Zakończenie prac nad tekstem Dyrektywy w sprawie gospodarowania odpadami z przemysłu wydobywczego

15 marca 2006 roku w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej opublikowany został oficjalny tekst "Dyrektywy 2006/21/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie gospodarowania odpadami pochodzącymi z przemysłu wydobywczego oraz zmieniający dyrektywę 2004/35/WE". Niniejsza dyrektywa weszła w życie w dniu 1 maja 2006 roku.

Dyrektywa obejmuje gospodarowanie odpadami pochodzącymi z poszukiwania, wydobywania, przeróbki i magazynowania surowców mineralnych oraz z działalności odkrywkowej, zwanymi dalej "odpadami wydobywczymi". Dotyczy więc również nadkładu pochodzącego z udostępniania złóż węgla brunatnego.

W wyniku blisko trzyletnich prac nad projektem dyrektywy w Parlamencie Europejskim i w Radzie Unii Europejskiej udało się uzyskać część zapisów korzystnych z punktu widzenia przemysłu węgla brunatnego. Poniżej przedstawiamy najważniejsze z przyjętych zapisów dyrektywy:

- Odpady obojętne i niezanieczyszczona gleba pochodzące z działalności odkrywkowej, a więc prawdopodobnie również nadkład z kopalń węgla brunatnego z powodu ich niższego ryzyka dla środowiska, objęte będą jedynie niektórymi wymaganiami dyrektywy. Ponadto w gestii właściwych organów pozostaną decyzje dotyczące złagodzenia wymogów dyrektywy w odniesieniu do niezanieczyszczonej gleby, a w gestii Państw Członkowskich decyzje dotyczące złagodzenia wymogów dyrektywy w odniesieniu do odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne. Zapisy te nie dotyczą odpadów składowanych w "obiekcie unieszkodliwiania odpadów" kategorii A, a więc w takim, który zawiera odpady niebezpieczne lub którego awaria spowodować może poważny wypadek.

- Skutkiem zapisów łagodzących wymagania dyrektywy w stosunku do przedsiębiorstw wytwarzających odpady obojętne i niezanieczyszczoną glebę, będzie między innymi zniesienie obowiązku składania gwarancji finansowej lub jej ekwiwalentu na pokrycie kosztów rekultywacji miejsca prowadzenia działalności, jak również terenu, na który oddziałuje obiekt unieszkodliwiania odpadów.

- Dyrektywa wprowadza pojęcie "obiektu unieszkodliwiania odpadów", czyli terenu przeznaczonego do gromadzenia lub składowania odpadów wydobywczych. W przypadku niezanieczyszczonej gleby i odpadów obojętnych, o takim obiekcie należy mówić jednak tylko wtedy, gdy odpady składowane są przez okres ponad trzech lat. Zwałowisko zewnętrzne stałoby się "obiektem unieszkodliwiania odpadów" po trzech latach zwałowania nadkładu. Dopiero wówczas podlegałoby zapisom dyrektywy dotyczącym budowy i zarządzania obiektami unieszkodliwiania odpadów.

- Wyrobiska poeksploatacyjne nie są "obiektem unieszkodliwiania odpadów". Odpady wydobywcze umieszczane z powrotem w wyrobiskach poeksploatacyjnych w celach rekultywacyjnych i technologicznych podlegać będą jedynie wymogom dotyczącym zabezpieczenia ich stabilności, monitoringu oraz zapobieżenia zanieczyszczeniu gleb i wód. Nadkład umieszczany w wyrobisku poeksploatacyjnym w procesie zwałowania wewnętrznego nie będzie prawdopodobnie podlegał zapisom niniejszej dyrektywy, gdyż nigdy nie został usunięty z wyrobiska poeksploatacyjnego i składowany poza nim.

- Od dnia 1 maja 2006 roku Państwa Członkowskie mają obowiązek zapewnić by odpady wydobywcze były zagospodarowywane w sposób, który nie narusza wykonania wymogów dotyczących środowiska naturalnego określonych w prawodawstwie wspólnotowym, w tym w Dyrektywie Ramowej Wodnej 2000/60/WE.

- Wszystkie czynne obiekty unieszkodliwiania odpadów należy dostosować do standardów określonych w nowych przepisach w ciągu 6 lat od dnia wejścia w życie niniejszej dyrektywy, tj. do 1 maja 2012 roku.

- Najbardziej obciążające wymogi dyrektywy nie będą obowiązywać w odniesieniu do obiektów unieszkodliwiania odpadów, które zaprzestały przyjmowania odpadów przed 1 maja 2006 roku lub zostaną definitywnie zamknięte do dnia 31 grudnia 2010 roku.

- Do dnia 1 maja 2012 roku Państwa Członkowskie mają obowiązek inwentaryzacji zamkniętych obiektów unieszkodliwiania odpadów, które mogą zagrażać środowisku i zdrowiu ludzkiemu.

- Państwa Członkowskie, w tym Polska, będą miały obowiązek wprowadzić w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do przestrzegania tej dyrektywy do dnia 1 maja 2008 roku.

Zgodnie z zapisami dyrektywy do dnia 1 maja 2008 roku Komisja Europejska ma za zadanie przyjąć przepisy wykonawcze niezbędne między innymi dla:

• formułowania wymagań technicznych odnoszących się do charakterystyki odpadów,

• interpretacji definicji "odpadów obojętnych",

• zdefiniowania kryteriów umożliwiających sklasyfikowanie "obiektów unieszkodliwiania odpadów" jako obiekty kategorii A, tj. podlegające wszystkim zapisom nowej dyrektywy.

Jest to zapis niekorzystny, gdyż czas na doprecyzowanie zapisów dyrektywy przez Komisję Europejską, jak taki sam jak czas na transpozycję dyrektywy do prawodawstwa polskiego.