Laboratorium Jakości Węgla i Środowiska Kopalni Węgla Brunatnego "Konin"

Prezentacja Laboratorium

Laboratorium Jakości Węgla i Środowiska DLJ zostało utworzone w celu realizacji wewnętrznych potrzeb Kopalni Węgla Brunatnego "Konin" w Kleczewie SA. Do zadań laboratorium należy w szczególności: pobór i przygotowanie próbek węgla oraz oznaczanie jego podstawowych parametrów jakościowych, pobór próbek ścieków, wód powierzchniowych i wód z odwodnienia odkrywek oraz oznaczanie ich parametrów fizykochemicznych, pobór próbek pyłów i gazów na stanowiskach pracy oraz wykonywanie pomiarów czynników szkodliwych i uciążliwych na stanowiskach pracy, a także pomiar hałasu przemysłowego.

Zgodnie z Polityką Jakości Laboratorium: "Naczelnym celem w działalności Laboratorium Jakości Węgla i Środowiska Kopalni Węgla Brunatnego "Konin" w Kleczewie SA jest świadczenie usług na możliwie najwyższym poziomie technicznym i profesjonalnym oraz spełnienie oczekiwań i wymagań Klientów wewnętrznych znajdujących się w strukturze Kopalni Węgla Brunatnego "Konin" w Kleczewie SA, jak również Klientów zewnętrznych w zakresie rzetelności, kompetencji, fachowości, wiarygodności i bezstronności oraz poufności. Laboratorium zapewnia spełnienie wszystkich wymagań Klientów dotyczących wykonywania badań, pod warunkiem, że nie naruszają kryteriów akredytacji i nie podważają wiarygodności wyników badań".

Laboratorium ma swoją siedzibę w Koninie. Pracownie mieszczą się w dwóch budynkach: administracyjnym wraz z pracowniami węglowymi oraz laboratoryjnym z pracowniami chemicznymi. W laboratorium ze względu na szeroki zakres świadczonych usług funkcjonują:

- Pracownia Badań Jakości Węgla - DLJ-1,
- Pracownia Chemiczna Badań Środowiskowych - DLJ-2,
- Pracownia Terenowych Pomiarów Środowiskowych - DLJ-3.

Obecnie w laboratorium zatrudnionych jest 29 osób (Kierownik Laboratorium DLJ, Kierownik ds. Jakości, Pracownia DLJ-1 - 15 osób, Pracownia DLJ-2 - 6 osób, Pracownia DLJ-3 - 6 osób).

Rola Laboratorium

Podstawowym zadaniem laboratorium jest badanie parametrów jakościowych węgla: wilgoci całkowitej i analitycznej, zawartości popiołu, zawartości siarki, zawartości piasku, wartości opałowej. Laboratorium odgrywa bardzo istotną dla kopalni rolę rozpoczynając od badań próbek z odwiertów podczas rozpoznawania złoża węgla niezbędnych przy planowaniu późniejszej eksploatacji, a kończąc na badaniu próbek węgla brunatnego dostarczanego do elektrowni ZE PAK pobieranych automatycznymi próbobierniami lub ręcznie. Od właściwego i rzetelnego zbadania wielkości każdego parametru węgla zależy m.in. wskaźnik brany pod uwagę przy ustalaniu ceny, którą płaci elektrownia kopalni za tonę węgla.

Pracownicy Laboratorium DLJ

Pomiar czynników szkodliwych na stanowiskach pracy - Wiesław Przybylski, Tomasz Piasecki

Jeszcze przed wydobyciem węgla, potem w trakcie eksploatacji odkrywki, a także po jej zakończeniu kluczowe znaczenie ma ekologia. Laboratorium prowadzi stały monitoring wód powierzchniowych rejonu odkrywek KWB "Konin" i analizuje jakość wód kopalnianych wypompowywanych z odkrywek do rzek i jezior. Dotrzymanie odpowiednich parametrów tych wód pozwala kopalni na ich wypompowywanie zgodnie z uzyskanymi pozwoleniami, a w przypadkach zakłóceń dzięki bieżącej kontroli i szybkiej reakcji uniknąć płacenia kar. Niejednokrotnie uzyskane wyniki pokazują, że wody kopalniane wtłaczane do rzek i jezior podnoszą jeszcze ich czystość. Parametrami badanymi przez laboratorium w wodach powierzchniowych i wodach kopalnianych są m.in.: zawiesina ogólna, chlorki, siarczany, temperatura, pH, żelazo ogólne, azot amonowy, azot ogólny, azot azotynowy, azot azotanowy, fosfor ogólny, fosfor fosforanowy, mangan ogólny, fluorki, twardość ogólna, zasadowość ogólna, sucha pozostałość, tlen rozpuszczony, wodorowęglany, barwa, substancje rozpuszczone, przewodnictwo właściwe, indeks nadmanganianowy, magnez, wapń, sód, potas, CHZT, BZT₅ oraz pierwiastki śladowe: Cr, Zn, Cd, Co, Cu, Ni, Pb, Ag, As. Laboratorium wykonuje również pomiary poziomu hałasu emitowanego z odkrywek na zewnątrz zakładu podczas badań uciążliwości dla mieszkańców okolic odkrywek KWB "Konin".

Pomiar hałasu przemysłowego - Wiesław Przybylski

Kolejnym ważnym zadaniem laboratorium jest badanie czynników szkodliwych i uciążliwych na stanowiskach pracy. Dzięki tym pomiarom można poznać ewentualny wpływ warunków pracy na zdrowie pracowników, czy czynniki szkodliwe i uciążliwe nie przekraczają wartości dopuszczalnych uznanych za bezpieczne. Parametrami badanymi przez laboratorium w celu ustalenia poziomu czynników szkodliwych i uciążliwych na stanowiskach pracy są m.in.: stężenie pyłu całkowitego i pyłu respirabilnego, zawartość wolnej krystalicznej krzemionki w pyle, zawartość manganu i żelaza w pyle, stężenie toluenu, benzyny ekstrakcyjnej, NO, NO₂, CO, CO₂ w powietrzu na stanowiskach pracy oraz poziom hałasu, drgań mechanicznych ogólnych, drgań mechanicznych miejscowych, jak również mikroklimat i oświetlenie.

Akredytacja Laboratorium

6 maja 2008 roku Laboratorium Jakości Węgla i Środowiska - DLJ otrzymało certyfikat akredytacyjny nr AB 899 Polskiego Centrum Akredytacji potwierdzający formalnie wprowadzenie w laboratorium systemu zarządzania zgodnego z wymaganiami normy PN-EN/ISO/IEC 17025:2005 oraz uznający kompetencje do wykonywania badań w określonym zakresie. Dzięki akredytacji, która potwierdza kompetencje, rzetelność i bezstronność laboratorium, wyniki wykonywanych przez nie badań i pomiarów są uznawane przez organizacje zewnętrzne.

Miareczkowanie - Małgorzata Maćkiewicz

Spośród ponad 60 określanych przez laboratorium parametrów dotyczących węgla, wód i ścieków, hałasu oraz czynników szkodliwych na stanowiskach pracy, 29 jest akredytowanych. Uzyskanie akredytacji wiązało się z wdrożeniem systemu zarządzania wg normy PN-EN/ISO/IEC/17025:2005 "Ogólne wymagania dotyczące kompetencji laboratoriów badawczych i wzorcujących", polegającym na wprowadzeniu działań pozwalających na spełnienie wymagań w niej zawartych. Wymagania te podzielone są na dwie grupy.

Pierwsza z nich dotyczy zarządzania laboratorium poprzez stosowanie odpowiednich procedur dotyczących m.in. właściwej organizacji, systemu jakości, nadzorowania dokumentacji, nadzorowania prowadzonych zapisów, przeglądu zamówień ofert i umów, podzlecania badań (jeżeli zajdzie taka potrzeba), nabywania usług i dostaw, obsługi klienta, rozpatrywania skarg, nadzorowania prac badawczych nie spełniających wymagań, przeprowadzania ciągłych kontroli za pomącą auditów wewnętrznych, wprowadzania działań korygujących i zapobiegawczych oraz przeprowadzania przeglądów zarządzania w których uczestniczy również najwyższe kierownictwo.

Poprzez realizację między innymi tych wymagań laboratorium spełniałoby wymagania (prawie w całości) systemu zapewnienia jakości wg normy ISO 9001:2000. Jednak akredytacja wymaga więcej. Laboratorium musi dodatkowo udowodnić swoje kompetencje techniczne poprzez spełnienie wymagań technicznych określonych w normie PN-EN/ISO/IEC/17025:2005, które odnoszą się m.in. do odpowiednio wykwalifikowanego personelu (do wykonania określonych zadań personel jest kwalifikowany na podstawie odpowiedniego wykształcenia, przeszkolenia, doświadczenia oraz wymagań dodatkowych, umiejętności i biegłości, zgodnie z wymaganiami zawartymi w kartach wymagań kwalifikacyjnych), odpowiednich warunków lokalowych i środowiskowych, właściwie stosowanych metod badań oraz ich walidacji (poprzez cykl dodatkowych badań określenie wielu parametrów metody takich jak: powtarzalność, odtwarzalność, liniowość, odzysk, poprawność, selektywność, granica oznaczalności, niepewność i innych, a przez to potwierdzenie przydatności metody do stosowania w określonym celu), odpowiedniego nadzoru nad wyposażeniem, zapewnienia spójności pomiarowej (odnoszenia się i ciągłego porównywania do państwowych wzorców) odpowiedniego pobierania próbek, właściwego postępowania z obiektami do badań, zapewnienia jakości wyników badań (kontrola jakości bieżąca i okresowa) oraz określone przedstawianie wyników badań.

Poprzez realizację tych procedur i zadań, zgodnie z wymaganiami normy PN-EN/ISO/IEC/17025:2005, laboratorium w każdej chwili powinno umieć odtworzyć tok postępowania z próbką od momentu otrzymania zlecenia do wydania wyniku klientowi. Ustala się to na podstawie odpowiednich zapisów dotyczących tego, kto przyjął zlecenie, kto pobrał próbkę, w jaki sposób, kto przygotował, kto wykonał oznaczenie, na jakim wyposażeniu, w jakich warunkach, kto wykonał obliczenia, a kto je sprawdził, kto wyniki przeniósł na raport z badań i do programu komputerowego, kto zatwierdził raport, a także w jaki sposób i jak długo zapisy dotyczące danej próbki są archiwizowane.

Poprawność prowadzonych badań, a tym samym ich jakość, sprawdzane są między innymi poprzez: kontrole wykonywane w laboratorium DLJ w formie powtórnie wykonywanych badań przez tego samego lub innego pracownika, poprzez wykonanie badania inną metodą badawczą, metodą próbki kontrolnej, z wykorzystaniem wzorców lub materiałów odniesienia, badania porównawcze z innymi laboratoriami. Jakość wykonywanych badań jest również oceniana podczas auditów oraz przeglądów systemu zarządzania. Wyniki z kontroli są analizowane z wykorzystaniem metod statystycznych.

Najwyższym kierownictwem laboratorium jest Prezes Zarządu - Dyrektor Generalny KWB "Konin" w Kleczewie SA, a jego pełnomocnikiem odpowiedzialnym za system zarządzania zgodny z PN-EN/ISO/IEC 17025:2005 jest Kierownik ds. Jakości, natomiast kierownictwo techniczne odpowiedzialne za organizację pracy i prawidłową realizację badań stanowią: Kierownik Laboratorium i jego zastępca oraz Kierownicy Pracowni DLJ-1, DLJ-2 i DLJ-3. Ustalony jest także nadzór nad badaniami od momentu pobrania lub przyjęcia próbki, aż do przekazywania wyników badania klientowi.

Certyfikat akredytacyjny AB 899 Polskiego Centrum Akredytacji jest ważny do 5 maja 2012 r., po tym okresie należy wystąpić z wnioskiem o przedłużenie akredytacji. W okresie ważności certyfikatu PCA sprawuje nadzór nad laboratorium DLJ poprzez m.in. coroczne przeprowadzanie auditu w nadzorze.

Uzyskanie certyfikatu akredytacji jest dla personelu Laboratorium Jakości Węgla i Środowiska dużym sukcesem. Sukcesem, który poprzedzało wiele pracy i ogromnego wysiłku.

Szczegółowe informacje dotyczące Laboratorium DLJ wraz z zakresem wykonywanych badań (również dla klientów spoza kopalni) można znaleźć na stronie www.kwbkonin.pl