcji energetycznej firma "Agat" z
Koluszek zaprojektowała i wykonała w 2004 roku specjalną ochronę katodową.
W 2004 roku firma "Merrid Control" z Łodzi zaprojektowała i wdrożyła
unikatowy system zdalnego sterowania odwodnienia odkrywki
"Drzewce".
Pierwsze metry sześcienne zebranego nadkładu w polu "Bilczew".
Budowa załadowni węgla to przykład dobrej koordynacji
trzech konińskich firm. Roboty budowlane w 2004 roku wykonała firma "Hydrowat"
z Konina, regeneracji podzespołów i montażu mechanicznego dokonał koniński
Mostostal, a montażu elektrycznego koniński oddział Elektrobudowy Katowice.
Niezbędne zaplecze socjalne zrealizowano w oparciu o segmenty kontenerowe
zakupione od firmy "Metalplast" Oborniki, a roboty budowlane
wykonała firma "Marbud" z Konina. Równolegle prowadzono prace
związane z przygotowaniem się do prowadzenia robót górniczych.
Przebudowano szereg linii 15 kV. Wspólnie z gminą Kramsk prowadzono wodociągowanie
miejscowości: Brzózki, Strumyk, Rysiny oraz wyremontowano zniszczone odcinki
dróg.
Pamiątkowe zdjęcie z uroczystości uruchomienia ciągu nadkładowego
- 5 sierpnia 2005 r.
Trudnym zadaniem technicznym i organizacyjnym zrealizowanym
w 2004 roku była operacja przeprowadzenia z odkrywki "Lubstów"
na plac montażowy odkrywki "Drzewce" koparki SchRs-900 wraz z
trzema przenośnikowymi stacjami napędowymi. W trakcie tej operacji
prowadzonej przez specjalnie powołany zespół kopalni dokonano uzgodnień z
64 właścicielami, wykonano szereg robót ziemno-niwelacyjnych, uzgodniono
rozpięcia linii energetycznych, w tym linii 110 i 220 kV oraz przygotowano
przejazdy przez drogi różnych kategorii.
Stan dzisiejszy to czynny system odwodnienia wgłębnego,
niezbędne zasilanie, uruchomiony układ nadkładowy, koparka SchRs-900, ciąg
przenośników taśmowych oraz zwałowarka A2RsB-5000M, sprawny system
zdalnego sterowania, sygnalizacji i łączności, zaawansowane roboty przy załadowni
węgla, uruchomiona trasa kolejowa, na ukończeniu montaż koparki węglowej
Rs-400 i pozytywne wyniki z prób napędu węglowych stacji przenośnikowych
za pośrednictwem przetwornic częstotliwości nazywanych potocznie
falownikami, prowadzonych przez Instytut Technologii Eksploatacji z Radomia
oraz zaawansowane roboty przy budowie systemu odwodnienia powierzchniowego.
Rozpoczęte właśnie zbieranie nadkładu daje gwarancję
wydobycia i transportu węgla z tej odkrywki już w I kwartale 2006 roku.
Przekrój geologiczny A-A'
Budowa odkrywki "Drzewce" to przykład
zastosowania najnowszej techniki w połączeniu z optymalizacją kosztów. To
wynik współdziałania i współpracy kopalni z organami administracji państwowej
i samorządowej, z instytucjami i instytutami, z biurami projektowymi i
wykonawcami. To efekt pracy zarządu kopalni, rady nadzorczej na etapie
podejmowania decyzji, pionu rozwoju i inwestycji na etapie przygotowań,
koordynacji i nadzoru, pionu technicznego na etapie realizacji i eksploatacji
oraz pionu ekonomiczno-finansowego na etapie zabezpieczenia finansowania
inwestycji, a także sukces wszystkich pracowników kopalni i organizacji związkowych.
Odkrywka "Drzewce" to największy zakład pracy na terenie gminy
Kramsk i Osiek Mały. To satysfakcja wszystkich, którzy wnieśli swoją cegiełkę
w procesie inwestycyjnym oraz bagaż doświadczeń do wykorzystania przy
budowie następnych odkrywek.
Stanisław Jarecki
Członek Zarządu
Dyrektor ds. Rozwoju i Inwestycji
KWB "Konin" SA
