Popularny węgiel brunatny

Od ponad dwóch lat pełnię funkcję Prezesa Porozumienia Producentów Węgla Brunatnego. PPWB jest samorządnym i niezależnym związkiem pracodawców, a jego podstawowym zadaniem jest ochrona praw i reprezentowanie interesów zrzeszonych w nim członków wobec organów władzy państwowej oraz samorządowej. Celem Porozumienia jest podejmowanie wszelkich działań na rzecz wszechstronnego rozwoju przemysłu węgla brunatnego, wielokierunkowego wykorzystania kopaliny głównej i kopalin towarzyszących oraz zmniejszenia ujemnych skutków działalności górniczej na środowisko. Członkami PPWB są wszystkie polskie kopalnie węgla brunatnego oraz przedsiębiorstwa pracujące na rzecz górnictwa węgla brunatnego. Wspomnę jeszcze, że Porozumienie Producentów Węgla Brunatnego jest członkiem Europejskiego Stowarzyszenia Węgla Kamiennego i Brunatnego (Euracoal) z siedzibą w Brukseli oraz Konfederacji Pracodawców Polskich.

Aktualny stan branży węgla brunatnego w Polsce

W Polsce branża węgla brunatnego i związana z nią energetyka jest nowoczesna, opiera swoje funkcjonowanie na najnowszych rozwiązaniach naukowych, projektowych i eksploatacyjnych. Elektrownie dzięki wdrażaniu nowych rozwiązań osiągają wysoką sprawność pozyskiwania energii. Prowadzone i planowane do przeprowadzenia działania zapewniają spełnienie warunków ochrony środowiska, w tym odpowiednich dyrektyw Unii Europejskiej. Istotnym dowodem potwierdzającym możliwości uczynienia węgla brunatnego bardziej "przyjaznym" dla środowiska jest fakt, że pozostaje on istotnym surowcem energetycznym w Niemczech, Grecji czy Australii, choć przepisy dotyczące ochrony środowiska są w tych państwach bardzo restrykcyjne.

W Polsce obecnie eksploatowanych jest dziewięć złóż węgla brunatnego, a dwa są w trakcie zagospodarowania. Wydobycie węgla i produkcja energii na jego bazie skoncentrowane są w czterech zagłębiach górniczo energetycznych: adamowskim, bełchatowskim, konińskim i turoszowskim. Zasoby węgla w tych złożach wynoszą ok. 1.700 Mg. W 2005 roku kopalnie wydobyły łącznie ponad 61,5 Mg węgla brunatnego, z czego 99,5% przekazane zostało na potrzeby elektrowni. Pozostała część przeznaczona była na zaopatrzenie rynku lokalnego i na potrzeby własne kopalń. Największy udział w całkowitym wydobyciu węgla brunatnego ma Kopalnia Bełchatów o zdolności wydobywczej ponad 38 Mg w roku. Udział Kopalni Turów w ogólnym wydobyciu stabilizuje na poziomie 11-12 Mg rocznie. Większy problem pojawia się w Kopalni "Konin", ponieważ główny jej odbiorca - "PAK" zmniejsza systematycznie z roku na rok poziom zapotrzebowania na węgiel. I tak w 2005 roku wydobycie tego surowca w konińskiej kopalni wyniosło niecałe 9 Mg węgla. Mam nadzieję, że w niedługim czasie sytuacja ta ulegnie zmianie. Obecnie m.in. w tej kwestii trwają szeroko zakrojone działania w powołanym w tym celu Zespole Trójstronnym, któremu współprzewodniczę. Najbardziej ustabilizowana sytuacja występowała w kopalni "Adamów", wydobycie węgla od lat utrzymuje się na wyrównanym poziomie około 4,5 Mg rocznie. Warto również przytoczyć fakt, że zatrudnienie ogółem w kopalniach węgla brunatnego zmniejszyło się w 2005 roku względem roku 2004 o prawie tysiąc pracowników. Tendencja spadkowa zatrudnienia utrzymuje się już od dłuższego czasu. W ciągu ostatnich 14 lat zatrudnienie w branży zmniejszyło się aż o ponad 25%.

Węgiel brunatny w polskiej energetyce bardziej konkurencyjny

Uważam, że dotychczasowe osiągnięcia eksploatacyjne i wyniki ekonomiczne związane z wykorzystaniem węgla brunatnego w energetyce najlepiej dowodzą, że jest to paliwo przede wszystkim strategiczne, odgrywające znaczącą rolę w pokrywaniu potrzeb energetycznych Polski. Węgiel brunatny jest obecnie najtańszym nośnikiem energii. Pochodzący z lokalnych źródeł pozwala unikać wysokich kosztów transportu, co czyni go atrakcyjnym pod względem ekonomicznym. Niskie koszty wytwarzania energii elektrycznej z węgla brunatnego wskazują, że również w najbliższych latach rozwój energetyki krajowej powinien być oparty na tym surowcu. Uwzględniając czynnik ekonomiczny w postaci niższej średniej ceny za jednostkę energii elektrycznej (MWh) wytworzonej z węgla brunatnego w porównaniu z uzyskiwaną ceną za MWh wytworzonej z węgla kamiennego, tendencja wzrostowa udziału węgla brunatnego w produkcji energii elektrycznej ogółem powinna być jeszcze bardziej dynamiczna.

Priorytetowe zadania dla branży węgla brunatnego

Według posiadanych przez nas ekspertyz mogę stwierdzić, że krajowe zasoby węgla brunatnego mogą pokryć zapotrzebowanie ponad 30% energii elektrycznej w okresie następnych 40-50 lat, dając także, co nie jest bez znaczenia, kilkanaście tysięcy miejsc pracy. Utrzymanie i rozwój produkcji energii elektrycznej z węgla brunatnego zapewni krajowej energetyce konkurencyjną pozycję na rynku energii Unii Europejskiej. Moim zdaniem strategicznym zadaniem dla polskiej energetyki musi być więc przygotowanie się do eksploatacji nowego zagłębia górniczo-energetycznego, mogącego w przyszłości zastąpić produkcję energii elektrycznej pochodzącą z dotychczas eksploatowanych złóż. Złożem najlepiej nadającym się do górniczego zagospodarowania jest złoże "Legnica", posiadające udokumentowane zasoby węgla brunatnego na ok. 4 mld ton. Wymaga to jednak niezwłocznego przystąpienia do prac studialno-badawczych, które winny ustalić optymalny sposób jego zagospodarowania. Bezpieczeństwo energetyczne kraju wymaga dywersyfikacji źródeł zaopatrzenia w energię, przy utrzymaniu istotnej roli krajowych paliw stałych. Ze względu na niewielkie zasoby ropy naftowej i gazu ziemnego oraz coraz trudniejsze warunki eksploatacji i znaczące koszty pozyskiwania węgla kamiennego, krajowa baza surowców energetycznych musi być nadal uzupełniana węglem brunatnym, spełniającym kryteria ekonomicznej konkurencyjności.