Sztuka górnicza w sześćdziesięcioleciu KWB "Konin"

Ewolucja, postęp, rozwój, cywilizacja techniczna, globalizacja to wyrażenia opisujące współczesny świat. Słowa te określają jednak, mówiąc kolokwialnie, brzydszą jego stronę, starając się zamknąć zjawiska dotyczące ludzkiej działalności w tabelach i schematach.

Od tysiącleci, równolegle z powoli postępującym rozwojem techniki, który jako jeden ze składników budujących ziemską cywilizację odpowiada raczej za poprawę warunków bytowych, rozwijają się równie ważne czynniki cywilizacyjne odpowiadające za ludzką świadomość. Czynnikami, pozwalającymi ludziom doznawać świat inaczej są filozofia, religia i sztuka. Rozwijające wyobraźnię, budzące świadomość, kształtujące estetykę, pod ich wpływem zmieniały się kanony postępowania, a nawet systemy polityczne. Sztuka odpowiadając za rozwój duchowy człowieka ma ogromny wpływ na cywilizację również techniczną.

Górnictwo jest jedną z najstarszych i najtrudniejszych dziedzin praktycznej działalności człowieka. Górnicy od wieków walcząc z przeciwnościami losu i żywiołami utrudniającymi dostęp do złóż nie tylko tworzyli i rozwijali nowocześniejsze sposoby ich eksploatacji, ale również kształtowali swój twardy charakter, odpowiedzialność za innych i specyficzną świadomość. Dlatego my, bracia górnicy, możemy powiedzieć o sobie: jesteśmy twórcami. Zmieniamy, kształtujemy, modelujemy, poprawiamy, tworzymy. Uprawiamy sztukę górniczą.

O uprawianiu sztuki górniczej w sześćdziesięcioletniej historii KWB "Konin" artykuł ten opowiada.

ZACZĘŁO SIĘ W BRZEŹNIE

Historia Kopalni Węgla Brunatnego "Konin" jest wpisana w rozwój nie tylko górnictwa, ale również całego polskiego przemysłu. Jeśli chodzi o wydobycie węgla brunatnego w rejonie Konina wszystko zaczęło się w Brzeźnie. Już w XIX wieku okresowo eksploatowano złoża węgla brunatnego w tym rejonie. W czasie okupacji niemieckiej rozpoczęto budowę odkrywki "Morzysław" oraz brykietowni i elektrowni w Marantowie.

Po wojnie, w 1945 roku uruchomiono eksploatację odkrywki "Morzysław", początkowo dla potrzeb miejscowej ludności, a od 1946 roku również dla potrzeb brykietowni. W 1953 roku rozpoczęto eksploatację odkrywki "Niesłusz". W lipcu 1955 roku kopalnia otrzymała oficjalnie nazwę Kopalnia Węgla Brunatnego "Konin". Po wybudowaniu w roku 1958 Eelektrowni "Konin" i w latach 1967-69 Elektrowni "Pątnów", uruchamiano sukcesywnie następne odkrywki:

• Gosławice - 1958 rok,
• Pątnów - 1962 rok,
• Kazimierz - 1965 rok,
• Jóźwin - 1971 rok,
• Lubstów - 1982 rok,
• Jóźwin IIB - 1999 rok,
• Drzewce - 2005 rok.

Podczas swojej działalności kopalnia przechodziła szereg transformacji związanych ze zmianami społecznymi i politycznymi zachodzącymi w Polsce. Ostatnim z nich było przekształcenie 1 lipca 1999 roku Przedsiębiorstwa Państwowego KWB "Konin" w Jednoosobową Spółkę Skarbu Państwa KWB "Konin" w Kleczewie SA. Spółka ta działa na podstawie zapisów Kodeksu Handlowego i zatwierdzonego Statutu Spółki.

ROZWÓJ TECHNIKI I TECHNOLOGII W KWB "KONIN"

W sześćdziesięcioletniej historii kopalni "Konin" miało miejsce wiele zwrotów technologicznych spowodowanych wprowadzaniem coraz to nowocześniejszych maszyn i urządzeń. Kopalnia od początku swego istnienia była pionierem w tej dziedzinie. Ze względu na wieloodkrywkowość kopalni konińscy górnicy wykonali więcej wkopów udostępniających nowe złoża niż, wykonano takich wkopów we wszystkich pozostałych kopalniach odkrywkowych węgla brunatnego w Polsce. Ze względu na specyficzne warunki geologiczno-górnicze panujące w kopalni wprowadzono nowoczesne systemy odwadniania pokładów studniami głębinowymi i wykorzystywania wód z odwadniania nowo budowanych odkrywek do likwidacji starych wyrobisk poeksploatacyjnych odkrywek. Do światowego poziomu doprowadzono procesy związane z rekultywacją terenów pokopalnianych. Przez sześćdziesiąt lat pracy kopalni udoskonalano systemy transportowe zmieniając transport kolejowy odstawy urobku na panujący dziś powszechnie w kopalniach transport taśmowy. Dopracowano się również sprawnie działających systemów sterowania procesami produkcyjnymi. Wreszcie najbardziej spektakularne przedsięwzięcia w działalności kopalni odkrywkowej, czyli transport maszyn podstawowych na duże odległości bez potrzeby ich demontażu. W Kopalni "Konin" 11 razy przemieszczano takie maszyny, a łączna długość tras przejazdu wyniosła ponad 158 km.

W dalszej części opisano takie zagadnienia związane z działalnością kopalni jak: zmianę umaszynowienia odkrywek, wzrost wydajności maszyn podstawowych, energochłonność urabiania, rozwój wydobycia, odwodnienie i przemieszczanie maszyn podstawowych między odkrywkami.

Zmiany umaszynowienia odkrywek

Przejmując w 1945 roku majątek niemieckiej firmy "Brawag", polska załoga weszła w posiadanie następującego sprzętu górniczego odkrywki
w "Morzysławiu":

• koparki wieloczerpakowej firmy Maschinenfabrick Dresden nr 138 o 0,75 m³ pojemności czerpaka,
• dwóch koparek jednoczerpakowych firmy Westerhütte nr 1240 i 1241 o pojemności czerpaka 0,75 m³,
• koparki włóczącej firmy Demag o 0,5 m³ pojemności czerpaka,
• zdemontowanej koparki jednoczerpakowej firmy Baggerbau Anstalt Georg Kassler Duisburg.

W 1945 roku był to podstawowy sprzęt górniczy odkrywki "Morzysław", stanowiący bazę wyjściową rozwoju techniki i technologii urabiania węgla w Kopalni "Konin".

Kolejna odkrywka o nazwie "Niesłusz" wykorzystała tylko część parku maszynowego poprzedniego zakładu wydobywczego. Aby na niej można było prowadzić prace ziemne rozebrano i następnie przetransportowano w elementach koparki z "Morzysławia". Dotychczasowy tabor kolejowy poszerzono, sprowadzając nowe wagony samowyładowcze produkcji polskiej typu "Konstal". Miały one podwozie skrzynkowe z hamulcową aparaturą pneumatyczną i resorowanymi dwuosiowymi wózkami. Nadwozie z blachy usztywnionej stalą profilowaną i dostosowane było do mechanicznego rozładunku przez otwarcie jednej ściany w trakcie pochylenia skrzyni.

Pierwsze prace ziemne we wkopie otwierającym następną odkrywkę - "Gosławice" wykonywały jednoczerpakowe koparki uniwersalne typu E 25 firmy Skoda oraz niemieckie koparki kroczące typu Esch I/40. Koparki E 25 miały podwozie gąsienicowe. Wydajność teoretyczna maszyn nie przekraczała 200 m³/h. Dziewięciometrowe wysięgniki umożliwiały wysunięcie łyżek na odległość 12,8 m i wysokość maksymalną 11 m. Koparki miały łyżki o pojemności 2,5 lub 4 m³. Innego typu były koparki kroczące Esch I/40. Mogły one urabiać podpoziomowo: przy 25 stopniach, na głębokość 20 m, a przy 35 stopniach - 15 m. Łyżki o pojemności 3,4 m³ były podwieszone na 38-metrowych wysięgnikach. Przybliżona wydajność teoretyczna koparek, przy obrocie wysięgiem o 135 stopniach, dochodziła do 21 m³/h. Ciężar całkowity maszyny wynosił 160 ton.

W porównaniu z poprzednimi odkrywkami "Gosławice" były znaczącym krokiem w rozwoju techniki i technologii górniczej. Tutaj po raz pierwszy w Kopalni "Konin" wprowadzono do ruchu wysokowydajne koparki wieloczerpakowe oraz zwałowarkę umożliwiająca zmianę systemu odkładania skał płonnych. Pierwsza z nich, koparka łańcuchowa, obrotowa, a symbolu Ds 1120, została przekazana do eksploatacji 1 lipca 1955 roku. Była to maszyna poruszająca się na dwóch torach kolejowych, między którymi pod jej portal mogły podjeżdżać równocześnie dwa pociągi wąskotorowe. Koparka urabiała nadpoziomowo do wysokości 16 metrów oraz podpoziomowo na głębokości 19 metrów przy zachowaniu 45- stopniowego pochylenia skarpy. Wysięgnik urabiający miał łańcuch złożony z 24 czerpaków o pojemnościach 1.120 litrów. Wydajność teoretyczną koparki szacowano na 1.280 m³/h.

Tempo zbierania nadkładu w odkrywce "Gosławice" uległo znacznemu przyspieszeniu od 1 lipca 1956 roku, kiedy do ruchu wprowadzono zwałowarkę As 1120 o teoretycznej wydajności 1.920 m³/h. Maszyna ta była wyposażona w krótki, dziewiętnastoczerpakowy łańcuch, którym wykonywała rów dla składania materiału skalnego, wysypywanego z wagonów. Po jego napełnieniu, wydobyty czerpakami nadkład, przemieszczany był taśmowym wysięgnikiem zwałującym na wyznaczone miejsce.

W tym samym 1956 roku, odkrywka wzbogaciła się o kolejne koparki wieloczerpakowe: kołową typu SchRs 315 i łańcuchową Rs 400. Pierwsza z nich miała wydajność teoretyczną 720, druga 930 m³/h. Obie zbudowane były na podwoziach gąsienicowych.

W budowie wkopu otwierającego kolejnej odkrywki "Pątnów", brały udział następujące maszyny: koparki kołowe SchRs 800 i SchRs 315, łańcuchowe Ds 1120 i Rs 400 oraz dwie zwałowarki As 1120. Prace pomocnicze wykonywały trzy koparki jednoczerpakowe typu Skoda i dwie koparki włóczące Drageline.

Konserwacja torów przesuwnych wymagała wiele zachodu i kosztów. Kłopoty wzrastały w okresach jesieni i wiosny, a więc wtedy, gdy występowały zwiększone opady atmosferyczne. Trudny był również okres zimowy, gdy mrozy powodowały przymarzanie podkładów do gliny i iłów.

Biorąc pod uwagę ujemne strony górniczego transportu kolejowego, projektanci nowej odkrywki "Kazimierz" zrezygnowali z tego systemu - na rzecz przenośników taśmowych. Po raz pierwszy w dziejach Kopalni "Konin" nadkład na zwałowiska był przenoszony przenośnikami złożonymi z kilkumetrowych członów, po których poruszała się taśma gumowa o szerokości 1.600 mm. Ruch taśmie nadawały stacje napędowe z silnikami elektrycznymi.

Zaletą przenośników taśmowych było wyeliminowanie zbędnych przerw, powstających między załadunkiem i rozładunkiem nadkładu. Powstał potokowy system pracy, określany skrótowo KTZ (koparka-taśmociąg-zwałowarka). System ten wymagał koparek i zwałowarek dostosowanych do współpracy z taśmociągami. Kopalnia zaczęła sprowadzać maszyny podnoszące tempo pracy. Należały do nich koparki kołowe typu SRs 1200 i zwałowarki A₂RsB 5000, A₂RsB 8800.

Po początkowych trudnościach związanych z utrzymaniem w sprawności nowego systemu transportu, zastosowano go w formie udoskonalonej w odkrywce "Jóźwin", a następnie od sierpnia 1974 roku wypierać począł w "Pątnowie" dotychczasowy, kolejowy. Wkroczył on również w odkrywkę "Lubstów".

Obecnie wydobycie węgla prowadzone jest z trzech odkrywek: "Kazimierz Północ", "Jóźwin IIB" i "Lubstów". Dodatkowo w odkrywce "Drzewce" budowany jest wkop udostępniający za pomocą koparki SchRs 900 i zwałowarki A₂RsB 5000M.

W odkrywce "Kazimierz" urabianie nadkładu odbywa się na czterech piętrach koparkami kołowymi: jedną SchRs 1200, dwiema SRs 1200 i koparką łańcuchową Rs 560/3, natomiast węgiel urabiany jest dwoma piętrami: koparką kołową SchRs 315 i koparką łańcuchową Rs 560. Zwałowanie prowadzone jest podpoziomowo zwałowarkami A₂RsB 5000 i A₂RsB 8800. Urabianie nadkładu w "Jóźwinie IIB" odbywa się na pięciu piętrach koparkami kołowymi: trzema SRs 1200, jedną SchRs 800 i jedną koparką łańcuchową ERs 710, natomiast węgiel urabiany jest dwoma piętrami koparkami łańcuchowymi: Rs 560 i ERs 710. Zwałowanie prowadzone jest podpoziomowo dwiema zwałowarkami A₂RsB 8800.

W odkrywce "Lubstów" urabianie nadkładu odbywa się na trzech piętrach koparkami kołowymi: KWK 1500s i KWK 800M, natomiast węgiel urabiany jest dwoma piętrami koparkami łańcuchową Rs 560 i kołową KWK 800M. Zwałowanie prowadzone jest nadpoziomowo i podpoziomowo zwałowarką A₂RsB 8800.

W Kopalni "Konin" pracuje obecnie 16 koparek wielonaczyniowych i 6 zwałowarek. Dodatkowo jedna koparka Rs 400 znajduje się w fazie przygotowania do pracy w O/Drzewce. W Kopalni "Konin" transport urobku odbywa się 47. kilometrami przenośników taśmowych. Stan posiadania przenośników taśmowych z podziałem na przenośniki B-1600 i B-1800 przedstawia się następująco:

• przenośniki B-1600 - 39 sztuk,
• przenośniki B-1800 - 18 sztuk.

W Kopalni "Konin" pracuje obecnie 395 sztuk sprzętu technologicznego (koparki jednonaczyniowe, spycharki, dźwigi, ładowarki, wiertnice, przesuwarki, ciągniki, wózki spalinowe itp.). Kopalnia "Konin" posiada również 265 sztuk taboru samochodowego (autobusy, samochody osobowe, ciężarowe i naczepy) i 31 elektrowozów typu El 2-100, 6 lokomotyw spalinowych oraz 213 wagonów węglowych typu 410V i VAP.

Nowoczesne "Drzewce"

Przykładem zastosowania najnowszej techniki w Kopalni "Konin" jest zastosowanie najnowocześniejszych układów napędowych dla stacji napędzających przenośniki taśmowe w odkrywce "Drzewce".

Postęp techniczny, który dokonał się w układach napędowych umożliwia wyeliminowanie wad tradycyjnych układów napędowych poprzez zastosowanie układów nowej generacji opartych na przemiennikach częstotliwości. Należy podkreślić, że zasadniczym elementem dokonanej analizy budowy stacji napędowych przenośników ciągu węglowego odkrywki "Drzewce" był aspekt ekonomiczny tego zadania. Stwierdzono, że koszty realizacji budowy stacji napędowych opartych o układy z przemiennikami częstotliwości są około 16% niższe od dotychczas stosowanych. W oparciu o przeprowadzoną analizę techniczno-ekonomiczną podjęto decyzję o budowie prototypowej stacji przenośnika taśmowego z układami napędowymi opartymi na przemiennikach częstotliwości i zlecono do Instytutu Technologii Eksploatacji w Radomiu wykonanie dokumentacji technicznej stacji wraz z oprogramowaniem wg założeń opracowanych przez Kopalnię.

Do zasilania układów napędowych taśmy zastosowano przetwornice częstotliwości o mocy 315 kW firmy Danfoss oraz niskonapięciowe silniki zwarte produkcji Emit-Żychlin. Układ sterowania oparty został na sterowniku PLC Simatic S-300 firmy Siemens. Na podstawie opracowanej dokumentacji technicznej wykonano prototypową stację elektryczną i włączono ją w ciąg przenośników węglowych odkrywki "Lubstów".

Praca prototypowej stacji w ciągu węglowym pozwoliła na wykrycie i usunięcie błędów projektowych, konstrukcyjnych i montażowych. Na podstawie nabytych doświadczeń przy eksploatacji stacji prototypowej podjęto decyzję o budowie kolejnych sześciu stacji dla ciągu węglowego odkrywki "Drzewce". Automatyzacja ciągu przenośników węglowych polegająca na optymalizacji prędkości taśmy w zależności od wypełnienia przenośnika i poboru mocy pozwoli na pełne uzyskanie założonych efektów eksploatacyjnych.

Wzrost wydajności maszyn podstawowych

Efektem wprowadzania nowocześniejszych maszyn podstawowych i zmiany sposobu wewnątrzkopalnianego transportu urobku były również zmiany technologiczne. Wszystkie te czynniki doprowadziły do wzrostu wykorzystania czasu pracy zmniejszenia ilości awarii i podniesienia wydajności maszyn pracujących na odkrywkach KWB "Konin" (rysunek 1). Porównując największe wydajności roczne można zauważyć, że lata 90. były dekadą, w której uzyskiwano najczęściej najwyższe wydajności roczne. Podczas gdy do 1980 roku średnia wydajność wynosiła około 1.000 m³/h, to w 2000 roku osiągnęła wartość 1.500 m³/h, wzrastając o 50 %.

Rys. 1. Wzrost wydajności koparek nadkładowych i węglowych w KWB "Konin".

Energochłonność urabiania w KWB "Konin"

Analizując wartości energochłonności urabiania w poszczególnych latach należy zauważyć, że od 1972 roku kopalnia zaczęła systematycznie przekraczać 100 mln Mg masy wydobytego węgla i zebranego nadkładu. Rekordowym rokiem był rok 1985 - 165 mln Mg. Wskaźnik energochłonności zawiera się w przedziale od 2,33 do 3,19 kWh/Mg. Wskaźnik energochłonności i wskaźnik zużycia energii elektrycznej na jednostkę masy w KWB "Konin" pokazano na rysunku 2.

Rys. 2. Wskaźnik energochłonności i wskaźnik zużycia energii elektrycznej na jednostkę masy w KWB "Konin".

Rozwój wydobycia

Kopalnia "Konin" od początku działalności zdjęła ponad 2.598 mld m³ nadkładu. Rekordową ilość nadkładu, ponad 101,27 mln ³, zdjęto w 1984 roku. W ostatnich latach zbieranie nadkładu kształtuje się na poziomie około 70,0 mln ³ rocznie. W KWB "Konin" wydobyto łącznie ponad 501,8 mln Mg węgla. Najwięcej, ponad 14,7 mln Mg, w 1988 roku. W ostatniej dekadzie wydobycie węgla zawiera się w przedziale od 10,0 do 11,0 mln Mg na rok. Średni N:W dla całego okresu eksploatacji w KWB "Konin" wynosi 5,09:1. Zdejmowanie nadkładu i wydobycie węgla w poszczególnych odkrywkach w KWB "Konin" zestawiono w tabeli 1.

Tabela 1. Zdejmowanie nadkładu i wydobycie węgla w poszczególnych odkrywkach w KWB "Konin" do końca III kwartału 2005 roku.

Odkrywka	Węgiel [tys. Mg]	Nadkład [tys. 3]
MORZYSŁAW	1.042	3.138
NIESŁUSZ	4.079	8.481
GOSŁAWICE	38.852	77.581
PĄTNÓW	129.783	563.805
KAZIMIERZ	115.580	815.429
JÓŹWIN	112.650	827.910
LUBSTÓW	99.907	300.688
DRZEWCE	-	1.155
Razem KWB "Konin"	501.863	2.598.187

Odwodnienie

Odkrywki węgla brunatnego pracujące w rejonie Konina cechują się dużym zawodnieniem. Powodem takiego stanu rzeczy jest położenie ich w bezpośredniej bliskości zespołu jezior (Gosławskiego, Pątnowskiego, Mikorzyńskiego i Ślesińskiego), o łącznej pojemności około 61 mln ³ wody.

Specyficzne na skalę europejską położenie Kopalni "Konin" powoduje bardzo duży i stały dopływ wód podziemnych, który musi zostać zneutralizowany przez pracę urządzeń odwadniających. Początkowo podstawowym sposobem odwodnienia złóż w poszczególnych odkrywkach była metoda górnicza, polegająca na drążeniu pionowych i poziomych wyrobisk odwadniających. Do momentu likwidacji w 1996 roku odwodnienia podziemnego, w Kopalni "Konin" wydrążono około 389.909 mb. wyrobisk odwadniających. Obecnie dla odwodnienia złoża stosuje się odwodnienie wgłębne, polegające na wykonaniu i późniejszym eksploatowaniu studni odwadniających, rozmieszczonych w odpowiednich barierach o odmiennych funkcjach i zadaniach. Obecnie w kopalni pracuje 301 studni głębinowych, których głębokość dochodzi do 80 m. Średnio wypompowuje się na dobę około 165.000 ³ wody.

Rys. 3. Ilość wypompowanej wody w KWB "Konin".

Rys. 4. Ilość wypompowanej wody i wskaźnik zawodnienia w KWB "Konin".

Transport maszyn podstawowych

Z oczywistych względów przy udostępnianiu nowych złóż wykorzystuje się wciąż jeszcze w pełni sprawne maszyny podstawowe, pochodzące z likwidowanych odkrywek. Ponadto zdarzało się, że względy technologiczne i ekonomiczne wymuszały konieczność zmiany ilości maszyn wykorzystywanych w poszczególnych odkrywkach. W każdym takim przypadku trzeba było przemieszczać maszyny między odkrywkami, często na dość znaczne odległości. Ze względu na duże rozmiary i masę tych maszyn, każda taka operacja wymagała rozwiązania szeregu trudnych problemów technicznych.

Do transportów na własnym podwoziu można zaliczyć przemieszczanie koparek między odkrywkami, jak np.: koparki SchRs 315 z odkrywki "Gosławice" na odkrywkę "Jóźwin", koparek SchRs 800 z odkrywki "Kazimierz" na odkrywkę "Jóźwin" i na odkrywkę "Pątnów", koparki SRs 1200/1 z odkrywki "Jóźwin" na "Lubstów" w 1979 roku, a potem na "Kazimierz" w roku 1991, Rs 560 z odkrywki "Kazimierz" na "Lubstów" oraz koparki SchRs 900 z odkrywki "Lubstów" na odkrywkę "Drzewce".

Transport koparek na własnym podwoziu okazywał się w wielu przypadkach znacznie tańszy i szybszy od demontażu i ponownego montażu maszyn, jednak bardziej ryzykowny i wymagał niezwykle starannego przygotowania. Trasy prowadzone były przez pola uprawne, należało uzyskać zgodę wszystkich właścicieli na czasowe zajęcie ich gruntów, a potem zrekompensować ewentualnie powstałe szkody. Koparki i zwałowarki pokonywały na swej drodze szereg przeszkód, takich jak linie energetyczne i telekomunikacyjne, drogi asfaltowe i polne, linie kolejowe, rowy, tereny podmokłe, rurociąg "Przyjaźń", czy Kanał Warta-Gopło. Dla każdej kolejnej przeszkody należało wcześniej uzgodnić z właścicielami i użytkownikami metody i termin ich przekraczania. Na przykład linie energetyczne mogły być przekraczane tylko w ściśle określonych terminach w dni wolne od pracy. Niedotrzymanie terminu, spowodowane jakąś awarią na trasie, mogłoby się wiązać z koniecznością negocjacji kolejnego terminu i zburzeniem całego harmonogramu prac. Również na czas przejazdów przez rurociąg "Przyjaźń" przerywano tłoczenie ropy, aby obniżyć ewentualne straty awarii rurociągu. Wymagało to oczywiście uzyskania szeregu pozwoleń i uzgodnień, również na szczeblu międzynarodowym.

Tabela 2. Transport maszyn podstawowych między odkrywkami KWB "Konin".

Lp.	Maszyna podstawowa	Z odkrywki	Na odkrywkę	Termin transportu	Długość trasy	Główne przeszkody
1.	SchRs 315	Gosławice	Jóźwin	czerwiec/lipiec 1971 r.	7 km	Jezioro Gosławickie kanał Elektrowni Pątnów linie energetyczne: 220/380 V, 6 kV,15 kV, 30 kV i 110/220 kV drogi publiczne rurociągi odpopielania tory kolejowe Struga Biskupia
2.	SRs 1200	Jóźwin	Lubstów	24.05 ÷10.06.1979 r.	24,1 km	linie energetyczne: 220/380 V, 6 kV,15 kV, 30 kV i 110/220 kV drogi asfaltowe i polne tory kolei wąskotorowej rurociąg naftowy "Przyjaźń" Kanał Warta-Gopło rowy i obszary podmokłe
3.	Rs 560	Kazimierz	Lubstów	22.09 ÷7.10.1982 r.	32,7 km	linie energetyczne: 220/380 V, 6 kV,15 kV, 30 kV i 110/220 kV drogi asfaltowe i polne tory kolei wąskotorowej rurociąg naftowy "Przyjaźń" Kanał Warta-Gopło rowy i obszary podmokłe
4.	SRs 1200	Lubstów	Kazimierz Pole Północ	1.09 ÷18.10.1991 r.	27 km	linie energetyczne: 220/380 V, 6 kV,15 kV, 30 kV i 110/220 kV Kanał Warta-Gopło, rurociąg naftowy "Przyjaźń" Kanał Grójecki rów wód brudnych O/Jóźwin, Struga Kleczewska, tory trasy węglowej przy O/Jóźwin droga Kleczew - Kazimierz
5.	A2RsB 5000	Kazimierz	Jóźwin	7.08 ÷20.08.1992 r.	8,5 km	Struga Kleczewska, droga Kleczew - Kazimierz rów wód brudnych O/Jóźwin tory trasy węglowej przy O/Jóźwin
6.	A2RsB 8800	Jóźwin	Kazimierz	18.08 ÷23.08.1992 r.	6,5 km	Struga Kleczewska, droga Kleczew - Kazimierz rów wód brudnych O/Jóźwin tory trasy węglowej przy O/Jóźwin
7.	SchRs 800/1	Pątnów	Jóźwin Pole IIA	styczeń 1998 r.	9,4 km	linie energetyczne : 400 V, 15 kV, 30 kV, 110 kV droga Dąbrowa - Goranin
8.	SRs 1200	Pątnów	Jóźwin Pole IIB	sierpień/ wrzesień 1998 r.	14,05 km	linie energetyczne: 400 V i 15 kV, 30 kV i 110 kV droga Białobrody-Rożnowa światłowód rów główny rurociągi odwadniające KWB "Konin" linie energetyczne SAXKA -6 kV droga krajowa nr 263 i droga gminna trasę kolejki wąskotorowej rurociąg naftowy "Przyjaźń"
9.	A2RsB 8800	Pątnów	Jóźwin Pole I	sierpień 1998 r.	6 km	linie energetyczne: 400 V i 15 kV, 30 kV i 110 kV droga Białobrody - Rożnowa światłowód rów główny
10.	SRs 1200/3	Jóźwin Pole IIA	Jóźwin Pole IIB	styczeń 2002 r.	3,8 km	linia L24; 6 kV SAXKA linia - L 15 kV SAXKA droga województwa nr 263 trasa kolejki wąskotorowej L 15 kV Kleczew I rurociąg gminny droga gminna L nn obw. I ze stacji L92 trasa kolejki wąskotorowej L 15 kV Kleczew I L 15 kV Kleczew II rurociąg "Przyjaźń" L 15 kV Słupca L 110 kV Pątnów - Witkowo droga gminna rów KL-7-1 linia energetyczna L2; 6 kV SAXKA
	SRs 1200/2	Jóźwin Pole IIA	Jóźwin Pole IIB	grudzień 2002 r.	5,0 km
	SchRs 800	Jóźwin Pole IIA	Jóźwin Pole IIB	maj/czerwiec 2003 r.	5,0 km
	ERs 710/2	Jóźwin Pole IIA	Jóźwin Pole IIB	maj/czerwiec 2003 r.	5,0 km
11.	SchRs 900	Lubstów	Drzewce	wrzesień 2004 r.	13,8 km	linia 110 kV drogi rowy linia kolejowa odstawy węgla z O/Drzewce

PERSPEKTYWY

Sześćdziesiąt lat rozwój regionu konińskiego związany jest z rozbudową przemysłu energetycznego opartego na konińskich złożach węgla brunatnego. Przemysł wydobywczy wraz z energetyką jest także motorem rozwoju technologicznego, finansowego i społecznego całego regionu. Blisko dziesięć tysięcy pracowników zatrudnionych w firmach konińskiego okręgu przemysłowego, tworzących stabilny rynek konsumencki, jest również niebagatelnym argumentem dla ewentualnych inwestorów, którzy zachęceni szybkim rozwojem regionu są skłonni tworzyć nowe miejsca pracy. Ze względu na opłacalność ekonomiczną pozyskiwania energii opartej o złoża węgla brunatnego oraz ze względów społecznych, głównymi celami sektora energetycznego w regionie konińskim powinny pozostać:

• kontynuowanie produkcji energii elektrycznej na obecnym poziomie przy maksymalnie obniżonej cenie jednostkowej, która umożliwi funkcjonowanie energetyki konińskiej po 2005 roku na uwolnionym rynku energii w UE,
• racjonalne wykorzystanie istniejącej infrastruktury ZE PAK SA oraz udokumentowanych zasobów węgla,
• wytwarzanie energii w oparciu o urządzenia i technologie przyjazne dla środowiska,
• utrzymanie w dłuższym horyzoncie czasowym stanowisk pracy dla załóg ZE PAK SA i KWB "Konin" w Kleczewie SA.

Rys. 5. Przejazd koparki SRs 1200 przez nasyp na kanale Warta-Gopło podczas transportu z "Jóźwina" na "Lubstów" w 1979 roku.

Według przewidywań kopalni i informacji płynących z ZE PAK zostanie dokończona budowa bloku Pątnów II o mocy 464 MW i zostaną zainstalowane systemy odsiarczania spalin dla czterech bloków Pątnowa I.

W przypadku realizacji tego wariantu oprócz obecnie budowanej odkrywki "Drzewce", w której wydobycie węgla planowane jest na I kwartał 2006 roku, należałoby uruchomić następujące odkrywki:

• w 2010 roku O/Tomisławice,
• w 2010 roku O/Piaski,
• w 2018 roku O/Ościsłowo.

Dla utrzymania zdolności wydobywczej KWB "Konin" na dotychczasowym poziomie i dotrzymania napiętych terminów uruchamiania kolejnych odkrywek oraz ich wyposażenia w maszyny podstawowe z odkrywek kończących eksploatację przyjęto następujący harmonogram przemieszczania maszyn podstawowych.

a) Przez demontaż, remont, modernizację i montaż:

• SRs 1200/3 z O/Kazimierz na O/Tomisławice,
• SRs 1200/3 z O/Kazimierz (O/J) na O/Piaski,
• SRs 1200/1 z O/Kazimierz na O/Piaski,
• Rs 560/2 i 3 z O/Kazimierz na O/Piaski,
• ERs 710/2 z O/Jóźwin na O/Tomisławice ,
• A₂RsB 8800/2 z O/Jóźwin na O/Piaski;

b) Przez przejazd na własnym podwoziu, remont i modernizację:

• KWK 1500s z O/Lubstów na O/Tomisławice,
• Rs 560 z O/Lubstów na O/Tomisławice,
• A₂RsB 8800 z O/Lubstów na O/Tomisławice.

Rys. 6. Trasy przejazdów maszyn podstawowych między odkrywkami w KWB "Konin".

PODSUMOWANIE

Dzieje Kopalni "Konin" to historia ciekawa, obfitująca w szereg zdarzeń. To historia firmy, która miała szczególnie duży wpływ na rozwój sztuki górniczej w Polsce. Pomimo upływu sześćdziesięciu lat jest ona w dobrej formie i intensywnie przygotowuje się do pracy przez następne 40 lat. Kopalnia jednak to przecież nie tylko złoża, maszyny i miliony ton wydobytego węgla. Siłą Kopalni "Konin" są górnicy, ludzie twardzi, którzy swoją codzienną pracą tworzą wizerunek tej firmy i budują, miejmy nadzieję, jej bezpieczną przyszłość.

dr inż. Zbigniew Kasztelewicz

mgr inż. Jarosław Czyż

mgr inż. Elżbieta Dwornik

KWB "Konin" w Kleczewie SA

Literatura

[1] Zespół, Rozwój techniki i technologii górniczej w Kopalni "Konin", SITG, Konin,1993

[2] Kowalczykiewicz Z., Zaczęło się w Brzeźnie, KWB "Konin", 1995.

[3] Kasztelewicz Z., Węgiel brunatny - mamy wszystkie atuty w ręku, Gazeta Wyborcza, 2002.

[4] Kasztelewicz Z., Wydajność i awaryjność maszyn podstawowych pracujących w KWB "Konin" w Kleczewie SA, Górnictwo Odkrywkowe nr 1/2003.

[5] Kasztelewicz Z., Polskie Górnictwo Węgla Brunatnego. Redakcja "Górnictwo Odkrywkowe", Bełchatów-Wrocław, 2004.