POLSKI WĘGIEL BRUNATNY - EURACOAL 2004 rok

W 2004 roku minął drugi rok działalności Europejskiego Stowarzyszenia Węgla Kamiennego i Brunatnego - w rozszerzonej formule i pod nową nazwą EURACOAL. EURACOAL jest organizacją nie tylko producentów, lecz również importerów i firm zajmujących się obrotem węgla w Europie. Skupia 21 organizacji, z których każda grupuje przedsiębiorstwa związane z przemysłem i handlem paliwami stałymi z krajów Unii Europejskiej: Belgii, Czech, Francji, Grecji, Hiszpanii, Niemiec, Polski, Słowenii, Węgier i Wielkiej Brytanii oraz z krajów kandydatów do Unii Europejskiej: Bułgarii, Rumunii oraz Serbii. W EURACOAL reprezentowane są dwie organizacje z Polski:

• Porozumienie Producentów Węgla Brunatnego (PPWB) - Prezes Stanisław Żuk, Wiceprezes dr Jacek Libicki,

• Związek Pracodawców Górnictwa Węgla Kamiennego (ZPGWK).

Rok 2004 przyniósł wiele zmian zarówno w gospodarce światowej jak i w samej Unii Europejskiej. Surowce energetyczne, w tym również węgiel znalazły się w centrum uwagi całego świata. Stało się tak, ze względu na napiętą sytuację polityczną na Bliskim Wschodzie oraz wzrastające zapotrzebowanie na energię elektryczną w najludniejszych krajach świata - Chinach i Indiach.

Obie te tendencje nałożyły się na siebie, co w konsekwencji doprowadziło do szerokiej debaty politycznej dotyczącej polityki energetycznej w Unii Europejskiej. Przełożyło się to również na zmianę postrzegania roli węgla w Unii Europejskiej. Politycy zaczęli ponownie dostrzegać możliwości i korzyści wynikające ze stabilizującej roli tego paliwa na rynku energii elektrycznej.

Wielkie znaczenie dla przemysłu paliw stałych miało rozszerzenie Unii Europejskiej w maju 2004 roku. Wśród 10. krajów nowo przyjętych do Unii Europejskiej w 5. krajach: Polsce, Czechach, Słowenii, Słowacji i na Węgrzech węgiel stanowi podstawowe lub istotne źródło energii elektrycznej. Cztery pierwsze z tych krajów są już członkami EURACOAL, a Słowacja złożyła aplikację w 2005 roku.

Rozszerzenie Unii Europejskiej przyniosło również zmiany w Parlamencie Europejskim oraz wybór nowej Komisji Europejskiej. Zarówno w Parlamencie Europejskim jak i w Komisji Europejskiej znaleźli się przedstawiciele krajów, których gospodarka oparta jest w istotnej części na węglu. Fakt ten jest niezmiernie ważny dla EURACOAL jako organizacji lobbującej w strukturach Unii Europejskiej.

Obecnie wpływ Unii Europejskiej na politykę energetyczną państw członkowskich odbywa się głównie poprzez akty prawne dotyczące ochrony środowiska. Prawdopodobnie w niedługim czasie Unia Europejska będzie również bezpośrednio decydować o polityce energetycznej swoich członków, a podejmowane decyzje wpłyną na pozycję europejskiego przemysłu energetycznego na światowym rynku energetycznym. Dlatego też, tak istotne jest zaangażowanie się EURACOAL w obronę interesów węgla w Europie, która to obrona opiera się na następujących podstawach:

• EURACOAL popiera wykorzystywanie różnych źródeł energii, w tym węgla, a jest przeciwny faworyzowaniu tylko jednego źródła energii elektrycznej np. gazu, czy źródeł odnawialnych,

• EURACOAL występuje w obronie konkurencyjnego rynku energii elektrycznej, a jest przeciwny sztucznej regulacji tego rynku przy pomocy opłat, kar itp.,

• EURACOAL razem z przemysłem energetycznym stawia na innowacyjność rozwiązań, a jest przeciwny podtrzymywaniu istniejącego status quo,

• EURACOAL kładzie nacisk na bezpieczeństwo energetyczne i promuje wszystkie sposoby oraz środki pozyskiwania energii, a jest przeciwny jednostronnemu rozpatrywaniu zagadnień ochrony środowiska oraz polityce, która przecenia rolę redukcji emisji CO2.

W 2004 roku EURACOAL zorganizował szereg spotkań, konferencji i narad, w trakcie których poruszano zagadnienia dotyczące branży paliw stałych i sektora elektroenergetycznego. Ważnymi spotkaniami były warsztaty dotyczące "Handlu emisjami" ("Emissions Trading") oraz "Mechanizmów podejmowania decyzji w Unii Europejskiej" ("Europe's Mechanisms"). Celem tych warsztatów było zapoznanie członków EURACOAL ze sposobem podejmowania decyzji w Parlamencie Europejskim i Komisji Europejskiej oraz wprowadzaniem procedury handlu emisjami w Unii Europejskiej, a także wymiana doświadczeń i informacji.

Kolejnym ważnym krokiem mającym na celu rozwój i zacieśnienie kontaktów z Komisją Europejską i Parlamentem Europejskim była organizacja "Pierwszej Dyskusji o Węglu" ("The First Coal Dialog"). W spotkaniu tym uczestniczyli m.in. przedstawiciele Komisji Europejskiej z Komisarzem ds. Energetyki panem Andrisem Piebalgsem, Parlamentu Europejskiego, liczni eurodeputowani z państw członkowskich oraz członkowie EURACOAL. Zamiarem EURACOAL jest przekształcenie "Dyskusji o Węglu" w pewien rodzaj instytucji działającej na stałe w Brukseli.

EURACOAL był aktywnie zaangażowany w 2004 roku w program "Czysty Węgiel" ("Clean Coal Programme"). Celem tego programu jest zapewnienie przyszłości dla przemysłu węgla, poprzez ciągły rozwój technologii umożliwiających "czyste" pozyskiwanie i spalanie węgla, a w konsekwencji szeroką społeczną akceptację węgla, jako ważnego paliwa. Zdefiniowane przez EURACOAL kolejne fazy realizacji tego programu są następujące:

• redukcja wpływu na środowisko eksploatacji węgla,

• redukcja emisji spalin w istniejących zakładach,

• poprawa efektywności w nowych i istniejących zakładach,

• długookresowa wizja redukcji emisji spalin z elektrowni opalanych węglem z przechwytywaniem CO2 i jego składowaniem.

EURACOAL będzie nadal z uwagą obserwował proces wdrażania procedur handlu emisjami. Główna uwaga skupiona będzie na zapobieganiu dyskryminacji węgla w procesie przyznawania certyfikatów. EURACOAL oczekuje uczciwej konkurencji na rynku energetycznym i będzie się starał zapobiec możliwemu naruszaniu konkurencji w handlu emisjami, pomiędzy członkami Unii Europejskiej oraz pomiędzy różnymi źródłami energii.

W 2004 roku odbyły się też cykliczne posiedzenia Komitetów EURACOAL: Komitetu Wykonawczego, Komitetu Planowania, Komitetu Środowiska i Komitetu Techniczno-Naukowego. We wszystkich spotkaniach i posiedzeniach brali aktywny udział reprezentanci PPWB: Prezes Stanisław Żuk, Wiceprezes dr Jacek Libicki i dr Jacek Szczepiński, a w pracach Komitetu Dialogu Społecznego brał udział dyr. Stanisław Jarecki z KWB "Konin" SA.

W trakcie posiedzeń Komitetu Środowiska EURACOAL dyskutowane były projekty aktów prawnych, które dotyczyć mogą sektora paliw stałych. Najwięcej uwagi poświęcono pracom legislacyjnym nad projektem "Dyrektywy dotyczącej odpadów pochodzących z przemysłów wydobywczych" oraz projektem "Dyrektywy dotyczącej ochrony wód podziemnych". Szczególne znaczenie dla przemysłu węgla brunatnego będzie miała projektowana "Dyrektywa dotycząca odpadów z przemysłów wydobywczych", która będzie pierwszą środowiskową dyrektywą bezpośrednio skierowaną do branży górniczej. Ponadto w Komitecie Środowiska analizowano inne dokumenty, które mogą mieć wpływ na przyszłe ustawodawstwo Unii Europejskiej w zakresie dotyczącym węgla brunatnego: "Strategię dotyczącą rtęci", Strategię dotyczącą ochrony gleb", "Strategię ochrony przed odpadami i recyklingu odpadów". Tematyka ta będzie przedmiotem odrębnych publikacji w "Węglu Brunatnym".

Za bardzo istotne EURACOAL uważa wzmocnienie roli węgla w projektach naukowo-technicznych Unii Europejskiej. Najważniejszym programem umożliwiającym finansowanie tych projektów jest Program Badawczy dla Węgla i Stali (w skrócie RFCS), który dysponuje kwotą 15-16 mln euro na dofinansowywanie projektów i badań dotyczących węgla. Od 2004 roku wraz z przystąpieniem do Unii Europejskiej nowych krajów, również Polska może korzystać z funduszy RFCS. Ponadto EURACOAL oczekuje, że zagadnienia związane z paliwami stałymi staną się również jednym z podstawowych tematów, w kolejnym 7 Programie Ramowym Unii Europejskiej.

Za najważniejsze zadania jakie czekają EURACOAL w 2005 roku i w latach następnych uważa się:

• Inicjowanie i rozwijanie kontaktów z Komisją Europejską oraz Parlamentem Europejskim.

• Wypracowanie jasnego stanowiska przemysłu paliw stałych w sprawach istotnych dla tej branży, w tym przedstawianie własnych poglądów i prowadzenie dyskusji, gdziekolwiek jest to możliwe.

• Poprawę bazy danych dotyczącej węgla, co umożliwi sprawne dostarczanie informacji zainteresowanym stronom.

• Kontynuację i rozwój "Dyskusji o Węglu" ("Coal Dialog"), w ramach której na wiosnę 2006 roku planowana jest konferencja dotycząca węgla w Polsce.

Podsumowując, należy stwierdzić, że 2004 rok był rokiem wyjątkowo aktywnej działalności EURACOAL. Dzięki rozszerzeniu Unii Europejskiej o kraje, w których paliwa stałe odgrywają bardzo ważną rolę i zmianach personalno-organizacyjnych w Komisji Europejskiej, stworzona została możliwość wzmocnienia współpracy pomiędzy EURACOAL a Parlamentem Europejskim oraz nowo wybraną Komisją Europejską. Celem tej współpracy będzie obrona interesów przemysłu węglowego, jako gwaranta bezpieczeństwa energetycznego Europy.

dr Jacek Libicki

dr Jacek Szczepiński