Działalność Komitetu Sterującego dla przygotowania zagospodarowania Legnickiego Zagłębia Górniczo-Energetycznego

Komitet Sterujący pracuje społecznie od trzech lat. Pierwszym przewodniczącym był prof. Adam Stefan Trembecki. Po śmierci dotychczasowego przewodniczącego, Komitet wybrał Rektora AGH prof. Antoniego Tajdusia na nowego przewodniczącego. W skład prezydium wchodzi obecnie 21 osób ze świata nauki, zaplecza projektowego i firm zaplecza technicznego oraz kopalń i elektrowni na węgiel brunatny. Sekretarzami zostali: dr hab. inż. Zbigniew Kasztelewicz (prof. AGH) i Dyrektor ds. Technicznych mgr inż. Kazimierz Kozioł z BOT KWB Bełchatów SA.

Celem Komitetu Sterującego jest m.in. przygotowanie możliwości zagospodarowania legnickich złóż węgla brunatnego dla wydobycia oraz produkcji taniej i czystej energii, aby w najbliższej przyszłości zapewnić bezpieczeństwo energetyczne Polski.

Głównym kierunkiem działania Komitetu Sterującego na najbliższy okres jest uświadomienie wszystkim zainteresowanym oraz odpowiedzialnym za bezpieczeństwo energetyczne Polski, że nasz kraj ma wszelkie atuty, aby w pierwszej kolejności opierać rozwój naszej energetyki na własnych (rodzimych) surowcach energetycznych - w tym na węglu brunatnym.

W tym celu Komitet Sterujący wystosował 12.09.2007 roku pismo do ówczesnego Prezesa Rady Ministrów Pana Jarosława Kaczyńskiego oraz zorganizował spotkania "terenowe" z Samorządowcami Dolnego Śląska w kopalniach węgla brunatnego - dla pokazania blasków i cieni wydobycia węgla brunatnego i produkcji energii elektrycznej z tego paliwa oraz bezpośredniej rozmowy z przedstawicielami samorządów gmin górniczych Bełchatowa i Turowa.

Pierwsze spotkanie odbyło się w Bełchatowie 24.09.2007 roku, a następne odbyło się 19.10.2007 roku w Turowie. Samorządowcy z Dolnego Śląska zwiedzili obie kopalnie i elektrownie, zapoznali się z osiągnięciami w ochronie środowiska, a w tym ze stanem rekultywacji w tych kopalniach. Uczestnicy spotkań byli pod dużym pozytywnym wrażeniem wzorowej pracy firm górniczych na płaszczyźnie ochrony środowiska i właściwej współpracy z lokalnymi władzami samorządowymi.

Następnymi działaniami Komitetu Sterującego było wysłanie 27.11.2007 roku kolejnego obszernego pisma do Prezesa Rady Ministrów Pana Donalda Tuska z kopiami do Ministrów: Skarbu Państwa, Gospodarki, Środowiska i Infrastruktury oraz do Wojewody i Marszałka Dolnośląskiego w temacie właściwego wykorzystania krajowych złóż węgla brunatnego do produkcji taniej energii elektrycznej.

Kolejnym działaniem było spotkania członków Prezydium Komitetu Sterującego z członkami Komisji Parlamentarnych ds. Gospodarki, Skarbu Państwa i Energetyki w dniu 14.01.2008 roku w AGH w Krakowie podczas Seminarium na temat "Węgiel brunatny - szanse i zagrożenia rozwoju energetyki na węglu brunatnym w I połowie XXI wieku w Polsce".

Głównym tematem seminarium była dyskusja dotycząca przyszłości polskiej elektroenergetyki oraz wskazanie roli węgla brunatnego w zapewnieniu bezpieczeństwa energetycznego Polski. Komitet Sterujący uznał, że najlepszym złożem węgla brunatnego nadającym się w przyszłości do eksploatacji jest kompleks złóż węgla brunatnego na północ od Legnicy. Jego udokumentowane zasoby, sięgające 15 mld ton(!) stawiają te złoża wśród największych na świecie. Jest to kilkakrotnie więcej niż zasoby we wszystkich obecnie czynnych rejonach wydobywczych w Polsce - stwierdził dr Jacek Kasiński z Państwowego Instytutu Geologicznego w Warszawie. Jednak pojawiają się pytania czy jego eksploatacja jest w ogóle celowa i potrzebna?

Odpowiedź brzmi - tak! Wszystkie prognozy zapotrzebowania energii elektrycznej zarówno w Polsce jak i w innych krajach Unii Europejskiej wskazują na znaczący wzrost zużycia energii elektrycznej w najbliższych kilkudziesięciu latach. Pytanie jak go pokryć, jakimi surowcami energetycznymi? Bez wzrostu ilości energii elektrycznej nie ma wzrostu gospodarczego - powiedział prof. Kazimierz Czopek z AGH w Krakowie.

Za parę lat w Polsce może grozić brak energii elektrycznej. Pozostaje pytanie skąd wziąć konieczną ilość energii elektrycznej, a przy tym dodatkowo utrzymać bezpieczeństwo energetyczne kraju?

Energia elektryczna produkowana z węgla brunatnego jest obecnie najtańszą energią w Polsce. Z kosztami jej wytworzenia nie może się porównywać, ani energia z węgla kamiennego, ani z gazu czy odnawialnych źródeł energii. Wszystkie kraje na świecie, które posiadają odpowiednio duże złoża węgla brunatnego produkują z niego energię elektryczną. Musimy sobie to wszyscy uzmysłowić, że nie chodzi tutaj o wydobywanie węgla brunatnego dla samego podtrzymywania przemysłu górniczego w Polsce. Chodzi o energię elektryczną, którą wszyscy mamy w gniazdkach w domach, dzięki której możemy oglądać telewizję, pracować na komputerach, która jest podstawą rozwoju każdego społeczeństwa i za którą każdy chciałby płacić jak najmniejsze rachunki - stwierdził prof. Zbigniew Kasztelewicz z AGH w Krakowie - Sekretarz Komitetu Sterującego.

Dlatego też konieczne jest uruchomienie nowego zagłębia górniczo-energetycznego na najlepszym i największym złożu węgla brunatnego w rejonie Legnicy. Tak, aby po roku 2020 móc dalej produkować najtańszą i czystą energię elektryczną. Nie potrzebujemy tego złoża dzisiaj, ale potrzebujemy go jutro - stwierdził prof. Antoni Tajduś.

Budowany kompleks górniczo-energetyczny spełniałby najwyższe wymagania dotyczące ochrony środowiska. Dotyczy to zarówno samej kopalni jak i elektrowni. Elektrownia na złożu legnickim byłaby najnowocześniejszą i bezemisyjną elektrownią na węgiel brunatny wykorzystującą światowe technologie wychwytywania oraz składowania CO₂, bardzo wysokiej sprawności powyżej 46% o mocy około 5.000 MW - powiedział prof. Jerzy Bednarczyk z Poltegoru-instytutu z Wrocławia.

Przy zagospodarowaniu złóż legnickich, gubińskich i złoża "Złoczew" w okolicach Bełchatowa, Polska może wydobywać ponad 100 mln Mg na rok wysokokalorycznego węgla brunatnego i produkować ponad 100 TWh bezemisyjnej energii elektrycznej w elektrowniach o mocy 15.000-20.000 MW. Ta wielkość produkcji energii elektrycznej w 2030 roku będzie miała procentowo mniejszy udziału w globalnej ilości niż obecnie (z około 35% teraz do około 30% w 2030). W związku z powyższym jest dalej miejsce na produkcję energii z węgla kamiennego, energii odnawialnej czy nawet atomowej. W przypadku braku inwestycji na węglu brunatnym i kamiennym w 2030 roku może zabraknąć w Polsce ponad 170 TWh energii elektrycznej i nawet mało realne plany budowy elektrowni atomowych nie wystarczą, aby pokryć tak duży brak energii. Dlatego bardzo szybko powinna odbyć się dyskusja w gronie polityków i winny być podjęte decyzje na najbliższe 30-40 lat jeśli chodzi o wybór nośników energii elektrycznej. I raz podjęte decyzje powinny być realizowane. Pilność decyzji wynika z faktu, że inwestycje górniczo-energetyczne są bardzo długie w realizacji. Dziś podjęte dadzą efekty za 15-20 lat - zakończył prof. Zbigniew Kasztelewicz. Interesuję się kwestią legnickiego zagłębia górniczo-energetycznego od ponad 2 lat - mówił Wojciech Jasiński - Przewodniczący Sejmowej Komisji Gospodarki. W najbliższym czasie rozpoczną się prace nad nową Strategią dla Energetyki. Tam ta sprawa zostanie przeanalizowana.

Za koniecznością budowy nowego zagłębia opowiedział się również Kazimierz Grajcarek z Komisji Krajowej NZZ "Solidarność", który stwierdził: Polska nauka jest przekonana o konieczności budowy nowego zagłębia górniczo-energetycznego, polski przemysł jest gotowy do jego budowy. Brakuje tylko decyzji.

Jednak przed zbytnim optymizmem przestrzegał dr Henryk Jacek Jezierski, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Środowiska. Nie zapominajmy o ekologicznym aspekcie tej sprawy. Komitet Sterujący powinien najpierw zapoznać wszystkich zainteresowanych z zagadnieniami środowiskowymi, z wpływem tej inwestycji na środowisko przyrodnicze. Tak, abyśmy nie zrobili z tej sprawy drugiej Rospudy. Dlatego też należy rozwiać wiele stereotypów dotyczących degradacji środowiska przyrodniczego przez kopalnie odkrywkowe, przedstawić nowoczesne techniki rekultywacji terenów pogórniczych, jak również sposoby minimalizacji działalności górniczej na otaczające środowisko.

Budowa nowego zagłębia górniczo-energetycznego to ogromne przedsięwzięcie. O jego powodzeniu decydować będzie wiele czynników, wśród których dużą rolę odgrywać będą samorządy lokalne i sami mieszkańcy. Ważnym jest, aby uświadomić wszystkich, że węgiel brunatny to nic innego jak energia elektryczna. Słusznym wydaje się być pytanie postawione przez prof. Jerzego Klicha - Dziekana Wydziału Górnictwa i Geoinżynierii AGH w Krakowie: Czy gdyby pod Legnicą zalegały złoża diamentów, ktoś pytałby się czy je w ogóle eksploatować? Z miejsca podjęto by ich wydobycie. Dlaczego z węglem brunatnym są takie wahania?

Jeszcze jednym z argumentów przemawiających za rozwojem nowej gałęzi przemysłu w rejonie legnickim w przyszłości są kwestie społeczne. Czy ktoś zastanawiał się co będzie w tym rejonie po zakończeniu działalności przez KGHM Polska Miedź S.A. czy BOT KWB Turów S.A? - pytał Stanisław Żuk, Prezes BOT KWB Turów SA. - Alternatywą może być właśnie budowa legnickiego zagłębia górniczo-energetycznego.

Po spotkaniu opracowano wnioski, które zostaną przedstawione Premierowi Donaldowi Tuskowi oraz Wicepremierowi Waldemarowi Pawlakowi. Wśród nich należy wymienić konieczność niezwłocznego uwzględnienia budowy Legnickiego Zagłębia Górniczo-Energetycznego Węgla Brunatnego w programach rządowych jako przedsięwzięcie o znaczeniu krajowym, a węgiel brunatny uznać za surowiec strategiczny. Należy także uwzględnić budowę kopalni i elektrowni w planach zagospodarowania przestrzennego województwa dolnośląskiego i gmin, na których może być prowadzona inwestycja.

Odpowiedzią na pytanie czy zostanie uruchomiona eksploatacja kompleksu złóż legnickich może być nowa rządowa Strategia Rozwoju Energetyki, która ma powstać w II półroczu 2008 roku.

Sekretarz Komitetu Sterującego
dr hab. inż. Zbigniew Kasztelewicz prof. AGH