The Palm

Na wodach Zatoki Perskiej w Zjednoczonych Emiratach Arabskich w 2002 roku rozpoczęto niezwykłe przedsięwzięcie inżynierskie. Postanowiono wybudować zespół trzech największych sztucznych wysp na świecie. Do wybudowania wysp zużytych zostało ca 100 mln m³ materiału pozyskanego głównie z dna Zatoki Perskiej.

Przemieszczenia tak wielkich mas ziemnych jest charakterystyczne dla górnictwa odkrywkowego węgla brunatnego. Nie jest to jednak jedyny powód, który sprawił, że tak właśnie postanowiłem zatytułować artykuł.

Przemysł wydobywczy nie ma "dobrej prasy" w Polsce, Unii Europejskiej, a także na świecie. Dotyczy to praktycznie wszystkich obszarów związanych z wydobyciem czy to surowców skalnych, rud metali, węgla kamiennego, czy brunatnego. Łagodniej prasa obchodzi się z przedsiębiorstwami wydobywającymi ropę naftową lub gaz ziemny. Generalnie u przeciętnego "Kowalskiego" lub "Brown'a" panuje przekonanie, że górnik to zawód przeszłości, a przemysł wydobywczy jest "brudny", niszczy i dewastuje przyrodę. W codziennej prasie, telewizji lub w Internecie można przeczytać pseudoteorie, że większość surowców wykorzystywanych w przemyśle można otrzymać z recyklingu. O energii elektrycznej przeciętny mieszkaniec Europy wie, że jest ona w gniazdku. A menadżerowie pracujący w przemyśle wydobywczym nie zawsze zdają sobie sprawę jak potężna jest siła mediów i kształtowanej przez nie świadomości (a właściwie nieświadomości) przeciętnego obywatela, i jak duży to ma wpływ na kondycję finansową firmy - obecnie i w przyszłości.

Kopalnie węgla brunatnego przeznaczają coraz większe środki finansowe na zadania związane z rekultywacją. Wynika to nie tylko z obowiązków zapisanych w przepisach prawa, lecz także świadomego kształtowania wizerunku firmy zaangażowanej w problemy lokalnej społeczności z orientacją proekologiczną. Na przestrzeni lat zmienił się sposób rewitalizacji terenów pogórniczych. Stopniowo rezygnuje się jedynie z odtwarzania stanu istniejącego sprzed rozpoczęcia robót na rzecz świadomego kształtowania krajobrazu, który wpływa na wzrost wartości przekazywanych gruntów, jak również nieruchomości znajdujących się w pobliżu zrekultywowanych wyrobisk górniczych. Niestety ze względu na naturalną skłonność do trwania przy starych, wypróbowanych wzorcach innowacyjność w tej dziedzinie nie jest procesem dość dynamicznym.

Interesującym przykładem inwestycji wykorzystującej przemieszczanie znacznych mas ziemnych jest wielokrotnie opisywany na łamach "Węgla Brunatnego" zbiornik wodny "Przykona" o powierzchni 129,1 ha wbudowany przez KWB "Adamów" SA. Ciekawostką jest fakt, że wyspa o powierzchni 3,4 ha usypana w trakcie realizacji inwestycji jest obecnie ulubionym siedliskiem ptaków. Znajdują się tu kolonie aż sześciu gatunków mew (w tym jedyne w Wielkopolsce mewy czarnogłowe). Jest to jedna z nielicznych w Polsce i Europie mieszana, wielogatunkowa kolonia mew i rybitw (zbiornik wybudowany przez kopalnię!!!). Oczywiście większe kopalnie, dysponujące większymi środkami finansowymi, realizują większe i bardziej śmiałe inwestycje. Wspomnę tu tylko o zagospodarowaniu zwałowiska zewnętrznego BOT KWB Bełchatów S.A. o nazwie "Góra Kamieńsk" z wyciągiem narciarskim i innymi atrakcjami, czy niezwykle interesujący projekt "Malta Bis" realizowany w KWB "Konin" w Kleczewie SA. Niestety informacje o nich rzadko można spotkać w prasie lokalnej, ogólnopolskiej, zagranicznej lub innych mediach.

Kopalnie dysponują poważnym potencjałem kadrowym i wysokim poziomem rozwoju technicznego. Górnictwo węgla brunatnego zaś doskonałym zapleczem naukowo-badawczym. Brak niestety spójnej i jasnej strategii promocji i tworzenia korzystnego klimatu psychospołecznego. Bez niej scenariusz rozwoju kopalń pisany przez urzędników Unii Europejskiej może postawić branżę w bardzo trudnej sytuacji. Należy sobie zdać sprawę, że protesty ekologów przeciwko eksploatacji złóż węgla, a zwłaszcza przeciwko budowie nowych odkrywek są często sponsorowane przez lokalnych przedsiębiorców. Czyżby dlatego, że budowa kopalni oznacza nowe, dobrze płatne miejsca pracy i związany z tym przepływ siły roboczej od pracodawców płacących mniej do tych, którzy proponują lepsze zarobki? Innym powodem protestów może być choćby "ekologiczna poprawność polityczna". Znaleźć się wśród "obrońców przyrody" często uznawane jest za powód do dumy. Ale podstawową przyczyną kłopotów, jakie napotykają kopalnie węgla brunatnego, jest niewiedza społeczeństwa o korzyściach wynikających z inwestowania w węgiel. Dlatego warto wykorzystać różne sposoby by "przebić" się do opinii publicznej. Na przykład można przekornie napisać, że dzisiaj górnicy budują jeziora, stoki narciarskie, obiekty sportowe itp., a węgiel brunatny wydobywany jest niejako przy okazji.

Nasi arabscy koledzy urzeczywistnili wizję inżynierską niezwykłą. Dysponowali oczywiście również niezwykłymi zasobami finansowymi. "The Palm" nie stara się naśladować natury. Odwaga i wizja pomysłodawcy sprawiła, że projekt zyskał niesłychany wręcz rozgłos, a jego finansowy sukces był przesądzony w momencie rozpoczęcia inwestycji.

Polscy inżynierowie górnicy węgla brunatnego, współpracujący z licznymi biurami projektowymi i placówkami naukowymi, również coraz odważniej zmieniają otaczający krajobraz ku zadowoleniu nie tylko dzisiejszych mieszkańców, lecz śmiem twierdzić, że także przyszłych pokoleń. Bierzmy więc mądrość od mądrych, twórzmy odważne wizje, nie dajmy się zwieść uśmiechom polityków i rzecz najważniejsza korzystajmy z wiedzy i doświadczenia (tak można by zinterpretować cytowany fragment wiersza).

Literatura:

1. John Chadwick "Media manipulation", International Minning, March 2008.
2. www.palmsales.ca
3. L. Szwed, J. Szwed "Zmiany w kierunkach rekultywacji w KWB "Adamów" SA na przestrzeni lat", VII Konferencja naukowo-techniczna na temat "Ochrona środowiska na terenach górniczych", 4-6 czerwca 2008 r.