Światowy Przegląd Energetyczny - prognoza dla węgla do roku 2030

World Energy Outlook to najbardziej zaawansowana i kompleksowa publikacja na temat światowej energetyki. Raport Międzynarodowej Agencji Energetycznej będzie dla nas cennym źródłem informacji podczas prac nad Polityką Energetyczną Polski do 2030 r. - powiedział wicepremier, minister gospodarki Waldemar Pawlak podczas prezentacji "WEO 2008".

W połowie listopada 2008 roku, Międzynarodowa Agencja Energetyczna (International Energy Agency - IEA) opublikowała Światowy Przegląd Energetyczny (World Energy Outlook), w którym przedstawiono globalne trendy w zakresie energetyki oraz zaktualizowano prognozy rozwoju tego sektora do 2030 roku.

Poniżej przedstawiamy prognozy Międzynarodowej Agencji Energetycznej dotyczące rynku węgla i elektroenergetyki. Prawa autorskie do wszystkich przedstawionych poniżej informacji i rysunków należą do Międzynarodowej Agencji Energetycznej.

Zapotrzebowanie na energię pierwotną do 2030 roku według nośników energii (Światowy Przegląd Energetyczny, 2008).

Przegląd rynku węgla

• Popyt na węgiel między 2000 i 2006 rokiem wzrastał w świecie w skali 4,9% rocznie, a więc w tempie, które nie zostało wcześniej przewidziane przez IEA.
• W 2006 roku węgiel pozostawał na świecie drugim po ropie naftowej, najważniejszym paliwem i pokrywał 26% światowego zapotrzebowania na energię. W perspektywie 2030 roku zużycie węgla, głównego surowca służącego do wytwarzania elektryczności, będzie rosnąć szybciej niż zużycie ropy.
• Za 72% światowej konsumpcji węgla odpowiada pięciu największych konsumentów węgla tj.: Chiny, USA, Indie, Japonia i Rosja.
• Według IEA, średni wzrost konsumpcji węgla do 2015 roku powinien wynieść 3,1% rocznie, a pomiędzy latami 2015 i 2030 powinien osiągnąć 1,3% rocznie.
• Światowe zużycie węgla wzrośnie do 2015 roku o 32%, a pomiędzy latami 2006 i 2030 wzrośnie o 61%, osiągając 7.011 Mtce.
• Udział węgla w globalnym popycie na energię wzrośnie z 26% w 2006 roku do 29% w 2025 roku.
• W tym roku przewidywany jest niższy popyt na węgiel w krajach OECD, czego powodem są opóźnienia w budowie elektrowni węglowych w UE i USA, aspekty środowiskowe oraz zamiana paliwa węglowego na gaz i odnawialne źródła energii.
• Udział węgla w popycie na energię pierwotną w krajach OECD spadnie z 21% w 2006 roku do 19% w 2030 roku, powodując spadek udziału węgla w produkcji energii elektrycznej, który spadnie z dzisiejszych 41% do 36% w 2030 roku; węgiel zastąpiony będzie przez gaz i źródła odnawialne. W Rosji, Chinach i Indiach atrakcyjne ceny węgla spowodują silny wzrost roli węgla.
• Do 2030 roku Chiny konsumować będą 50% światowej produkcji węgla. Drugim krajem, w którym nastąpi najszybszy wzrost światowego popytu na węgiel będą Indie.
• Głównym czynnikiem wpływającym na przyszłą rolę węgla będzie skuteczność strategii i działań mających na celu zapobieganie zmianom klimatycznym. Innym trudnym do przewidzenia czynnikiem są przyszłe ceny węgla i gazu.
• Według IEA, emisje CO₂ z węgla będą wzrastać pomiędzy latami 2006 i 2030 o 2% rocznie. Obserwowane obecnie na całym świecie skoncentrowane wysiłki na rzecz zwalczania zmian klimatycznych - w tym wdrażania technologii przechwytywania i składowania CO₂ (CCS) - mogą prowadzić do znacznie niższej wielkości emisji CO₂, niż przewiduje IEA.

• Węgiel jest najbardziej rozpowszechnionym i rozprzestrzenionym geograficznie paliwem kopalnym. Na koniec 2005 roku udokumentowano 847 miliardów ton rezerw węgla, z czego połowa to węgiel kamienny i antracyt.
• Oczekuje się, że między 2006 a 2030 rokiem produkcja węgla wzrośnie o 60% (+2610 Mtce), a jego największym producentem w OECD pozostaną Stany Zjednoczone, w których wzrost produkcji węgla wyniesie 19%.
• W krajach, które nie należą do OECD, w celu zaspokojenia popytu krajowego, oczekiwany jest roczny wzrost produkcji węgla o 2,5%. Ogromny wzrost produkcji węgla w Chinach i Indiach doprowadzi do poważnych obciążeń lokalnych ekosystemów i wysiedlenia ludzi, czyniąc z przemysłu węglowego w tych krajach poważne wyzwanie polityczne.

• Podziemne zgazowanie węgla (UCG) mogłoby w przyszłości stać się alternatywą dla pozyskania głębokich pokładów węgla jako czystego paliwa gazowego do produkcji energii elektrycznej. UCG było od wczesnych lat 60-tych praktykowane na szeroką skalę w byłym Związku Radzieckim i w Uzbekistanie. Nowsze projekty w Chinach, Australii i Afryce Południowej nie doprowadziły jeszcze do komercyjnego wdrożenia projektów UCG.
• Kolejnym potencjalnym źródłem do produkcji energii elektrycznej może się stać metan pozyskiwany w kopalniach węgla kamiennego.

• Według WEO światowy handel węglem kamiennym w 2006 roku wynosił 613 Mtce (14% całkowitej produkcji węgla kamiennego). Handel węglem wzrastać będzie o 2% rocznie, by osiągnąć w 2030 roku 980 Mtce.
• Największym na świecie eksporterem węgla pozostaje Australia. Rozwój infrastruktury (w szczególności rozbudowa portu i kolei) będzie miał zasadnicze znaczenie dla zwiększenia eksportu węgla z Australii.
• W najbliższej przyszłości oczekuje się wzrostu importu węgla w Europie, a następnie do 2030 roku ze względu na malejące zapotrzebowanie węgla do produkcji energii elektrycznej, przewiduje się jego spadek do obecnego poziomu.
• Ceny węgla podążają za międzynarodowymi cenami ropy naftowej i gazu, przy czym swój historyczny szczyt 200 USD/t osiągnęły w pierwszej połowie 2008 roku.
• Czynniki, które będą wpływały na wysokie ceny węgla to: rosnące ceny ropy naftowej i gazu, ograniczenie dostaw, powodzie w Australii, niedostatek energii elektrycznej w Republice Południowej Afryki, ustalone przez rząd ograniczenia eksportu w Chinach, silny wzrost popytu na rudy żelaza powodujący kłopoty z pozyskaniem transportu, dłuższe drogi transportu morskiego, a także rosnące koszty produkcji. Niemniej jednak margines między cenami węgla i jego kosztami pozostaje bardzo atrakcyjny.
• Inwestycje w przemysł węglowy w latach 2007-2030 przewidywane są na poziomie 728 miliardów USD, z czego 91% to inwestycje w kopalnie, pozostała część to inwestycje w sieci transportu.

Wzrost światowego zapotrzebowania na energie pierwotną do 2030 roku
według regionów (Światowy Przegląd Energetyczny, 2008).

• Zapotrzebowanie gospodarki światowej na energię elektryczną między latami 2006 i 2015 będzie wzrastać o 3,2% rocznie, natomiast w latach od 2015 do 2030 nastąpi spowolnienie wzrostu do 2% rocznie.
• Zakłada się, że węgiel pozostanie głównym paliwem do produkcji energii elektrycznej. Sprawność elektrowni wzrośnie z 34% w 2006 roku do 36% w 2015 roku i 38% w 2030 roku. Według IEA, w 2030 roku technologie CCS będą miały niewielki udział w produkcji energii elektrycznej. Szybszy rozwój technologii CCS wymagałby wprowadzenia zdecydowanych działań politycznych.
• Oczekuje się, że w 2030 roku technologia nadkrytyczna stanie się normą dla elektrowni opalanych węglem, początkowo w krajach OECD. Po 2020 roku bardziej powszechne w krajach OECD staną się ultra-nadkrytyczne technologie, jak również technologie bloku gazowo-parowego ze zintegrowanym zgazowaniem paliwa (IGCC).
• Prognozuje się dalszy spadek udziału gazu w produkcji energii elektrycznej z powodu jego wysokiej ceny. Znacznie zmniejszy się udział energii jądrowej, zwłaszcza w Unii Europejskiej, w której Niemcy, Szwecja i Belgia rezygnują z energetyki jądrowej. Aby zastąpić lukę w zapotrzebowaniu na paliwa, znacząco wzrośnie udział źródeł odnawialnych (do 23% do 2030 roku).
• Uzupełnienia mocy zainstalowanej (w tym jej wymiana i rozwój) wyniosą 4.530 GW, co stanowi roczny wzrost mocy zainstalowanej o 1.690 GW.
• Całkowite inwestycje w sektor energetyczny między latami 2007 a 2030 szacuje się na 13,6 biliona USD.

Źródło: Word Energy Outlook 2008. International Energy Agency