Sytuacja ekonomiczno-finansowa Kopalni Turów w 60. roku funkcjonowania

Jubileusz 60-lecia skłania do podsumowań i ocen. Jest okazją do prezentacji osiągnięć i zamierzeń na przyszłość.

Podstawowym przedmiotem działalności Kopalni Turów jest wydobywanie i przetwarzanie węgla brunatnego i pozostałych produktów oraz ich sprzedaż wg zapotrzebowania odbiorców. BOT KWB Turów SA w swojej historii od 1947 roku wydobyła ze złoża około 822 mln Mg węgla i zdjęła 1,78 mld m³ nadkładu. Pozostałe w złożu zasoby w wysokości 410 mln Mg pozwolą na prowadzenie przez nią działalności wydobywczej do 2040 roku.

W latach 1947-2006 struktura sprzedaży węgla wg odbiorców kształtowała się następująco:

Do 1962 roku Kopalnia Turów dostarczyła 91% swojej produkcji, tj. około 65 mln ton do brykietowni i elektrowni Hirschfelde w byłej NRD. W kolejnych latach zmniejszały się dostawy do NRD, a głównym odbiorcą stała się wybudowana Elektrownia Turów. W 1986 roku zakończono dostarczanie węgla do NRD. W latach 1975-1982 w ramach współpracy we wspólnocie węgla brunatnego przewieziono wagonami 7,8 mln ton do Zespołu Elektrowni PAK. Ilości te stanowiły jednak niewielki, 4% udział w rocznej produkcji. Na początku lat 90. Kopalnia Turów rozpoczęła współpracę z odbiorcami z RFN. Udział tej sprzedaży początkowo stanowił około 5% sprzedaży, obecnie są to wielkości nieistotne z punktu widzenia łącznej - 12 milionowej produkcji.

Pozycja na rynku

BOT KWB Turów SA jest jedną z czterech kopalń węgla brunatnego działających na polskim rynku. Biorąc pod uwagę ilość wydobytego węgla w 2006 r. (12.146 tys. Mg) BOT KWB Turów SA jest drugim producentem węgla brunatnego z 20,0% udziałem w rynku. Przy średnim zatrudnieniu, które w 2006 r. wyniosło 4.304 osoby, co stanowi 22,6% ogółu zatrudnionych we wszystkich kopalniach węgla brunatnego w Polsce, ilość wydobytego węgla przypadającego na jednego pracownika wyniosła 2,8 tys. Mg.

Wyniki finansowe

Podstawowym celem, który wyznaczył Zarząd BOT KWB Turów SA na 2006 r. była realizacja założonych dostaw węgla do Elektrowni Turów  przy osiągnięciu odpowiednio wysokiej rentowności sprzedaży. Jest on szczególnie ważny w związku z koniecznością odbudowy kapitałów własnych obniżonych w wyniku utworzenia kilkusetmilionowej rezerwy na koszty przyszłej rekultywacji wyrobiska końcowego.

Obecną sytuację finansową Kopalni determinuje sprzedaż realizowana do pobliskiej elektrowni, która stanowi 98,7% całkowitej sprzedaży węgla i ponad 90% przychodów ogółem.

Struktura przychodów BOT KWB Turów SA w 2006 roku kształtowała się następująco:

Wysoki w 2006 roku udział pozostałych przychodów operacyjnych wynika z uwzględnienia dokonanej korekty wyceny rezerwy na rekultywację wyrobiska, która stanowi 94% tych przychodów. Eliminacja wpływu korekty zmniejszyłaby udział pozostałych przychodów operacyjnych do poziomu 1,5%, a udział sprzedaży do elektrowni wyniósłby ~90%.

Struktura kosztów działalności wg rodzaju

Dominującą pozycją w strukturze są koszty pracy. Poziom tych kosztów wynika ze specyfiki działalności oraz zakresu realizowanych funkcji obejmujących obok eksploatacji złoża także funkcje pomocnicze np. transport, remonty.

W związku z tak istotnym udziałem kosztów pracy w strukturze kosztów ogółem w ostatnich latach podjęto szereg działań mających na celu racjonalizację procesu wydobywczego co wpłynęło na obniżenie tych kosztów poprzez redukcję zatrudnienia. Dokonano restrukturyzacji wewnętrznej poszczególnych działalności oraz wdrożono Program Dobrowolnych Odejść. W efekcie stan zatrudnienia wyniósł na koniec 2006 roku 4.200 osób i uległ zmniejszeniu w ostatnich sześciu latach o 27%. Odejście od składowania nadkładu na zwałowisku zewnętrznym wpłynęło na obniżenie kosztów materiałów i energii. Łącznie koszty 2006 roku obniżono w stosunku do roku poprzedniego o 7,6%. Podkreślić należy, że zmniejszenie poziomu kosztów uzyskano przekraczając założenia w zakresie wydobycia i sprzedaży węgla o 1,5% w stosunku do 2005 roku. Zwiększono zdejmowanie nadkładu o 7,4%. Poniesiono nakłady na modernizację rzeczowego majątku trwałego w wysokości 118% nakładów roku poprzedniego. Uzyskane wyniki finansowe (prezentowane w tabeli 1) są satysfakcjonujące i dlatego można uznać rok 2006 dla BOT KWB Turów SA za pomyślny.

Tabela 1. Wybrane wskaźniki ekonomiczno-finansowe BOT KWB Turów SA osiągnięte w 2006 roku.

Rok 2006 pod względem uzyskiwanych wskaźników rentowności był znacznie korzystniejszy niż lata poprzednie. Powyższe wynika z większej efektywności działania, przejawiającej się w zmniejszaniu kosztów na działalności operacyjnej przy w miarę ustabilizowanych, po zakończeniu modernizacji bloków w Elektrowni Turów, przychodach ze sprzedaży. Uzyskany przyrost rentowności netto (6-krotny) wynika w części z dokonanej korekty zmniejszającej poziom rezerwy długoterminowej w pozostałych przychodach operacyjnych. Po eliminacji wpływu na wynik finansowy tego jednorazowego zdarzenia rentowność netto wyniosła 10,6% i była wyższa o 4 punkty procentowe od uzyskanej w 2005 roku. Osiągane w ostatnich latach wyniki finansowe pozwalają na stopniową odbudowę kapitałów spółki obniżonych poprzez utworzenie rezerwy na koszty rekultywacji końcowej Kopalni. Jednocześnie BOT KWB Turów SA rozpoczęła II etap procesu modernizacji majątku trwałego, którego potencjał umożliwi eksploatację złoża do 2040 roku. Wysoki poziom nakładów inwestycyjnych ma odbicie we wskaźnikach płynności oraz w zmianach struktury aktywów w bilansie. W ostatnim roku suma bilansowa wzrosła o 8%, a wartość aktywów trwałych o około 18%. Nieznacznie poniżej jedności wynosi wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem stałym. Zmniejszenie tego wskaźnika w ostatnim roku obrotowym nie jest jednak skutkiem trudności finansowych, co potwierdzają inne wskaźniki oceny sytuacji finansowej, lecz skali procesu modernizacyjnego.

Plany BOT KWB Turów SA na nadchodzące lata uwzględniają liberalizację rynku energii. Wymaga to systematycznej realizacji zakreślonego do roku 2012 programu modernizacyjno-odtworzeniowego oraz kontynuacji działań efektywnościowych na rzecz zwiększenia konkurencyjności skonsolidowanej grupy paliwowo-energetycznej, do której nasza spółka należy oraz jej wartości. W nadchodzących latach Kopalnia będzie nadal dążyć do odbudowania kapitałów własnych przedsiębiorstwa co najmniej do poziomu przed utworzeniem rezerwy na rekultywację, a w dłuższej perspektywie wypracowania odpowiednich nadwyżek finansowych, które po zakończeniu wydobycia zapewnią realizację założonych prac związanych z likwidacją skutków działalności zakładu górniczego.