Program inwestycji modernizacyjno-odtworzeniowych w KWB Turów SA w latach 1991-2012

WSTĘP

Nieodłącznym elementem funkcjonowania kopalni w okresie jej dotychczasowej 60-letniej historii była działalność inwestycyjna, związana z potrzebą dostosowania potencjału wydobywczego do zwiększających się potrzeb odbiorców węgla, poprawy warunków i organizacji pracy oraz wdrażania nowoczesnych rozwiązań technicznych do wszystkich sfer działalności przedsiębiorstwa.

Przejęcie kopalni przez władze polskie w 1947 roku dotyczyło nie tylko aktu formalnego, ale także i stosowanej technologii urabiania, opartej na pracy koparek wielonaczyniowych i zwałowarek o małej wydajności oraz transporcie szynowym urobku. Podstawowym odbiorcą węgla nadal pozostała pobliska, niemiecka elektrownia Hirschfelde. Te fakty, w pierwszym okresie funkcjonowania kopalni w warunkach polskich, decydowały o podejmowanych działaniach eksploatacyjnych i inwestycyjnych, a niektóre elementy wpisały się na wiele następnych lat w krajobraz kopalni. Dotyczyło to m.in. transportu szynowego, który ostatecznie został zlikwidowany w 1981 roku oraz eksploatacji i systematycznego wycofywania z ruchu najstarszych koparek i zwałowarek.

Przełomowym momentem była podjęta w marcu 1958 roku decyzja o budowie kompleksu paliwowo-energetycznego Turów, wyznaczająca dla kopalni konieczność zabezpieczenia dostaw węgla na poziomie około 20 mln ton rocznie, głównie dla powstającej Elektrowni Turów o mocy 2.000 MW.

Kolejne lata jej realizacji wyznaczają charakterystyczne, nie tylko w działalności inwestycyjnej, okresy w historii kopalni. Należały do nich:

Powstanie w latach 1959-1963 parku maszyn podstawowych, w tym koparek typu SchRs-1200 - 8 szt., Rs-560 - 3 szt., SchRs-800 - 1 szt. oraz zwałowarek ARsP-5000 - 4 szt.
Zastosowanie transportu taśmowego do odstawy urobku, w tym:
- budowa kolejnych pochylni zbiorczej odstawy urobku z układem przenośników poziomowych z odkrywki:
  - Turów I - (pochylnia II od 1961 roku, pochylnia III od 1975 roku),
  - Turów II - (pochylnia I od 1959 roku, pochylnia IV od 1976 roku),
  - z pola południowego - (pochylnia V od 1980 roku),
- budowa układu przenośników dla potrzeb zwałowania zewnętrznego:
  - ciągi zbiorcze - TN od 1959 roku i ON od 1980 roku,
  - ciągi poziomowe - systematycznie w miarę rozwoju zwałowania,
oraz związanego z tym całkowitego odejścia od transportu szynowego.
Rozpoczęcie w 1983 roku zwałowania wewnętrznego, z którym związana była budowa zwałowarki ARsP-6500 z układem przenośników taśmowych.
Rozpoczęcie procesu uzupełnienia i odtworzenia potencjału parku maszyn podstawowych - w 1980 roku przekazano do eksploatacji pierwszą, nową koparkę typu KWK-1400 (K-5).
Rozpoczęcie realizacji kompleksowego programu inwestycji modernizacyjno-odtworzeniowych - jego początek został wyznaczony podpisaniem w 1991 roku "Ramowej umowy wieloletniej dotyczącej dostaw węgla brunatnego z KWB Turów i odbioru węgla przez Elektrownię Turów".
Zakończenie, w 2006 roku, procesu zwałowania zewnętrznego nadkładu.

Ta historia, w połączeniu z jasno określoną perspektywą funkcjonowania do 2035-2040 roku, oparta przede wszystkim na współpracy z BOT Elektrownią Turów, podstawowym odbiorcą węgla ("Umowa wieloletnia na dostawę-odbiór węgla brunatnego między KWB "Turów" i Elektrownią Turów" z 1995 roku), postawiła przed kopalnią nowe zadania. Zabezpieczenie dostaw węgla na określonym w umowie poziomie, zsynchronizowanym z prognozowaną mocą realizowanej modernizacji BOT Elektrowni Turów SA, uzależnione było między innymi od wykonania szerokiego programu inwestycji modernizacyjno-odtworzeniowych.

W momencie przystąpienia do jego realizacji (1991 rok) wymagany zakres rzeczowy determinowany był m.in. przez następujące, podstawowe okoliczności:

w złożu pozostało około 630 mln ton węgla, którego wydobycie wymagało zwiększenia głębokości odkrywki ze 165 do 300 m oraz zdjęcia ponad 2,2 mld m³ nadkładu o znacznie trudniejszych parametrach urabialności i przy porównywalnie do okresu ubiegłego większym współczynniku N:W (średni 3,6:1),
wystąpiła konieczność dalszego ograniczania składowania nadkładu na zwałowisku zewnętrznym, a w niedalekiej perspektywie całkowitego przejścia na zwałowanie wewnętrzne,
zasadnicza część parku maszyn podstawowych legitymowała się już około 30-letnim stażem pracy - tylko dwie maszyny (1 koparka i 1 zwałowarka) były stosunkowo nowe (z 1980 r.),
wyraźnie odczuwalny był stan niedoinwestowania w pomocniczym sprzęcie technologicznym, sprzęcie transportowym oraz wyposażeniu zapleczy w maszyny i urządzenia,
nieodzownym było wdrażanie nowych rozwiązań wynikających z postępu w sferze technicznej, jak i formach oraz metodach zarządzania przedsiębiorstwem,
dużego znaczenia nabierały sprawy związane z ochroną środowiska i wynikające z tego obowiązki.

Wynikający z powyższego szczegółowy program zadań jednostkowych, tworzony w podziale na grupy przedsięwzięć inwestycyjnych obejmujących m.in. grupy stałe, tj. przenośniki taśmowe, maszyny podstawowe, obiekty energetyczne, drogi i place, odwodnienie podstawowe, obiekty kubaturowe, automatyzację, komputeryzację i łączność kopalni, zakupy środków trwałych, dokumentacja oraz grupy tworzone na okres ich realizacji takie jak zasobnik węgla, budownictwo mieszkaniowe, likwidacja rozdzielni węgla, inne jest ujmowany w wewnętrznym opracowaniu pt. "PROGRAM REALIZACJI ZADAŃ MODERNIZACYJNO-ODTWORZENIOWYCH KWB "Turów" na lata ...- 2012". Stanowi on podstawę do opracowywania i realizacji rocznych planów działalności inwestycyjnej kopalni.

Charakterystyka realizacji inwestycji w latach 1991-2006

Zrealizowane w latach 1991-2006 zadania inwestycyjne stanowiły istotną część perspektywicznego programu przedsięwzięć modernizacyjno-odtworzeniowych, zapewniających docelowe funkcjonowanie kopalni.

Zbiorcze zestawienie poniesionych nakładów w podziale na poszczególne lata i grupy przedsięwzięć przedstawiono w tabeli nr 1 oraz zobrazowano w odniesieniu do innych wskaźników z działalności kopalni w tabeli nr 2 oraz wykresach nr 1 i nr 2.

Tabela 1. Wykonanie finansowe w poszczególnych grupach przedsięwzięć inwestycyjnych w latach 1991-2006.

Tabela 2. Inwestycje w odniesieniu do innych wielkości ekonomicznych.

Analiza przedstawionych danych wykazuje, że:

W rozpatrywanym okresie kopalnia przeznaczyła na działalność inwestycyjną łącznie 1.387,9 mln zł.
Największe wydatki poniesiono w latach 1992, 1994, 1995, 1997-1999 i 2005-2006 kiedy to wskaźnik intensywności inwestowania (inwestycje / przychód) kształtował się na poziomie 17,3-21,9% w roku. Średnio dla całego okresu wskaźnik ten wyniósł 14,9% na rok.
Zasadnicze kierunki inwestowania związane były z realizacją zadań ujętych w grupach:
- przenośniki taśmowe - 279,9 mln zł, co stanowiło 20,2% całości poniesionych nakładów,
- maszyny podstawowe - 261,1 mln zł, co stanowiło 18,8% całości poniesionych nakładów,
- zakupy środków trwałych - 228,5 mln zł, co stanowiło 16,5% całości poniesionych nakładów,
Działalność inwestycyjną finansowano ze środków własnych - amortyzacji (925,7 mln zł) oraz zysku netto, a od 1997 roku również z kredytu inwestycyjnego oraz pożyczki z NFOŚ.

Istotnym z punktu widzenia funkcjonowania kopalni jest zrealizowany zakres rzeczowy zadań. Na schemacie w sposób uproszczony umiejscowiono w odkrywce kopalni zrealizowane i planowane do realizacji zamierzenia inwestycyjne dotyczące podstawowego układu technologicznego.

Zakres tych zadań jak i dodatkowe uwarunkowania decydujące o potrzebie ich realizacji w poszczególnych grupach przedsięwzięć przedstawia się następująco:

1. PRZENOŚNIKI TAŚMOWE

Zakres realizowanych zadań można podzielić na następujące podstawowe kierunki:

budowa nowych przenośników na istniejących poziomach roboczych związana z potrzebą zwiększenia ich wydajności - wymiana przenośników z taśmą B-1.600 na przenośniki z taśmą B-1.800 - przenośniki C4.4; C4.5; C4.6; C5.4; C5.5; C5.6,
przyłączanie poziomów roboczych pola południowego do pochylni V - przenośniki C6.1; C6.2; C6.3; C6.4; C6.5; C7.1; C7.2; C8.1; C8.2; C10.1; C10.2; C9.1; C9.2, C11.1, C11.2, C12.0; C12,1; C13.0; C13.1,
rozbudowa układu zbiorczej odstawy urobku obejmująca:
- łącznik do V pochylni - przenośniki P5.3.4; P5.3.5; P5.1.3; P5.2.2,
- węzeł rozdzielczy na poz. +105 - przenośniki P5.3.6; P5.1.4, P5.2.3, P5.4.6, P5.6, P5.5.1, P5.5.2, P5.5.3, P5.5.4,
- łącznik do IV pochylni - przenośniki P4.2.4; P4.3.4; P4.1.4; P4.4.4,
- modernizację IV pochylni - przenośniki P4.3.3; P4.4.3; P4.1.3; P4.2.1A; OW1.1a; OW1.1b; OW1.1,
- budowę uniwersalnej obwodnicy nadkładowo-węglowej - przenośniki Z11.1, OW2.1s, ON1.1A, ON1.2A, ON1.3A,

budowa nowych przenośników dla potrzeb zwałowania nadkładu:
- na zwałowisku wewnętrznym - przenośniki Z5.2; Z5.3; ZN1.1; ZN2.2; Z7.01; Z7.01A; Z7.02; Z6.1; Z8.1, Z9.1,
- na zwałowisku zewnętrznym - przenośniki Z4.8; Z3.6; Z3.2.

W rozpatrywanym okresie lat 1991-2006 przekazano do eksploatacji 62 nowe przenośniki o łącznej długości 42,5 km oraz rozpoczęto budowę kolejnych 2 przenośników o długości 0,3 km.

Na realizacje tych zadań przeznaczono 280,0 mln zł, co stanowiło 20,2% całości nakładów inwestycyjnych.

2. MASZYNY PODSTAWOWE

Przystępując w 1991 roku do realizacji programu odtworzenia parku maszyn podstawowych kopalnia dysponowała piętnastoma koparkami wielonaczyniowymi oraz czterema zwałowarkami. Tylko dwie z nich (1 koparka i 1 zwałowarka) były maszynami stosunkowo nowymi (z roku 1980). Pozostałe miały w granicach 30 lat, a w eksploatacji znajdowały się nawet dwie maszyny z końca lat 30. Sytuacja ta uzupełniona odpowiednimi ocenami technicznymi wyraźnie wskazywała na konieczność podjęcia zdecydowanych działań w celu odtworzenia ich potencjału, gwarantującego realizacje planowanych w przyszłości zadań produkcyjnych.

Podjęte działania zostały ukierunkowane na:

wycofywanie z ruchu najstarszych maszyn podstawowych,
kompleksową modernizację istniejących koparek kołowych typu SchRs-1200,
montaż nowych koparek i zwałowarek.

Efektem działań inwestycyjnych w okresie lat 1991-2006 jest:

przekazanie do eksploatacji siedmiu nowych maszyn podstawowych - 3 koparki kołowe typu KWK-1500s (koparki K-9, K-11, K-15), 2 zwałowarki ZGOT-6300 (Z-46) i ZGOT-11500 (Z-47), koparka kołowa do urabiania utworów trudnourabialnych typu KWK-910, przenośnik przejezdny typu PGOT-4500,
kompleksowa modernizacja czterech koparek kołowych typu SchRs-1200 - koparki K-14, K-27, K-26 i K-28,
rozpoczęcie procesu pozyskania drugiej zwałowarki ZGOT-11500.

Na realizacje tych zadań przeznaczono 261,1 mln zł, co stanowiło 18,8% całości nakładów inwestycyjnych.

Te działania w połączeniu z wycofywaniem z ruchu najstarszych maszyn (likwidacja 4 koparek i 4 zwałowarek) powodują, że obecnie kopalnia dysponuje 14 koparkami (w tym 9 nowych lub zmodernizowanych) oraz 3 zwałowarkami (3 nowe).

3. OBIEKTY ENERGETYCZNE

Zakres realizowanych zadań w tej grupie przedsięwzięć jest naturalną konsekwencją rozbudowy układu technologicznego kopalni i związanej
z tym potrzeby dostarczenia energii elektrycznej do budowanych przenośników i maszyn podstawowych. Zgodnie z przyjętą koncepcją rozbudowy sieci energetycznej kopalni obejmuje ona budowę:

stacji elektroenergetycznych 20/6 kV - typu PT i SP,
stacji elektroenergetycznych 6/0,5 kV,
linii napowietrznych i kablowych 20 kV zasilających stacje PT i SP,
sieci kablowej 6 kV ze stacji PT i SP - zasilanie poszczególnych obiektów układu KTZ.

W tej grupie ujęte są również zadania wynikające z konieczności odtworzenia i modernizacji istniejących obiektów energetycznych zapewniających dostawę energii elektrycznej (stacje elektroenergetyczne oraz linie zasilające) oraz energii cieplnej (sieci ciepłownicze głównego zasilania oraz instalacje wewnętrzne w obiektach kopalni).

W rozpatrywanym okresie lat 1991-2006 między innymi przekazano do eksploatacji:

3 zmodernizowane stacje elektroenergetyczne 110 kV typu RT (RT-312, RT-396, RT-394),
12 nowych oraz 11 zmodernizowanych stacji elektroenergetycznych 20/6 kV (typu PT i SP),
33 nowych lub kompleksowo zmodernizowanych stacji elektroenergetycznych 6/0,5 kV (typu R),
35,5 km linii napowietrznych 20 kV, 3,8 km linii kablowych 20 kV i 69,1 km linii kablowych 6 kV,

oraz

wymieniono instalacje c.o. w 29 obiektach,
wybudowano 8,7 km głównych sieci c.o.

Wielkość nakładów na budowę obiektów energetycznych w tym okresie wyniosła 59,7 mln zł, co stanowiło 4,3% całości nakładów inwestycyjnych.

4. DROGI I PLACE

Zakres realizowanych zadań w tej grupie przedsięwzięć inwestycyjnych wynika głównie z rozbudowy układu technologicznego i konieczności zapewnienia właściwej komunikacji, jak i obsługi nowych obiektów - przenośników taśmowych, zapleczy warsztatowych itp.

W rozpatrywanym okresie wybudowano i przekazano do eksploatacji:

ponad 271 tys. m² dróg i placów na terenie odkrywki i zwałowisk,

ponad 72 tys. m² placów w rejonie zapleczy socjalno-warsztatowych,

nową drogę relacji Opolno - Sieniawka o długości 5,5 km.

Na realizację tych zadań przeznaczono 66,4 mln zł, co stanowiło 4,8% całości nakładów inwestycyjnych.

5. OBIEKTY KUBATUROWE

Zakres realizowanych zadań w tej grupie przedsięwzięć inwestycyjnych obejmuje budowę nowych oraz rozbudowę i modernizację istniejących obiektów mających na celu stworzenie odpowiednich warunków techniczno-socjalnych funkcjonowania oddziałów kopani. Z ważniejszych zadań realizowanych w rozpatrywanym okresie można wskazać na przekazanie do użytkowania:

16 nowych i 15 zmodernizowanych nowych zapleczy socjalno-warsztatowych,
21 zmodernizowanych obiektów typu warsztatowego,
5 nowych obiektów magazynowych,
4 nowych obiektów garażowych,
4 nowych myjni sprzętu transportowego i urządzeń,
nowej hali nr 3 z infrastrukturą zewnętrzną oraz liniami do regeneracji bębnów i krążników ekologiczną metodą bezklejową,
zmodernizowanej hali nr 1 z nową linią technologiczną dla regeneracji taśm przenośnikowych,
systemów wentylacji w 13 obiektach warsztatowych.

Na realizację zadań ujętych w tej grupie przedsięwzięć przeznaczono 98,9 mln zł, co stanowiło 7,1% całości nakładów inwestycyjnych.

6. ODWODNIENIE PODSTAWOWE

Prowadzenie właściwej gospodarki wodnej szczególnie w zakresie zapewnienia prawidłowego odwodnienia odkrywki oraz zwałowiska zewnętrznego wymaga budowy stałych obiektów hydrotechnicznych.

W okresie lat 1991-2006 podstawowe działania związane były z:

pompownią podstawową T II/4 w odkrywce II - zakończenie budowy, rozbudowa o 6 agregatów pompowych, budowa nowego rurociągu tłocznego nr 6, budową dwóch rurociągów z pompowni T II/4 do oczyszczalni wód kopalnianych, wymianą i przełożeniem istniejących rurociągów z pompowni TII/4, umocnieniem ścian rząpia od strony podparcia koszy ssących TII/4,
pompownią podstawową T I/3 w odkrywce I - przełożenie rurociągów tłocznych,
budową nowej pompowni T-5,
budową obiektów hydrotechnicznych głównego systemu sprowadzenia wód do pompowni T II/4 - kanał południowy etap I i II, uzbrojenie zbiorników wschodnich 4J i 4K, odwodnienie łącznika V i IV pochylni, zrzut awaryjny wód z pomp. T II/4 na poz. +65, odwodnieniem nowych poziomów roboczych na poz. +105, +85, +65, odwodnieniem rejonu zwałowiska wewnętrznego zwałowarki ZGOT-11500, odwodnieniem wyrobiska w rejonie wysadu, kanał północno-wschodni,
budową pompowni pomocniczej na poz. +65,
modernizacją istniejącej pompowni "A" na przedpolu odkrywki w rejonie Opolna-Zdroju,
budową dwóch oczyszczalni wód kopalnianych - z pompowni TI/3 - zrzut wód do rzeki Nysy, z pompowni TII/4 - zrzut wód do potoku Ślad, z regulacją potoku Ślad,
budową obiektów hydrotechnicznych zwałowiska północnego w rejonie Działoszyna - zbiornik nr 7 z systemem rowów obiegowych i drenażem pod zwałowisko, zbiornik 5b z systemem rowów,
budową na poz. +145 szybu drenażowego ze studnią pojemnościową oraz rurociągiem tłocznym, odprowadzającym wody do rzeki Nysy,
przebudową koryta potoku Biedrzychówka,
budową piezometrów, inklinometrów i studni odwadniających,
gospodarką ściekową - budowa czterech nowych oczyszczalni ścieków oraz kompleksowa modernizacja oczyszczalni ścieków Ośrodka Administracyjno-Usługowego (OAU), budowa nowego kolektora sanitarnego z obiektów Turowa I do oczyszczalni OAU o długości 7,5 km, budowa nowych odcinków kanalizacji sanitarnej do poszczególnych obiektów kopalni, wykonanie kanalizacji burzowo-deszczowej w rejonie WN,
gospodarką wodną - nowe wodociągi zasilające w wodę obiekty zapleczy - oddział a-2, wt, TSP, m-3, a-2, pb, zaplecza służby IW, zaplecza Turowa I, rejon wagi samochodowej, nowa stacja uzdatniania wody dla potrzeb łaźni i zapleczy na V pochylni, nowe hydrofornie wody pitnej - centralna, na terenie WN.

Na realizację zadań ujętych w tej grupie przedsięwzięć przeznaczono 133,8 mln zł, co stanowiło 9,6% całości nakładów inwestycyjnych.

7. AUTOMATYZACJA KOPALNI

Realizowane zadania w tej grupie przedsięwzięć inwestycyjnych można podzielić na trzy zasadnicze kierunki:

stworzenie centralnego systemu sterowania i wizualizacji w Centrum Dyspozytorskim,
wdrożenie systemu monitoringu pracy maszyn podstawowych,
wdrożenie systemu sterowania PROMOS na istniejących przenośnikach taśmowych.

Na realizację tych zadań przeznaczono 47,5 mln zł, co stanowiło 3,4% całości nakładów inwestycyjnych.

8. ŁĄCZNOŚĆ KOPALNI

Realizowane zadania w tej grupie przedsięwzięć inwestycyjnych można podzielić na następujące, zasadnicze kierunki związane z modernizacją systemu łączności kopalni:

wymianę central telefonicznych,
modernizację systemów łączności dyspozytorsko-konferencyjnej,
przebudowę systemu łączności radiowej,
przebudowę sieci połączeń kablowych,
wdrażanie nowych środków łączności,
wdrażanie jednolitego systemu ochrony mienia.

Na realizację tych zadań przeznaczono 14,4 mln zł, co stanowiło 1,0% całości nakładów inwestycyjnych.

9. KOMPUTERYZACJA KOPALNI

Wymogi współczesnego funkcjonowania przedsiębiorstw spowodowały, że kopalnia w latach 1991-2006 w istotnym zakresie wdrożyła nowoczesne formy zarządzania oparte o technikę informatyczną. Generalne kierunki działań to:

wdrażanie systemów zarządzania od podstawowych, wspomagających bieżącą obsługę firmy po systemy wspomagające podejmowanie decyzji,
wdrożenie oprogramowania inżynierskiego dla służb górniczych, mechanicznych i elektrycznych,
budowa nowoczesnej infrastruktury informatycznej zapewniającej nieskrępowany rozwój wykorzystania narzędzi informatycznych w pracy.

Na realizację tych zadań przeznaczono 30,4 mln zł, co stanowiło 2,2% całości nakładów inwestycyjnych.

10. DOKUMENTACJA

W tej grupie ujęto nakłady poniesione na finansowanie procesu przygotowania inwestycji, a więc opracowanie dokumentacji technicznych, ekspertyz, analiz, opłat itp. oraz koszty obiektów ujawnionych w trakcie inwentaryzacji majątku kopalni.

Łączne nakłady w tej grupie wyniosły 19,7 mln zł, co stanowiło 1,4% całości nakładów inwestycyjnych.

11. ZAKUPY ŚRODKÓW TRWAŁYCH

Realizacja zakupów gotowych dóbr stanowiła jedną z zasadniczych dziedzin działalności inwestycyjnej kopalni w omawianym okresie lat 1991-2006. Wynika to nie tylko z wielkości przeznaczonych środków finansowych w wysokości 228,5 mln zł, co stanowiło 16,5% całości nakładów inwestycyjnych, ale przede wszystkim ze zrealizowanego zakresu rzeczowego. Pozwoliło to w zasadniczy sposób odtworzyć i unowocześnić grupy sprzętu pomocniczego i transportowego oraz uzupełnić wyposażenie zapleczy oddziałów warsztatowych. Konieczność dokonania tak znaczących zakupów środków trwałych - niezależnie od bieżącej potrzeby uzupełniania naturalnie zużywających się maszyn i urządzeń - wyniknęła głównie z faktu znacznego niedoinwestowania tej sfery działalności inwestycyjnej kopalni w latach 80.

Szczegółowy zakres rzeczowo-finansowy zrealizowanych zakupów przedstawiono w zestawieniach tabelarycznych, niemniej należy wskazać na najistotniejsze grupy, przede wszystkim z punktu widzenia prawidłowego funkcjonowania kopalni. Należą do nich zakupy:

koparek jednonaczyniowych - 48 sztuk, za kwotę 1,7 mln zł,
ładowarek - 62 sztuk, za kwotę 10,6 mln zł,
spycharek, przesuwarek, rowokoparek - 84 sztuk, za kwotę 28,3 mln zł,
żurawi, dźwigów - 46 sztuk, za kwotę 19,3 mln zł,
sprzętu transportowego do przewozu pracowników i transportu materiałów - 821 sztuk, za kwotę 7,6 mln zł.

12. LIKWIDACJA ROZDZIELNI WĘGLA

Zakres realizowanych zadań w tej grupie przedsięwzięć inwestycyjnych, rozpoczętych w 2003 roku, obejmuje trzy zasadnicze kierunki:

rozbudowę zasobnika węgla nr 2,
modernizację estakady węglowej do Elektrowni Turów,
przebudowę układu przenośników TW, transportujących węgiel do Elektrowni Turów.

Do końca 2006 roku istotnie zaawansowano prace związane z:

rozbudową zasobnika węgla nr 2 - przebudowa przenośników TZ-2.5 i TW-3.6, budowa przenośnika Z-1B z głowicą wyjezdną i kruszarką węgla oraz zabudowa członu nadawy na TZ-2.4, budowa przenośnika Z-2B oraz przebudowa stacji zwrotnej przenośnika TW-3.8, rozbudowa układu komunikacyjnego w rejonie rowu "B" i przenośnika Z-1B i Z-2B, rozbudowa układu odwodnienia powierzchniowego w rejonie zasobnika nr 2, budowa rowu "B" na zasobniku węgla nr 2, budowa torowiska pod przeładowarkę B-1120, modernizacja i przemieszczanie przeładowarki B-1120 w rejon rowu "B", rozbudowa wału akustycznego w rejonie rowu "B", rozbudowa sieci hydrantowej z zasilaniem zraszaczy przesypów Z-1B i zwrotnej Z-2B, wykonanie zasilania w wodę sieci hydrantowej i p.poż. zasobnika węgla,
modernizacją estakady węglowej do Elektrowni Turów - renowacja fundamentów i konstrukcji nośnej, nowa obudowa estakady - zabezpieczenie akustyczno-pyłowe, instalacja oświetleniowa, sygnalizacja p.poż. oraz telefoniczna, wymiana i przebudowa rurociągów c.o. i pary, przebudowa instalacji hydrantowa, zabudowa zraszaczy oraz budowa instalacji "kurtyny wodnej" przed zasobnikiem El. Turów, zabudowa nowego układu napinania przenośnika TW1.4, modernizacja przenośników TW-1.4 i TW-2.4, wykonanie nowych zasilań 6 kV przenośników TW-1.4 i TW-2.4, wykonanie instalacji odpylania estakady węglowej, zabudowa nowego układu napinania przenośnika TW2.4.

Łączne nakłady w tej grupie wyniosły 28,2 mln zł, co stanowiło 2,0% całości nakładów inwestycyjnych.

13. ZASOBNIK WĘGLA

Budowę zasobnika węgla zakończono w 1999 roku. Przedsięwzięcie to obejmowało szereg zadań jednostkowych w tym m.in.:

budowę 7 nowych przenośników - TW1.2B; TW3.2B; TW3.3A; Z1.A; Z2A; Z3.A, TW2.2B,
budowę 2 maszyn podstawowych - przeładowarka BK-1500 i zwałowarka ZSOT-4500,
roboty ziemne,
budowę układu komunikacyjnego,
budowę obiektów energetycznych,
budowę instalacji przeciwpożarowej.

Na realizacje tych zadań przeznaczono 53,5 mln zł, co stanowiło 3,9% całości nakładów inwestycyjnych.

14. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE

Zgodnie z podjętymi decyzjami kopalnia w 1999 roku zakończyła działalność inwestycyjną związaną z zakładowym budownictwem mieszkaniowym. Jednakże w okresie poprzednim, potrzeby związane z zapewnieniem mieszkań dla przesiedleń wynikających z postępu robót górniczych oraz realizacji decyzji o ustanowieniu strefy ochronnej jak również zabezpieczenie mieszkań dla pracowników kopalni decydowały o potrzebie realizacji zadań w tej grupie przedsięwzięć inwestycyjnych. Obejmowały ona zarówno budowę nowych budynków mieszkalnych jak również i obiektów uzbrojenia terenu oraz małej architektury.

W okresie od 1991 do 1999 roku przekazano do zasiedlenia w 11 nowych budynkach 387 mieszkań o łącznej powierzchni użytkowej 24.927 m2.

Na realizacje tych zadań przeznaczono 27,5 mln zł, co stanowi 1,98% całości nakładów inwestycyjnych.

Podstawowe zamierzenia inwestycyjne w latach 2007-2012

Jak już wspomniano, istotnym elementem programu działalności kopalni, określającym warunki jej funkcjonowania w przyszłości jest program realizacji zadań modernizacyjno-odtworzeniowych. Jego realizacja w zasadniczym stopniu decydować będzie o możliwości funkcjonowania do 2035-2040 roku.

Świadomość tego faktu powoduje, że kopalnia w sposób szczególny podchodzi do problemu jego sprecyzowania, zarówno w kontekście rzeczowo-czasowym jak i możliwości jego sfinansowania. Dokonując odpowiednich analiz i studiów tworzony jest szczegółowy plan realizacji zadań jednostkowych w perspektywie czasowej do 2012 roku. Zgodnie z praktykowaną formułą podziału na grupy przedsięwzięć inwestycyjnych ostateczne wyniki ujmowane są w wewnętrznym opracowaniu pt. "Program realizacji zadań modernizacyjno-odtworzeniowych w KWB Turów na lata ...- 2012".

Wykonana na początku 2007 roku kolejna weryfikacja programu, obejmująca lata 2007-2012, określa zaktualizowany zakres potrzeb w tym okresie. W tabeli nr 3 oraz na wykresie 3 przedstawiono zbiorcze zestawienie planowanych nakładów inwestycyjnych na realizację tego programu, z których wynika, że:

W okresie lat 2007-2012 łączne potrzeby finansowe na realizację programu inwestycji modernizacyjno-odtworzeniowych wynoszą 855,8 mln zł.
Podstawowe nakłady związane są z zakresem realizacji trzech podstawowych grup przedsięwzięć:
- maszyn podstawowych - 179,0 mln zł,
- przenośników taśmowych - 174,8 mln zł,
- zakupu środków trwałych - 123,2 mln zł.
Wymagany zakres rzeczowo-finansowy zadań w grupie maszyn podstawowych i przenośników taśmowych oraz ich bezpośredni wpływ na zakres zadań w pozostałych grupach decyduje o rozkładzie potrzeb środków finansowych w poszczególnych latach. Decydującym dla tego rozkładu jest wymagany termin zakończenia realizacji zadań jednostkowych ujętych w tych dwóch podstawowych grupach przedsięwzięć, tj.:
- w grupie maszyn podstawowych - planowane zadania należy zrealizować do 2012 roku,
- w grupie przenośników taśmowych - planowane zadania w zasadniczej mierze powinny być zrealizowane do 2012 roku.
Najwyższe planowane nakłady występują w 2007 i 2008 (odpowiednio 218,0 i 243,2 mln zł). Od 2009 roku wielkość nakładów inwestycyjnych stabilizuje się na poziomie około 90-110 mln zł na rok.

Tabela 3. Zestawienie zbiorcze planowanych nakładów inwestycyjnych w latach 2007-2012.

GRUPA	LATA ( tys. zł )						OGÓŁEM	% całości nakładów
GRUPA	2007	2008	2009	2010	2011	2012	OGÓŁEM	% całości nakładów
PRZENOŚNIKI TAŚMOWE	45.847	81.181	5.900	11.580	13.660	16.650	174.818	20,43%
OBIEKTY ENERGETYCZNE	12.956	27.450	7.650	8.190	8.370	11.020	75.636	8,84%
MASZYNY PODSTAWOWE	48.831	45.469	27.300	27.800	24.800	4.800	179.000	20,92%
DROGI I PLACE	6.065	2.360	5.060	9.100	8.600	9.970	41.155	4,81%
OBIEKTY KUBATUROWE	7.529	13.383	4.990	10.300	5.900	3.600	45.702	5,34%
ODWODNIENIE PODSTAWOWE	34.649	26.550	5.800	6.400	4.200	6.390	83.989	9,81%
AUTOMATYZACJA	5.733	4.600	4.000	4.500	3.900	3.900	26.633	3,11%
ŁĄCZNOŚĆ	1.485	1.500	1.500	3.150	1.350	1.350	10.335	1,21%
KOMPUTERYZACJA	4.060	7.000	4.700	5.600	3.500	3.900	28.760	3,36%
DOKUMENTACJA	35	6.380	2.070	2.650	2.270	1.930	15.335	1,79%
ZAKUP ŚRODKÓW TRWAŁYCH	27.197	20.000	19.000	19.000	19.000	19.000	123.197	14,39%
LIKWIDACJA ROZDZIELNI WĘGLA	21.423	900					22.323	2,61%
INNE ZADANIA	2.250	2.190	1.830	1.490	1.160	2.550	11.470	1,34%
REZERWA		4.260	2.070	3.530	3.780	3.850	17.490	2,04%
OGÓŁEM INWESTYCJE	218.060	243.223	91.870	113.290	100.490	88.910	855.843	100%
% całości nakładów	25,48%	28,42%	10,73%	13,24%	11,74%	10,39%

Decydujący o poziomie nakładów inwestycyjnych zakres rzeczowy zadań planowanych do zrealizowania w rozpatrywanym okresie dotyczy m.in.:

w grupie:

Przenośników taśmowych - budowy, modernizacji bądź wydłużenia 24 przenośników o łącznej długości 18,1 km (5 przenośników z taśmą B-1.800 o długości 3,4 km, 19 przenośników z taśmą B-2.000 o długości 14,7 km).
Maszyn podstawowych - zakończenie budowy zwałowarki typu ZGOT-11500, budowy drugiej koparki kołowej jednoczłonowej do utworów trudnourabialnych typu KWK-910 oraz częściowych modernizacji istniejących koparek.
Obiektów energetycznych - budowy 12,0 km linii napowietrznych 20 kV, 29,0 km linii kablowych 6 kV, 15,6 km sieci kablowych 20 kV, budowy stacji PT-22 (20/6 kV) do zasilania ciągów Z10, Z11 i zwałowarek oraz realizacji szeregu zadań z zakresu modernizacji istniejących obiektów energetycznych (zapewniających dostawę energii elektrycznej oraz cieplnej).
Dróg i placów - modernizacji placów na istniejących zapleczach oddziałów oraz budowy dróg i placów związanych z budową nowych przenośników.
Odwodnienia podstawowego - budowy obiektów docelowego systemu odwodnienia odkrywki i zwałowiska wewnętrznego związanych m.in. z likwidacją pompowni podstawowej TI/3 (budowa nowej pompowni podstawowej T-6 oraz oczyszczalni wód kopalnianych nad potokiem Biedrzychówka - łącznie z całą infrastrukturą inżynieryjno-lądową i energetyczną), modernizację istniejącej oczyszczalni wód kopalnianych nad potokiem Ślad, budowy stałych rowów odwadniających przy budowanych drogach i placach.
Obiektów kubaturowych - budowy ekranów przeciwhałasowych w rejonie Bogatyni i Opolna Zdrój oraz rozbudowy i modernizacji istniejących zapleczy warsztatowo-socjalnych zgodnie z bieżącą oceną ich stanu technicznego.
Automatyzacji, łączności i komputeryzacji - kontynuacji procesów automatyzacji układu technologicznego, modernizacji łączności kopalni oraz komputeryzacji kopalni w zakresie ustalanym w rocznych planach działalności inwestycyjnej.
Likwidacji rozdzielni węgla - kontynuacji pakietu zadań wynikających z likwidacji budynku rozdzielni węgla obejmujących:
- rozbudowę zasobnika węgla nr 2 oraz przebudowę układu przenośników dostarczających węgiel do sortowni,
- modernizację estakady węglowej do Elektrowni Turów,
- przebudowę układu przenośników dostarczających węgiel do Elektrowni Turów.
Zakupów środków trwałych - kontynuacji, na porównywalnym poziomie do okresu ubiegłego, odtwarzania i uzupełniania pomocniczego sprzętu technologicznego, transportowego oraz wyposażenia zapleczy warsztatowych.

Tabela 4. Wykonanie w latach 1991-2006 oraz plan inwestycji na lata 2007-2012.

GRUPA	Wykonanie w latach 1991-2006 tys. zł	Plan inwestycji w latach 2007-2012 ceny 2006 tys. zł	Ogółem nakłady inwestycyjne w latach 1991-2012 tys. zł	Udział wykonania 1991-2006 w całości nakładów inwestycyjnych 1991-2012 tys. zł
PRZENOŚNIKI TAŚMOWE	482.471	174.818	657.289	73,40%
OBIEKTY ENERGETYCZNE	82.831	75.636	158.467	52,27%
MASZYNY PODSTAWOWE	456.101	179.000	635.101	71,82%
DROGI I PLACE	98.138	41.155	139.293	70,45%
OBIEKTY KUBATUROWE	137.257	45.702	182.959	75,02%
ODWODNIENIE	188.496	83.989	272.485	69,18%
AUTOMATYZACJA	63.804	26.633	90.437	70,55%
ŁĄCZNOŚĆ	18.942	10.335	29.277	64,70%
KOMPUTERYZACJA	44.631	28.760	73.391	60,81%
DOKUMENTACJA	35.787	15.335	51.122	70,00%
ZAKUPY ŚRODKÓW TRWAŁYCH	407.477	123.197	530.674	76,78%
LIKWIDACJA ROZDZIELNI WĘGLA	28.456	22.323	50.779	56,04%
INNE	51.245	11.470	62.715	81,71%
ZASOBNIK WĘGLA	83.164		83.164	100,00%
BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE	72.374		72.374	100,00%
REZERWA		17.490	17.490
OGÓŁEM w cenach 2006 roku	2.251.175	855.843	3.107.018	72,45%

PODSUMOWANIE

Przyjęty program inwestycji modernizacyjno-odtworzeniowych obejmuje w sumie 22 lata. Tak długi okres czasu, będący przedmiotem zainteresowania kopalni wynika przede wszystkim z potrzeby osiągnięcia celu strategicznego jakim jest zapewnienie dostaw węgla do Elektrowni Turów, która po zrealizowaniu własnego procesu rekonstrukcji, docelowo (po 2012 roku) będzie dysponować mocą wytwórczą na poziomie 1.500 MW.

Program ten, ze względu na zmieniające się uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne, musi podlegać ciągłej analizie i weryfikacji w celu doprecyzowania niezbędnego zakresu rzeczowego oraz określenia możliwości jego realizacji przede wszystkim w aspekcie zabezpieczenia odpowiednich środków finansowych.

Skalę podjętego wysiłku wyznacza przedstawiona w tabeli nr 4 prognozowana wielkość nakładów na jego realizację, odniesiona do porównywalnych warunków cenowych roku 2006 (nakłady z lat 1991-2006 przeliczone wskaźnikiem inflacji na 2006 rok).

Łączne nakłady w okresie 1991-2012 wynoszą 3.107,0 mln zł, z tego na koniec 2006 roku (po 16. latach realizacji) wykonano 2.251,2 mln zł, a więc 72,45% całości planowanych nakładów finansowych. Na podobnym poziomie (75%) kształtuje się realizacja planowanego zakresu rzeczowego inwestycji.

BUDOWA NOWEGO BLOKU W ELEKTROWNI TURÓW - NOWY OKRES W DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ KOPALNI TURÓW

Obecna koncepcja rozwoju Kopalni oraz przedstawiony wyżej zakres inwestycji modernizacyjno-odtworzeniowych oparte są na założeniach technicznych eksploatacji złoża, dostosowanych do dotychczas prognozowanego zapotrzebowania węgla przez Elektrownię. To zapotrzebowanie wynika z przyjętego programu eksploatacji bloków energetycznych, który zakłada wyłączanie z ruchu kolejno bloków nr 8 (od 2011 r.), nr 10 (od 2013 r.) i nr 9 (od 2014 r.) oraz docelową (do 2040 roku) eksploatację zmodernizowanych bloków nr 1-6. W związku z tym zaplanowany jest stopniowy, w latach 2010-2013, spadek wydobycia węgla z wielkości około 12 mln Mg/rok do około 8,3÷8,6 mln Mg/rok.

Rozważana aktualnie koncepcja budowy dodatkowego bloku energetycznego o mocy 500 MW z planowanym jego uruchomieniem w 2014 roku dla kopalni oznacza konieczność odpowiedniego przygotowania się do realizacji zwiększonych dostaw węgla do Elektrowni Turów. Z tego tytułu wydobycie węgla powinno wzrosnąć o ok. 2 do 3 mln Mg/rok (do poziomu 11,5 mln Mg/rok - od 2014 roku) natomiast ilość zdejmowanego nadkładu może wzrosnąć o 10-12 mln m³/rok (w szczytowym okresie od 2016 roku - do poziomu 60 mln m³/rok).

Możliwość wymaganej intensyfikacji dotychczasowego programu wydobycia w Kopalni Turów została potwierdzona wstępną analizą uwarunkowań zewnętrznych i wewnętrznych z tym związanych. Niezależnie od tego potwierdzenia analiza wskazuje również na konieczność uwzględnienia i rozwiązania wielu problemów decydujących o powodzeniu tego zamierzenia, w tym w szczególności:

określenie potrzeb wyposażenia Kopalni Turów w maszyny podstawowe przy uwzględnieniu geologiczno-górniczych warunków eksploatacji w Polu Południowym,
wykonanie wielowariantowego studium możliwości rozwoju zbiorczego układu transportu węgla i nadkładu z Pola Południowego,
określenie zakresu przebudowy i rozwoju systemu odwodnienia powierzchniowego odkrywki z uwzględnieniem potrzeb zmian zakresów i postępów eksploatacji złoża i wewnętrznego zwałowania nadkładu.

Szczegółowe wyniki przedmiotowej analizy zawarto w opracowaniu "Studium zapewnienia dostaw węgla z BOT KWB Turów SA do BOT Elektrownia Turów SA przy uwzględnieniu budowy nowego bloku energetycznego".

Z punktu widzenia działalności inwestycyjnej możliwość intensyfikacji wydobycia będzie zależała od wykonania stosunkowo dużego zakresu zadań. Niezależnie od wskazanej w ww. studium (i oczywistej) konieczności wykonania dalszych analiz zmierzających do wyboru optymalnych rozwiązań (przede wszystkim związanych ze zmianami w układzie technologicznym kopalni - w układzie KTZ) określono niezbędny zakres zadań inwestycyjnych, których wykonanie będzie warunkować możliwość realizacji zwiększonych zadań wydobywczych.

Zadania te dotyczą w szczególności:

budowy nowych, dodatkowych maszyn podstawowych - budowa 2 koparek kołowych (typu KWK-1500 i KWK-910) oraz jednej zwałowarki (typu ZGOT-11500),
rozbudowy oraz daleko idącej przebudowy dotychczasowego układu przenośników taśmowych - budowa, modernizacja 44 przenośników o łącznej długości 30 km,
przebudowy systemu odwodnienia odkrywki - budowa nowej pompowni podstawowej z systemem dopływu i retencjonowania wód (w zamian za likwidowaną pompownię główną TII/4),
przebudowy i rozbudowy układów komunikacyjnych oraz układów zasilania w energię elektryczną - w związku z przebudową układu KTZ.

Wstępny szacunek nakładów finansowych na realizację tak określonego zakresu zadań wykazuje potrzebę zabezpieczenia środków w wysokości około 770 mln zł i jest związany z okresem ich realizacji obejmującym lata 2009-2022 z tym, że zasadnicze wydatki, w wysokości około 580 mln zł (około 75% całości), należy ponieść w latach 2013-2018 (w ciągu 6 lat).

Konieczność uwzględnienia zakresu inwestycji wynikających z planowanej budowy nowego bloku w Elektrowni Turów implikuje potrzebę modyfikacji dotychczasowych planów działalności inwestycyjnej Kopalni Turów. Wykorzystując wyniki ww. studium dokonano tego w wewnętrznym opracowaniu pt. "PROGRAM INWESTYCJI MODERNIZACYJNO-ODTWORZENIOWYCH w BOT KWB TURÓW SA na lata 2007-2025 związany z budową bloku 500 MW".

Program ten łączy dotychczas planowany zakres rzeczowy inwestycji gwarantujący zapewnienie dostaw węgla dla prognozowanej mocy elektrowni (wynikającej z faktu dokonanej rekonstrukcji bloków nr 1-6) z zakresem warunkującym możliwość intensyfikacji planów wydobycia (dla zabezpieczenia dostaw węgla planowanego do budowy bloku o mocy 500 MW).

Mieczysław Łukjanowicz
Członek Zarządu Dyrektor ds. Inwestycji i Przebudowy Kopalni
BOT KWB Turów SA


		Niedziela 5.09.2010 - Doroty, Wawrzyńca, Herkulesa
szukaj na stronach >