Rekultywacja wyrobiska końcowego odkrywki "Lubstów" w KWB "Konin" SA

Po 30 latach eksploatacji w kwietniu 2009 roku zakończyła wydobycie węgla odkrywka "Lubstów". Jednocześnie rozpoczęto likwidację wyrobiska końcowego poprzez jego rekultywację pod kątem przyszłego zagospodarowania jako zbiornika wodnego.

Zagospodarowanie wyrobiska końcowego po odkrywce "Lubstów" będzie polegało na wykonaniu szeregu prac rekultywacyjnych: odpowiednim ukształtowaniu zboczy wyrobiska końcowego, wykonaniu obudowy biologicznej skarp zbiornika oraz jego napełnieniu wodą do docelowej rzędnej zwierciadła wody około +83 m n.p.m.

Powierzchnia zwierciadła wody w zbiorniku po zakończeniu napełniania wodą wyniesie około 480 ha, skarpy wokół zbiornika powyżej zwierciadła wody będą miały powierzchnię 90 ha. Głębokość zbiornika w części północnej będzie wynosić od około 55 m do 28 m, natomiast w części południowej od około 63 m do 35 m. Pojemność zbiornika przy napełnieniu do poziomu docelowego zwierciadła wody +83 m n.p.m. wyniesie około 137 mln m³.

Wstępne prace rekultywacyjne polegające na odpowiednim wyprofilowaniu zboczy wyrobiska zostały wykonane już w trakcie eksploatacji poprzez podzwałowanie zwałowarką A₂RsB-8800 większości zboczy wyrobiska (południowego, wschodniego i częściowo zachodniego). Zbocze północne natomiast zostało wyprofilowane koparką KWK-1500s podczas zdejmowania nadkładu w tym rejonie.

Rys. 1. Zagospodarowanie wyrobiska końcowego odkrywki "Lubstów".

Pozostałe prace rekultywacyjne będą polegały na wyprofilowaniu do docelowych rzędnych skarpy I piętra nadkładowego na zboczu wschodnim i zachodnim wyrobiska spycharkami oraz koparką zgarniakową ESz-6/4,5.

Dzięki wykonanej w trakcie eksploatacji grobli transportowej i podzieleniu wyrobiska na dwie komory napełnianie zbiornika wodą rozpoczęto już wcześniej, kiedy w północnej części trwała jeszcze eksploatacja węgla. Obecnie rzędna zwierciadła wody w części południowej osiągnęła wysokość +39 m n.p.m. Wyłączona i zlikwidowana została także bariera południowa studni odwadniających oraz część bariery na zboczu wschodnim, co spowodowało zwiększony dopływ wód do części południowej wyrobiska. Pozostała część bariery w części północnej wyrobiska po zakończeniu eksploatacji jest stopniowo wyłączana, co zapoczątkowało także napełnianie wyrobiska wodą w tej części odkrywki. Przy normalnym trybie odbudowy zwierciadła wody wokół zbiornika napełnianie trwałoby wiele lat, aby zatem skrócić czas napełniania zaprojektowano instalację rurociągową, która pozwoli na doprowadzenie do zbiornika lubstowskiego dużej części wód z odwodnienia odkrywki Drzewce oddalonej o 9 km na południe od odkrywki "Lubstów". Jezioro Lubstowskie zostanie dzięki takiej operacji zasilane w czyste wody z odwodnienia studziennego odkrywki Drzewce, a następnie woda po przekroczeniu ustalonej wysokości zwierciadła wody w Jeziorze Lubstowskim zostanie przepompowywana poprzez rurociąg ze zbiornika lubstowskiego do wyrobiska końcowego likwidowanej odkrywki. Zainstalowana przepompownia w rejonie Jeziora Lubstowskiego będzie w pełni zautomatyzowana.

Rys. 2. Schemat instalacji zasilającej zbiornik końcowy odkrywki "Lubstów" wodami z odkrywki "Drzewce".

Budowa całej instalacji rurociągowej zostanie w pełni sfinansowana z funduszu likwidacji zakładu górniczego, jaki kopalnia zmuszona jest posiadać zgodnie z obowiązującym prawem geologiczno-górniczym.

Są to środki, które mogą być wykorzystane wyłącznie na likwidację zakładu górniczego i uruchomione po zatwierdzeniu planu ruchu likwidacji zakładu. Koncepcja instalacji została opracowana przez służby kopalniane. Schemat instalacji zasilania wodami zbiornika końcowego wodą został przedstawiony na schemacie.

Rys. 3. Profilowanie skarp wyrobiska końcowego odkrywki "Lubstów" koparką zgarniakową ESz-6/4,5.

Do chwili obecnej wykonano już dużą część obudowy biologicznej zbiornika końcowego w części południowej. Teren plaży południowej zbiornika został już obsiany mieszankami traw przeciwerozyjnych. W kolejnych latach, wraz z postępem skarpowania I piętra przez koparkę ESz-6/4,5 w kierunku północnym, będzie wykonywana obudowa biologiczna skarp I piętra nadkładowego, w tym plaża wschodnia zbiornika.

Rys. 4. Widok skarpy wschodniej zbiornika końcowego po wyprofilowaniu - przygotowanie do wykonania obudowy biologicznej (nasadzeń i obsiewów).

Do czasu docelowego wypełnienia zbiornika wodą możemy spodziewać się, że na skarpach oraz terenach przyległych będzie naprawdę zielono, i trudno będzie dostrzec ślady odkrywkowej eksploatacji węgla. Zbiornik lubstowski będzie szczególnie ciekawy pod względem otaczającego go krajobrazu. Cała część północna akwenu będzie otoczona pięknymi lasami, które rosły jeszcze przed rozpoczęciem eksploatacji, co korzystnie wpływa na całość krajobrazu, a wykonane plaże będą służyły okolicznym mieszkańcom do wypoczynku na tym terenie.