Potrzebny węgiel brunatny

Węgiel brunatny - jeden z węgli kopalnych, znany jest najczęściej z młodszych formacji geologicznych, głównie z trzeciorzędu. Ma barwę jasnobrunatną, brązową aż do czarnej. Tę formułę podaje większość encyklopedii, wszyscy ją znamy. Rozróżnia się kilka jego odmian, tj.: węgle twarde, miękkie i ksylitowe. Ze względu na zastosowanie rozróżnia się również kilka typów technologicznych węgla brunatnego, czyli: węgiel energetyczny - wykorzystywany w elektrowniach cieplnych, węgiel brykietowy oraz ekstrakcyjny.

* * *

Podstawowym źródłem zaopatrzenia energetycznego w Polsce są paliwa stałe. Zużycie czterech głównych nośników energii (gaz, ropa naftowa, węgiel kamienny i brunatny) wskazuje na trwały udział paliw stałych rzędu 60% krajowego zapotrzebowania na energię, przy spodziewanej tendencji spadkowej zużycia węgla kamiennego. W elektroenergetyce paliwa stałe prawie w całości zdominowały ten sektor. Udział węgla kamiennego i brunatnego w wytwarzaniu energii elektrycznej wynosi obecnie 93%. Reszta przypada na elektrownie wodne i opalane gazem ziemnym (około 5%) oraz na nośniki odnawialne (wiatr, biomasa).

W tym numerze naszego biuletynu zamieściliśmy interesujące informacje i artykuły poświęcone branży węgla brunatnego. Zakończyły się m.in. prace nad tekstem Dyrektywy unijnej w sprawie gospodarowania odpadami z przemysłu wydobywczego, co nie jest bez znaczenia dla naszych polskich kopalń. Zapisy tej Dyrektywy dzięki naszemu Związkowi Pracodawców PPWB są pomyślne dla branży. O tym jak wygląda "brunatna branża" w krajach Unii Europejskiej mówi artykuł pt. "Przegląd sytuacji w górnictwie węgla brunatnego".

Jednak najważniejszą sprawą są nasze krajowe złoża węgla brunatnego - największe występuje w Bełchatowie. Pozostałą część krajowego zapotrzebowania pokrywa wydobycie ze złoża "Turów" koło Bogatyni i złóż rejonu konińskiego: "Pątnów", "Lubstów" i "Adamów". Wydobywany węgiel brunatny jest w Polsce w ponad 99% wykorzystywany do produkcji energii elektrycznej i nic nie wskazuje ażeby w najbliższej przyszłości ukazało się inne znaczące zapotrzebowanie na tę kopalinę. Z tego powodu zapotrzebowanie na węgiel brunatny jest ściśle związane z zapotrzebowaniem na produkcję energii elektrycznej w Polsce oraz zasadność techniczno-ekonomiczną stosowania tego paliwa.

Bezpieczeństwo i wystarczalność źródeł dostaw w odniesieniu do węgla brunatnego wynika z zasobności tego paliwa w złożach eksploatowanych oraz perspektywicznych możliwych do zagospodarowania w przyszłości. Polska należy do krajów uprzywilejowanych pod względem zasobności zalegających na jej obszarze złóż węgla brunatnego. Świadczy o tym posiadanie prawie 14 mld Mg udokumentowanych zasobów bilansowych, 58 mld Mg zasobów w złożach perspektywicznych i oszacowanych na ponad 140 mld Mg zasobów w obszarach węglonośnych.

Według projektu Polityki Energetycznej Polski do roku 2025 przewidywany jest istotny wzrost zapotrzebowania na energię elektryczną. Węgiel brunatny jako najtańsze znaczące paliwo w naszej energetyce powinno w przyszłości odgrywać nie mniejszą rolę niż dotychczas i dlatego należy podjąć działanie nad przyszłościowym przygotowaniem znacznie większego jego wydobycia.

Mimo posiadania olbrzymich zasobów węgla brunatnego, eksploatacja prowadzona jest tylko w czterech rejonach kraju, bazując na niespełna 20% udokumentowanych zasobów bilansowych tego surowca. W związku z tym oprócz eksploatacji węgla brunatnego w kopalniach czynnych należy rozpatrywać również zagospodarowanie nowych złóż.

Wśród licznych polskich złóż rezerwowych węgla brunatnego za najbardziej predysponowane do kolejnego zagospodarowania należy uznać złoże węgla brunatnego "Legnica" oraz sąsiadujące z nim złoża "Ścinawa" i "Ruja". Zasobność tych złóż przekracza dwukrotnie zasobność wszystkich aktualnie eksploatowanych złóż węgla brunatnego w Polsce. Jakość węgla brunatnego z tych złóż jest dobra, bo przy wilgotności naturalnej wartość opałowa węgla wynosi około 9.200 kJ/kg, zawartość popiołu 8-10%, a siarki poniżej 0,5%.

Uzupełniające udokumentowanie ważniejszych złóż węgla brunatnego można dokonać stosunkowo niewielkim kosztem, a działanie takie jest niezbędne z uwagi na konieczność w najbliższym czasie opracowanie konkretnego planu zastąpienia zmniejszającego się wydobycia w czynnych kopalniach wydobyciem z nowych rejonów. W każdym razie ilość zasobów węgla brunatnego w Polsce nie może być podstawą do jakiegokolwiek ograniczania jego roli w polskiej energetyce, ponieważ przy wydobyciu w granicach 70 mln Mg/rocznie udokumentowanych zasobów bilansowych wystarczy na ok. 200 lat. Węgiel brunatny jest więc i będzie potrzebny dla naszej gospodarki.