 |
 |
 |
Niedziela 5.09.2010 - Doroty, Wawrzyńca, Herkulesa |
||
| szukaj na stronach > |  |
|
 |
ZIELONA KSIĘGA - Europejska strategia na rzecz zrównoważonej, konkurencyjnej i bezpiecznej energii Polskie Górnictwo Węgla Brunatnego - 1. półrocze 2006 Ekologiczne sukcesy Kopalni "Adamów" Nie tylko "brunatne złoto" - Bewa inwestuje Nie tylko "brunatne złoto" - Nawóz wapniowy z BOT KWB Bełchatów SA Nowoczesne narzędzia informatyczne wspomagające prace projektowe Stale Hardox - nowe generacje materiałów konstrukcyjnych maszyn górnictwa odkrywkowego |
Na tle trwającego w polskiej gospodarce ożywienia warto zwrócić uwagę na wyniki sektora energii i paliw oraz udziału węgla brunatnego w zaopatrzeniu energetycznym kraju. Zamieszczone w tabeli 2 dane obrazują zmiany w zużyciu nośników energii pierwotnej w Polsce w latach 2004/2005 i w pierwszym kwartale 2006 r. Tabela 2. Zużycie energii pierwotnej w Polsce.
*) tona węgla ekwiwalentnego = 29,3GJ Pierwsze miejsce w zużyciu energii zajmują paliwa stałe, choć ich udział w ogólnym zużyciu stopniowo maleje. Udział węgla kamiennego i brunatnego ogółem w 2004 r. stanowił 64,1%. W roku 2005 zmniejszył się do 63,0%, a w pierwszym kwartale 2006 r. wynosił tylko 62,0%. Zużycie węgla brunatnego w całkowitym zużyciu energii pierwotnej kształtowało się następująco: w 2004 r. wynosiło 13,6%, w kolejnym roku wzrosło do 14%, a w 1. kwartale 2006 r. jego udział stanowił tylko 11,5% całkowitego zużycia. Wyniki pierwszego kwartału 2006 r. wskazują na wysokie zużycie energii pierwotnej, a w szczególności paliw płynnych, chociaż w dalszym ciągu paliwa stałe z wynikiem 62,0% dominują w strukturze zużycia. Udział węgla brunatnego w krajowym bilansie paliw będzie się stopniowo zmniejszał, natomiast jego pozycja jako nośnika energii w sektorze elektroenergetyki jest stabilna. Wydobycie węgla brunatnegoTabela 3. Wydobycie i sprzedaż węgla brunatnego w 1. półroczu 2005/2006 (w tys. ton).
W pierwszym półroczu 2006 r. kopalnie węgla brunatnego wydobyły łącznie 30,8 mln ton węgla, co oznacza wzrost o 1,7% w stosunku do ubiegłego roku. Z ogólnej ilości elektrownie odebrały 30,5 mln ton, tj. 99,0% całkowitego wydobycia. Pozostała reszta przeznaczana jest na własne potrzeby kopalń i na zaopatrzenie rynku lokalnego. Dostawy węgla do elektrowni w 1. półroczu 2006 r. zwiększyły się o 0,5 mln ton, a główną przyczyną tego stanu było zwiększone zapotrzebowanie na paliwo przez elektrownie "Pątnów", "Adamów" i Turów. Wyraźnie mniejsze zapotrzebowanie na paliwo wystąpiło w elektrowni Bełchatów. Kopalnia "Adamów" w 1. kw. 2006 r. dostarczyła elektrowni 1.204 tys. ton węgla, o 122 tys. ton więcej niż w analogicznym kwartale ubiegłego roku. Kolejny, drugi kwartał, mimo letniego sezonu, był jeszcze wyższy i wyniósł 1.241 tys. ton. Podobnie wysokie zapotrzebowanie zgłaszała elektrownia "Pątnów". W pierwszym kwartale 2006 r. kopalnia "Konin" dostarczyła 2.876 tys. ton węgla, o 543 tys. ton więcej niż w 1. kw. 2005 r. Dostawy w drugim kwartale były niższe i wyniosły 2.637 tys. ton, ale i tak przekraczały o 230 tysięcy poziom dostaw ubiegłorocznych. W sumie kopalnia nadążyła za zapotrzebowaniem elektrowni i zwiększyła w pierwszym półroczu wydobycie węgla o 774 tys. ton. Podobna sytuacja wystąpiła w zagłębiu turoszowskim. I tu dostawy węgla do elektrowni Turów w 1. kw. 2006 r. wyniosły 3.178 tys. ton, o 154 tys. ton więcej niż rok wcześniej. W drugim kwartale zapotrzebowanie elektrowni zmniejszyło się do 2.948 tys. ton, ale i tak przekraczało o 292 tysiące ton poziom ubiegłoroczny. Zupełnie odmienna sytuacja miała miejsce w zagłębiu bełchatowskim. W pierwszym kwartale 2006 r. elektrownia odebrała 8.923 tys. ton węgla, tj. o 254 tysiące mniej niż w 1. kw. 2005 r.. Drugi kwartał wykazał znaczny spadek zapotrzebowania. W tym okresie kopalnia Bełchatów dostarczyła 7.515 tys. ton, czyli o 747 tysięcy ton węgla mniej niż w drugim kwartale 2005 r. Oceniając wyniki górnictwa węgla brunatnego osiągnięte w 1. półroczu 2006 r. należy podkreślić, że zapewniono w sposób ciągły i w całości zapotrzebowanie elektrowni na paliwo. Kopalnie łącznie wydobyły 30.847 tys. ton węgla i przekroczyły o 0,5 mln ton poziom ubiegłoroczny, co pomyślnie rokuje o wyniku całorocznym. Omówienie podstawowych wskaźników górnictwa węgla brunatnegoPodstawowe wskaźniki opisujące osiągnięte wyniki produkcyjne należy oceniać z uwzględnieniem warunków towarzyszących eksploatacji złóż w skali całego górnictwa węgla brunatnego oraz w poszczególnych kopalniach. Górnictwo jako całość charakteryzują podstawowe wskaźniki produkcyjne i ekonomiczne przedstawione w tabeli 4. Przypominając, że wielkość wydobycia w przeważającym stopniu jest zależna od zdolności odbiorczych paliwa przez elektrownie, warte uwagi i oceny są relacje, jakie zachodzą pomiędzy ilością wydobywanego węgla w określonym czasie, a czynnikami towarzyszącymi procesom eksploatacyjnym. W szczególności ważne są relacje pomiędzy urabianiem węgla a zbieraniem nadkładu, odwadnianiem złoża, zużyciem energii elektrycznej i zatrudnieniem. Wymienione czynniki w bardzo silnym stopniu obciążają koszty wydobycia węgla. Dążenie do poprawy tych relacji jest konieczne choćby ze względu na trwale pogarszające się warunki naturalne, jakie w sposób obiektywny występują w miarę postępu robót górniczych. Racjonalne działania w tym kierunku są też konieczne biorąc pod uwagę potrzebę obniżania kosztów wydobycia węgla i zapewnienia odpowiedniego poziomu rentowności kopalni i jej pozycji na konkurencyjnym rynku paliw. Budowa nowej odkrywki "Szczerców" powoduje, że pompowanie wody i zbierany nadkład z udostępnianego wkopu łączone są z wynikami odkrywki "Bełchatów", a w konsekwencji pogarszają statystycznie wskaźniki eksploatacyjne, ilustrujące relacje do węgla i urobionej masy całkowitej, tak w odniesieniu do KWB Bełchatów, jak i całego górnictwa. W celu uzyskania prawidłowego obrazu wyników eksploatacyjnych skorygowano wskaźniki nadkładu i pompowania wody przez wyłączenie danych O/Szczerców jako wyników działalności inwestycyjnej. Zbieranie nadkładu. W 1. półroczu 2006 r. zebrano ogółem 124,1 mln m3 nadkładu, z czego na udostępnianą obecnie odkrywkę "Szczerców" przypada 24,9 mln m3. O tyle więc należy zmniejszyć ilość nadkładu pokazaną w tabeli 4, aby poprawnie określić wskaźnik nadkładu do urobionego węgla. Wskaźnik ten, po uwzględnieniu korekty wynosi 3,22 m3 na tonę węgla. W poszczególnych kopalniach ilość nadkładu przypadająca na tonę urobionego węgla w omawianym okresie wynosiła od 2,28 m3/t (KWB Turów) do 5,93 m3/t (KWB "Adamów"). Mniejsza o 6% ilość zebranego w skali branży nadkładu w bieżącym półroczu tłumaczy się dużym spadkiem w KWB Bełchatów. Zbierany nadkład w odkrywce "Bełchatów" kształtował się w 1. półroczu 2004 r. na poziomie 56,7 mln m3, w 1. półroczu 2005 r. wynosił 63,7 mln m3, aby w bieżącym okresie zmniejszyć się do 40,7 mln m3. Pompowanie wody z odkrywek. Ilość pompowanej wody w półroczach 2005/2006 jest porównywalna. Wskaźnik ilości wypompowanej wody przypadający na 1 m3 urobku masy wymaga podobnej korekty jak przy nadkładzie, gdzie zbierany nadkład i odwodnienie budowanej odkrywki "Szczerców" obciąża węgiel pozyskiwany w odkrywce "Bełchatów". Wykazana w tab. 4 wypompowana z odkrywek woda w ilości 240 mln m3 powinna być pomniejszona o 61,7 mln m3, tj. o ilość wody z odkrywki "Szczerców". W konsekwencji wskaźnik eksploatacyjny ilości pompowanej wody na urobek masy całkowitej, po skorygowaniu o nadkład i wodę z O/Szczerców, powinien wynosić 1,42 m3/m3. Tabela 4. Podstawowe dane produkcyjne górnictwa węgla brunatnego w 1. półroczu 2005/2006.
Wskaźniki te, charakteryzujące stopień zawodnienia złoża, są mocno zróżnicowane w poszczególnych odkrywkach. W omawianym półroczu najniższy wskaźnik ilości pompowania wody przypadający na całkowity urobek masy wynosił od 0,45 m3/m3 (KWB Turów) do 2,79 m3/m3 (KWB "Adamów"). Gospodarka energetyczna. Zużycie energii elektrycznej w 1. półroczu 2006 utrzymuje się w przekroju całej branży na poziomie ubiegłorocznym. Zużycie w poszczególnych kopalniach zmniejszyło się od trzech do siedmiu procent z wyjątkiem KWB "Konin", gdzie zapotrzebowanie na energię wzrosło o 32%.Wzrost zużycia w tej kopalni idzie w parze z równocześnie wysokim zwiększeniem o 28% zbierania nadkładu. Dobre wyniki w omawianym półroczu uzyskała KWB Turów, która zwiększyła zbieranie nadkładu o 30% przy mniejszym o 3% zużyciu energii elektrycznej. Ogólną ocenę gospodarki energią elektryczną dobrze charakteryzuje wskaźnik zużycia energii elektrycznej na urobek masy. W 1. półroczu 2006 r. wskaźnik ten pogorszył się i wynosi 5,82 kWh/m3 masy. W poszczególnych kopalniach analizowany wskaźnik wynosił od 4,35 kWh/m3 (KWB "Adamów") do 6,39 kWh/m3. Wydajność pracy. Dzięki kontynuowaniu racjonalizacji zatrudnienia uzyskano w 1. półroczu 2006 r. średnio w miesiącu 267 ton węgla na zatrudnionego, co stanowi wzrost o 10,33% do półrocza 2005 r. oraz o 7,21% więcej niż w stosunku do całego 2005 roku. Poprawa wydajności miała miejsce we wszystkich kopalniach, a osiągnięta wydajność wynosiła od 195,77 t/pracownika średnio w miesiącu (KWB "Konin") do 335,29 ton (KWB Bełchatów). Uzyskane w poszczególnych kopalniach wydajności były w omawianym półroczu średnio o 20% wyższe niż w tym samym okresie 2005 r. z wyjątkiem KWB Bełchatów, która w porównywalnym okresie zwiększyła wydajność o 2,76%. Rentowność. O poziomie rentowności decyduje cena zbytu węgla, wielkość sprzedaży i koszt jego wydobycia. Udział węgla energetycznego, sprzedawanego elektrowniom, w ujęciu wartościowym w przychodach z całokształtu działalności całej branży węgla brunatnego jest dominujący i w 2005 roku wyniósł 87,6%. Porównując wielkości przychodów w dwóch ostatnich latach 2004-2005 zauważa się niewielki wzrost w granicach 2,4% przy równoczesnym zmniejszeniu kosztów całokształtu działalności o 0,6%. Tak ukształtowane relacje spowodowały poprawę rentowności brutto z 4,69% do 7,84%, tj. o 67,5%. W tym samym czasie cena węgla energetycznego wzrosła średnio w skali całego górnictwa węgla brunatnego z 43,84 zł/t do 45,33 zł/t, czyli o 3,4% przy równocześnie niewielkim wzroście sprzedaży węgla o 0,5%. Oznacza to, że w warunkach 2005 roku, przy nikłym wzroście sprzedaży węgla i niewielkim wzroście ceny węgla, głównym czynnikiem poprawy rentowności było utrzymanie kosztów na poziomie zbliżonym do 2004 roku (tab. 5). Tabela 5. Rentowność przemysłu węgla brunatnego.
Analizując głębiej rentowność sprzedaży w 2005 r. można przyjąć, że według dostępnych danych dla kosztu własnego sprzedaży węgla na poziomie 2.632,3 mln zł, rentowność samego węgla była znacznie niższa i wynosiła około 5%. Osiągnięta realnie rentowność brutto w wysokości 7,84% wskazuje na wysoką akumulatywność sprzedaży pozawęglowej. Wyniki 1. półrocza 2006 r. porównane z analogicznym okresem 2005 r. wskazują na spadek rentowności o 29,13%. Mniejsza rentowność jest skutkiem niższych o 3,08% przychodów z całokształtu działalności przy wyższym o 1,16% poziomie kosztu uzyskania przychodów. Wykorzystanie węgla brunatnego w elektroenergetyceWęgiel brunatny ma trwale określony kierunek zbytu i prawie w całości zużywany jest do produkcji energii elektrycznej. Udział energii elektrycznej wytwarzanej z tego nośnika jest stabilny i od wielu lat utrzymuje się na poziomie około 33-35%. W pierwszym półroczu 2006 r. udział energii elektrycznej wytworzonej z węgla brunatnego wyniósł 33% i obniżył się w stosunku do 1. półrocza 2005 r. (34,6%) o 4,5% na korzyść węgla kamiennego. Według danych z tabeli 5 widać, że produkcja energii elektrycznej ogółem w kraju zwiększyła się w stosunku do 2005 roku o 6%, na co złożył się wysoki przyrost w elektrowniach zawodowych na węglu kamiennym (o 14,81%) i prawie niezauważalny wzrost produkcji (o 1,2%) w elektrowniach opalanych węglem brunatnym. Zaistniała w bieżącym półroczu sytuacja jest zdecydowanie odmienna od ubiegłorocznej, kiedy to przyrost produkcji całkowitej w kraju był zerowy, a elektrownie na węglu brunatnym zwiększyły swoją produkcję o 3,2% przy równocześnie znacznym ograniczeniu o 8,0% produkcji w elektrowniach na węglu kamiennym. Tabela 6. Produkcja energii elektrycznej w Polsce (w GWh).
Ogólnie pozytywnym zjawiskiem jest wzrost produkcji energii elektrycznej ogółem, co wskazuje na rosnące zapotrzebowanie w kraju i pokrywa się z zauważalną poprawą koniunktury w gospodarce, wskazując tym samym na pozytywne prognozy w skali całego roku. Opracował Waldemar Pietryszczew
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Sytuacja gospodarcza Polski
copyrights PPWB 2006 |