Koleje Górnicze KWB "Konin"

Koleje Górnicze KWB "Konin" SA działają w oparciu o Ustawę o transporcie kolejowym. W myśl tej ustawy infrastrukturę kolejową przeznaczoną do wykonywania załadunku i wyładunku wagonów oraz ich przemieszczania i włączania do ruchu po sieci kolejowej nazywa się bocznicą kolejową. Punkt zdawczo-odbiorczy (połączenie z Polskimi Liniami Kolejowymi PKP) zlokalizowany jest na stacji Przesmyk-Gaj, obok nieczynnej stacji PKP Pątnów Towarowy, położonej na linii Konin-Kazimierz Biskupi. Punkt zdawczo-odbiorczy jest wykorzystywany również przez Przedsiębiorstwo Transportu Kolejowego i Gospodarki Kamieniem Rybnik, właściciela bocznicy Elektrowni Pątnów, odgałęziającej się rozjazdem nr 21 od układu torowego stacji Estakada Wschód "EW".

Jednak podstawową działalnością Kolei Górniczych nie jest przyjmowanie i wysyłanie przesyłek kolejowych, lecz wykonywanie przewozów węgla brunatnego z odkrywek do elektrowni. Przewozy te odbywają się z wykorzystaniem infrastruktury należącej do KWB "Konin". Są realizowane 12 wahadłami składającymi się z 10 wagonów + lokomotywa. W warunkach zimowych, kiedy występują kłopoty z rozładunkiem węgla (przymarzanie), uruchamia się dodatkowo 3 wahadła.

Układ komunikacyjny Kolei Górniczych umożliwia transport węgla z odkrywek: Kazimierz, Jóźwin, Lubstów i Drzewce do Elektrowni Pątnów i Elektrowni Konin. Infrastruktura Kolei Górniczych to ponad 100 km zelektryfikowanych linii kolejowych, w większości dwutorowych, 225 sztuk rozjazdów oraz 15 stacji wyposażonych w przekaźnikowe urządzenia sterowania ruchem.

Pociąg pod załadownią Odkrywki "Drzewce".

Tabor kolejowy.

Tabor kolejowy

Podstawowym środkiem trakcyjnym w Kolejach Górniczych są lokomotywy elektryczne El2.100 produkcji dawnej NRD. Oprócz lokomotyw elektrycznych dla celów ruchu manewrowego i pomocniczego eksploatowane są lokomotywy spalinowe: TEM-2, SM-42, SM-30, 401Da, 409Da. Służby eksploatacyjne użytkują wózki motorowe produkcji "Kolzam" Racibórz: WM-10 oraz WM-15, pociąg sieciowy na podstawie WM-15 produkcji ZNTK Stargard Szczeciński.

Podstawowymi wagonami służącymi do przewozu węgla brunatnego są wagony samowyładowcze typu VAP oraz 410 V. Wszystkie wagony węglowe wyposażone są w instalację grzewczą, zapobiegającą przymarzaniu węgla do klap i stożka. Zasilanie instalacji grzewczej odbywa się z sieci trakcyjnej.

Od początku lat dziewięćdziesiątych lokomotywy El2.100 przechodzą proces modernizacji. We współpracy z Instytutem Elektrotechniki z Warszawy wdrożono do stosowania przetwornicę statyczną oraz elektroniczny nastawnik jazdy. Proces modernizacji oraz pełen zakres napraw lokomotyw elektrycznych i wagonów jest realizowany przez Oddział Utrzymania Taboru Kolejowego TKU, w oparciu o dokumentację systemu utrzymania, zatwierdzoną przez Urząd Transportu Kolejowego.

W zakresie napraw taboru kolejowego Koleje Górnicze prowadzą współpracę z firmami specjalizującymi się w naprawach lokomotyw elektrycznych, spalinowych, a także wagonów.

Remont wagonów.

Remont lokomotyw elektrycznych.

Sieć trakcyjna i podstacje

Wszystkie stacje oraz szlaki, po których odbywa się transport węgla, są zelektryfikowane. Sieć trakcyjna występuje w postaci skompensowanej typu C952C oraz C1202C. Sekcjonowanie sieci trakcyjnej oparte jest głównie na odłącznikach z napędem ręcznym, jednakże na dwóch stacjach wybudowanych w 2004 roku dla potrzeb odstawy węgla z Odkrywki "Drzewce" zastosowano odłączniki z napędem elektrycznym - ich sterowanie odbywa się z nastawni kolejowych.

Sieć trakcyjna zasilana jest napięciem 2400 V DC z trzech podstacji: P-1, P-2, P-3. W 2006 roku wdrożono system zdalnego sterowania podstacji P-2 i P-3 oparty na systemie SYNDIS. Podstację P-1, ze względu na jej lokalizację, wybrano jako podstację nadrzędną i to właśnie z niej odbywa się sterowanie podstacjami P-2 i P-3. System zdalnego sterowania umożliwia wykonywanie czynności manipulacyjnych, obserwację wskazań urządzeń pomiarowych, jak i kontrolę obiektów. Zastosowanie zdalnego sterowania podstacjami umożliwia zapewnienie bezpieczeństwa ruchu elektrycznego przy stale zmniejszającym się zatrudnieniu.

Lokomotywy spalinowe eksploatowane w Kolejach.

Stanowisko zdalnego sterowania podstacjami trakcyjnymi.

Urządzenia sterowania ruchem kolejowym

Stacje oraz szlaki wyposażone są w przekaźnikowe urządzenia sterowania ruchem kolejowym. Do prowadzenia ruchu w stacjach służą stacyjne urządzenia srk typu E z zastosowaniem przekaźników JRF, bezzłączowych obwodów SOT, napędów zwrotnicowych EEA-4 oraz obwodów nastawczych N86F. Na najnowszych stacjach Błonawy i Drzewce (rok budowy 2004) zastosowano napędy EEA-5.

Do prowadzenia ruchu na szlakach służy półsamoczynna blokada liniowa Eap. Przejazdy kolejowe kategorii B i C wyposażone są w systemy: SPA-2B, SPA-4 produkcji Ad Tranz, Bombardier (ZWUS) Katowice.

Na jednym z przejazdów kategorii A (droga Ślesin - Licheń) sterowanym z odległości, z nastawni stacji Wygoda, zabudowano system BUES 2000A firmy Scheidt & Bachmann. Nadzór audiowizualny na tym przejeździe zapewnia system CCTV USTK-2 produkcji ATE Sp. z o.o. Zbąszyń.

Pociąg sieciowy w czasie prac.

Napęd zwrotnicowy EEA-4.

Prowadzenie ruchu kolejowego

Ruch kolejowy na Kolejach Górniczych KWB "Konin" prowadzony jest w oparciu o przepisy wewnątrzzakładowe zatwierdzone decyzją Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego. Prowadzeniem ruchu zajmuje się Oddział Ruchu Kolejowego TKR.

Na niektórych szlakach prowadzony jest ruch składów pchanych. Pchanie odbywa się na podstawie odstępstwa od zasad prowadzenia ruchu kolejowego zawartych w Rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 11 lutego 2000 r. (Dz. U. z 2000 r. Nr 34 poz. 400), przy zastosowaniu telewizji przemysłowej.

Na pierwszym wagonie pchanego składu zainstalowana jest kamera służąca do obserwacji szlaku i przekazywania obrazu do kabiny maszynisty. W lokomotywie, w kabinie maszynisty, jest zainstalowany ekran LCD odbierający obraz z kamery. Na pierwszym wagonie składu pchanego oprócz kamery są umieszczone reflektory ze światłem białym, służące do oświetlania drogi przebiegu oraz dzwon. Przełączenie świateł oraz włączenie dzwonu odbywa się automatycznie w momencie przestawienia nastawnika jazdy na jazdę "wagonami do przodu". System telewizji przemysłowej służący do prowadzenia ruchu składów pchanych, posiadający świadectwo dopuszczenia do eksploatacji jest unikatowy w skali kraju. Odstępstwo od zasad prowadzenia ruchu wydał Minister Infrastruktury.

Przekaźnikownia.

Infrastruktura torowa i obiekty inżynieryjne

Nawierzchnia torowa wybudowana jest w standardzie S-49. Na niewielkim odcinku około 10 km zabudowana jest nawierzchnia S-60. Na ciągach komunikacyjnych znajdują się 3 mosty i 7 wiaduktów. Wiadukty to konstrukcje żelbetowe i stalowe. Mosty nad kanałem łączącym jeziora Pątnowskie z Mikorzyńskim (część szlaku żeglugowego Warta - Gopło) oraz nad kanałem obiegu chłodzenia elektrowni Pątnów i Konin to konstrukcje stalowe.

Utrzymaniem infrastruktury torowej, obiektów inżynieryjnych, sieci trakcyjnej, podstacji, linii zasilających podstacje, linii zasilaczy trakcyjnych oraz urządzeń srk zajmuje się Oddział Infrastruktury Kolejowej (TKI).

Stanowisko sterowania przejazdem z odległości.

Stanowisko pracy dyżurnego ruchu stacji Jóźwin Węglowa.

Problemy transportu węgla brunatnego w warunkach zimowych

Z uwagi na znaczny stopień zawilgocenia węgla brunatnego oraz niewielką pojemność zbiorników składowych Elektrowni Pątnów i Konin, wystąpiła potrzeba wspomagania rozładunku węgla na estakadach rozładunkowych oraz czyszczenia wagonów z przymarzniętego węgla. W warunkach zimowych, kiedy temperatura spada poniżej -3 stopni Celsjusza włączane jest ogrzewanie wagonów, które zapobiega przymarzaniu węgla do klap i stożków. Przy mrozach przekraczających -15 stopni Celsjusza ogrzewanie wagonów jest już mniej skuteczne - węgiel zamarza w całej swojej objętości, powodując olbrzymie kłopoty z rozładunkiem. Aby rozwiązać ten problem, we współpracy z Instytutem POLTEGOR powstało urządzenie, wybudowane nad estakadą Elektrowni Pątnów, umożliwiające mechaniczne wspomaganie rozładunku. Jest to praca badawcza częściowo finansowana przez Komitet Badań Naukowych. Urządzenie to, po przejściu prób w warunkach zimowych, ma zastąpić ręczną pracę ludzi wykonywaną w ekstremalnie niebezpiecznych warunkach. Ogromnym utrudnieniem było istnienie sieci trakcyjnej nad całą długością estakady rozładunkowej. Potrzeba wyłączania napięcia trakcyjnego oraz zabezpieczenia strefy czyszczenia spowodowało powstanie znacznie skomplikowanego systemu sterowania i sygnalizacji pracy urządzenia.

Jednak mimo wszystkich ograniczeń, transport kolejowy, szczególnie na większe odległości jest najkorzystniejszy. W okresie zimowym roku 2005/2006, kiedy temperatura spadała poniżej -30 stopni Celsjusza, KWB "Konin" ani na moment nie przerwała dostaw węgla do elektrowni, co pozwoliło na zabezpieczenie pracy bloków energetycznych.

Telewizja przemysłowa.

Kamera na pierwszym wagonie składu pchanego.

Podsumowanie

Koleje Górnicze - bocznica należąca do Kopalni Węgla Brunatnego "Konin" w Kleczewie SA jest szczególnym przypadkiem bocznicy działającej w oparciu o Ustawę o transporcie kolejowym. Jej podstawowe zadania nie wiążą się z nadawaniem i wysyłaniem przesyłek kolejowych, ale z transportem węgla z odkrywek do elektrowni. Połączenie z infrastrukturą PLK PKP decydujące o działaniu ustawy, pozwala zachować wysokie standardy bezpieczeństwa ruchu kolejowego, zapewnić wysokie kwalifikacje pracowników pracujących na stanowiskach bezpośrednio związanych z prowadzeniem ruchu, w tym prowadzących pojazdy szynowe. To oraz kilkudziesięcioletnie doświadczenie pozwala bezpiecznie i niezawodnie wykonywać przewozy na poziomie 10-11 mln ton węgla rocznie.