Dlaczego węgiel brunatny?

Na to pytanie odpowiedź chyba jest jasna, choć zdarzają się negatywne opinie niedoinformowanych polityków lub niesprzyjających branży węgla brunatnego naukowców lub specjalistów. Na temat wykorzystania węgla brunatnego jako surowca w energetyce zawodowej pojawiają się różnorodne opinie. Nie brakuje tez, że jest on mało konkurencyjny pod względem ekonomicznym, najcięższe zarzuty wytacza się jednak w dziedzinie ochrony środowiska. Jak zatem przedstawiają się te kwestie w rzeczywistości?

Sytuacja wygląda następująco - cztery z pięciu wielkich elektrowni opalanych węglem brunatnym produkują energię tańszą niż najtańsza elektrownia pracująca na węglu kamiennym. To fakt! Sprzyjające warunki geologiczne i zaawansowana technologia wydobycia powodują, że w przeliczeniu na wartość opałową węgiel brunatny jest najtańszym źródłem energii w Polsce i pozostanie takim w dającej się przewidzieć perspektywie czasowej.

Zagrożenia środowiska naturalnego ze strony energetyki opartej na spalaniu węgla brunatnego są duże, ale coraz powszechniejsze stosowanie nowoczesnych technologii przy istniejących surowych normach emisji zanieczyszczeń powoduje jednak, że uciążliwość tego przemysłu dla środowiska znacznie zmalała. Też fakt! Na potencjalne obciążenie środowiska wywołane działalnością górniczą składają się: całkowite przekształcenie powierzchni terenu w obrębie konturu budowanej odkrywki, przekształcenia hydrogeologiczne i hydrogeologiczne związane z odwadnianiem odkrywki, deformacje geomechaniczne na przedpolu, zboczach odkrywki i zwałowiska zewnętrznego, zanieczyszczenie wód powierzchniowych i emisja hałasu przez pracujące urządzenia. Nie jest możliwe uniknięcie całkowitego przekształcenia powierzchni terenu w granicach odkrywki, jednak prawidłowo prowadzona rekultywacja pozwala na uzyskanie pełnowartościowych terenów rolniczych, leśnych lub zbiorników wodnych, które po okresie 20-30 lat są zwracane gospodarce. Często zdarza się, że kopalnia oddaje gminie tereny rolnicze o znacznie wyższej klasie bonitacyjnej niż tereny, które kiedyś zajmowała; taka sytuacja ma na przykład miejsce w kopani "Konin" czy "Adamów" - piszemy o tym na stronach 12-13. Tereny pogórnicze stają się także atrakcyjnym miejscem wypoczynku świątecznego. To niezaprzeczalny fakt! Do tego wszystkiego należy dodać zalety - może nie związane bezpośrednio z eksploatacją węgla, ale na równi ważne. Na przykład kopalnia Bełchatów produkuje nagradzane na targach ekologicznych i rolniczych nawozy, czy też poprzez spółkę "Bewa" rozlewa wodę mineralną znaną w całej Polsce.

Do opisanych wyżej zagrożeń należy dodać zagrożenia ze strony elektrowni - m.in. zanieczyszczenie powietrza atmosferycznego w wyniku emisji pyłu i gazów generowanych przy spalaniu węgla. Tu również zaszły ogromne zmiany na korzyść środowiska. Nowoczesne bloki spalające węgiel brunatny w praktyce nie powodują zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego (węgiel i produkty jego spalania cyrkulują w obiegu zamkniętym aż do całkowitego rozpadu); a do atmosfery emitowany jest jedynie CO₂ i para wodna. Temu nikt nie zaprzeczy!

Dowodem na istnienie możliwości uczynienia węgla brunatnego bardziej "przyjaznym" dla środowiska jest to, że pozostaje on istotnym surowcem energetycznym w Niemczech, Stanach Zjednoczonych czy Australii, choć przepisy dotyczące ochrony środowiska są we wszystkich tych państwach bardzo restrykcyjne. Ekologia to nie jedyny problem dzisiejszego świata, zwiększa się bowiem zapotrzebowanie na energię - trzeba jej coraz więcej. A więc odpowiedź powinna pojawić się sama. Zagadnienie pokrycia zapotrzebowania na węgiel brunatny jako ważnego paliwa w energetyce wielokrotnie rozpatrywane było przez Porozumienie Producentów Węgla Brunatnego pod kątem maksymalnego wykorzystania zasobów we wszystkich czynnych zagłębiach węgla brunatnego, a także możliwości uruchamiania nowych odkrywek, o czym wielokrotnie już pisaliśmy. Zwiększone zapotrzebowanie na energię w niedalekiej przyszłości może być pokryte poprzez najbardziej predysponowany do zagospodarowania perspektywiczny rejon Legnica. Kopalnia "Legnica" według wstępnych koncepcji może zapewnić wydobycie węgla na poziomie 30 mln Mg rocznie przez ponad 70 lat, zapewniając paliwo dla elektrowni o mocy 4.250 MW. Budowa kopalni "Legnica" z uruchomieniem wydobycia krótko przed 2020 rokiem zbiegła by się z powolnym obniżaniem produkcji zagłębia miedziowego, powodując przedłużenie gospodarczej działalności tego regionu. Decyzje o rozbudowie poszczególnych zagłębi wydobywczych węgla brunatnego mają adresatów w postaci działających tam przedsiębiorstw, natomiast w sprawie budowy nowego zagłębia węglowego "Legnica" niezbędne są formalne ustalenia decyzyjne na szczeblu rządowym. Należy zatem oczekiwać, że działania takie będą podjęte. Jest to tym bardziej konieczne, że zagospodarowanie złoża "Legnica" łącznie z budową nowej elektrowni wymagać będzie, jak wykazuje to doświadczenie, stosunkowo długiego okresu czasu. A energii potrzeba coraz więcej!