Węgiel brunatny gwarantem bezpieczeństwa energetycznego

Najstarszym rejonem wydobycia węgla brunatnego w granicach dzisiejszej Polski jest struktura geologiczna zwana niecką żytawską, położona na pograniczu Polski, Niemiec i Czech. Pierwsza duża kopalnia odkrywkowa pod nazwą "Herkules" (dziś Turów) powstała w tym rejonie w 1904 roku. W 1941 roku otwarto kopalnię odkrywkową w regionie konińskim, a małe złoża jurajskich twardych węgli brunatnych były w przeszłości eksploatowane w niewielkich kopalniach podziemnych w rejonie Częstochowy, lecz ich eksploatacja została zaniechana. Po II wojnie światowej wydobycie węgla brunatnego w Polsce rosło systematycznie. Wykorzystanie węgla brunatnego na potrzeby krajowe wzrastało powoli aż do połowy lat 60. ubiegłego stulecia, kiedy budowa elektrowni "Adamów", "Pątnów" i "Turów" spowodowała znaczne zwiększenie zapotrzebowania na ten surowiec energetyczny w regionach: konińskim (kopalnie: "Adamów" i "Konin") i dolnośląskim (kopalnia Turów). W 1977 roku rozpoczęto budowę nowej kopalni odkrywkowej pod nazwą "Bełchatów". Od roku 1981 kopalnia ta zaopatruje w węgiel brunatny elektrownię o tej samej nazwie. Oprócz ww. kopalń węgla brunatnego w chwili obecnej pracuje tylko jedna niewielka kopalnia "Sieniawa" na Ziemi Lubuskiej. W tym numerze naszego biuletynu zamieszczamy wywiad przeprowadzony z jej Prezesem zatytułowany "Kopalnia Sieniawa: ekonomiczna i ekologiczna".

Właśnie ekologia jest priorytetem w działalności naszych zakładów górniczych. Coraz powszechniejsze stosowanie nowoczesnych technologii przy istniejących surowych normach emisji zanieczyszczeń powoduje, że uciążliwość tego przemysłu dla środowiska znacznie zmalała. Stosowane coraz powszechniej nowoczesne technologie powodują istotne zmniejszenie wszelkich zagrożeń. Nie jest możliwe uniknięcie całkowitego przekształcenia powierzchni terenu w granicach odkrywki, jednak prawidłowo prowadzona rekultywacja pozwala na uzyskanie pełnowartościowych terenów rolniczych, leśnych lub zbiorników wodnych. Często zdarza się, że kopalnia oddaje gminie tereny rolnicze o znacznie wyższej klasie bonitacyjnej niż tereny, które kiedyś zajmowała; taka sytuacja ma na przykład miejsce w kopani "Konin". Tereny pogórnicze stają się także atrakcyjnym miejscem wypoczynku świątecznego. Nie można także uniknąć przekształceń hydrogeologicznych, jednak ich uciążliwe skutki można zmniejszać przez stosowanie odpowiednich upraw czy budowę wodociągów, a prawidłowa rekultywacja powoduje z czasem przywrócenie prawidłowych stosunków w górotworze. Deformacje geomechaniczne i wstrząsy mają znacznie mniejszą intensywność niż w górnictwie podziemnym, a prawidłowo zaprojektowane zbocza wyrobisk i zwałowisk powinny zminimalizować ich natężenie. Największe zmiany na korzyść środowiska zaszły jednak w technologii spalania węgla. Nowoczesne bloki energetyczne spalające węgiel w kotłach fluidalnych w praktyce nie powodują zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego.

A jaka jest przyszłość naszej branży? W obliczu faktu, że koszty energii uzyskiwanej ze źródeł odnawialnych są znacznie wyższe niż związane ze spalaniem paliw kopalnych można sądzić, że przy zastosowaniu czystych technologii spalania węgiel brunatny jeszcze długo pozostanie jednym z podstawowych surowców energetycznych na świecie i w Polsce. Nie grozi tu, jak w przypadku węglowodorów, szybkie wyczerpanie zasobów, ponieważ światowe zasoby tego surowca zapewniają utrzymanie obecnego poziomu wydobycia przez 500 lat. Także w Polsce zasoby węgla brunatnego wystarczą na mniej więcej tyle samo, zatem zwiększenie jego wydobycia (czy choćby utrzymanie go na dotychczasowym poziomie) przyczyniłoby się w sposób istotny do zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego kraju. Będziemy mocno zabiegać, aby w projekcie Polityki Energetycznej Polski do 2030 roku węgiel brunatny - najtańszy surowiec energetyczny - został uznany jako strategiczny nośnik energii pierwotnej dla krajowej energetyki.