Pożegnanie ze zwałowaniem zewnętrznym w BOT KWB Turów SA

31 marca 2006 roku zwałowarka Z-42, będąca ostatnią ze zwałowarek typu A2RsB-5000 funkcjonujących na zwałowisku zewnętrznym, zakończy pracę. Dzień ten stanowi ważne wydarzenie w historii BOT KWB Turów SA - bowiem zakończyło się zwałowanie zewnętrzne w kopalni Turów. Wraz z tą datą kończy się historia najdłużej funkcjonującego zwałowiska zewnętrznego na świecie. Od tego momentu cały nadkład zwałowany będzie na północnym zwałowisku wewnętrznym, formowanym od maja 2004 roku.

Zwałowisko zewnętrzne w BOT KWB Turów SA było ewenementem na skalę światową, albowiem początek jego funkcjonowania datuje się na lata 40. ubiegłego wieku (uruchomili je jeszcze Niemcy), czyli funkcjonowało ponad 60 lat. W 1947 roku zostało przejęte przez polską załogę. W początkowym okresie funkcjonowania zwałowiska zewnętrznego, tj. w latach 1947-1960 intensywność prowadzonych robót zwałowych kształtowała się na poziomie 3,5 mln m3 deponowanego nadkładu rocznie. Intensyfikacja zwałowania zaczęła się na początku lat 60., kiedy rozpoczęto sukcesywne wprowadzanie do pracy na zwałowisku zewnętrznym czterech zwałowarek gąsienicowych typu A2RsB-5000 (Z-41, Z-42, Z-43 i Z-44). Od tego momentu ilość nadkładu zwałowana na zwałowisku zewnętrznym zaczęła systematycznie rosnąć, osiągając w roku 1973 rekordową ilość ok. 46 mln m3.

Cała powierzchnia zwałowiska zewnętrznego to obszar ponad 21 km2. W ciągu ponad 60. lat z 1,7 mld m3 nadkładu utworzono "sztuczną górę" o wysokości +465 m n.p.m. To tak, jakby usypać "górę" o podstawie 1 km2 i wysokości 1,7 km. Maksymalna miąższość zwałowiska wynosi 245 m.

Aktualnie na zwałowisku zewnętrznym prowadzone są jedynie roboty związane z dokończeniem prac rekultywacyjnych na jego wierzchowinie oraz uporządkowaniem spływu wód opadowych. Prowadzona od lat 60. rekultywacja na zwałowisku zewnętrznym pozwoliła uzyskać tereny zalesione o powierzchni 19,69 km2, z czego 17,08 km2 przekazano do zagospodarowania Administracji Lasów Państwowych. Od początku prowadzenia rekultywacji zasadzono na zwałowisku ponad 15.400.000 sztuk drzew (były to m.in. brzoza brodawkowata, olcha czarna i szara, modrzew europejski, dąb szypułkowy i czerwony, klon zwyczajny i klon jawor, sosna czarna, lipa drobnolistna, grab pospolity, jesion wyniosły, buk zwyczajny oraz czeremcha amerykańska). Rekultywację zwałowiska zewnętrznego planuje się zakończyć w 2008 roku.

Po całkowitym zrekultywowaniu zwałowiska zewnętrznego (i przekazaniu jego terenów Lasom Państwowym) obszar ten stać się może miejscem rekreacji dla mieszkańców Bogatyni i okolic, jak i przyjezdnych. Jest to tylko kwestia odpowiedniego pomysłu. Za kilka bowiem lat ktoś niezorientowany nie domyśli się, że ta góra została usypana przez cztery zwałowarki.

Zakończenie eksploatacji tego zwałowiska i postępujący proces jego rekultywacji przyczynią się bardzo istotnie do zmniejszenia oddziaływania kopalni na środowisko.