VI Międzynarodowy Kongres Górnictwa Węgla Brunatnego

Debatowali nad przyszłością węgla brunatnego

Konferencja prasowa rozpoczynająca Kongres.

Zdaniem uczestników kongresu zarówno podziemne górnictwo węgla kamiennego, jak i odkrywkowe górnictwo węgla brunatnego wymagają czasochłonnych i kosztochłonnych inwestycji w nowe złoża i pola wydobywcze, aby można było realizować określone zadania produkcyjne. - Szczególnie górnictwo węgla brunatnego - jako sektor polskiego przemysłu wydobywczego - jest niezwykle istotnym elementem stabilizującym bezpieczeństwo energetyczne Polski - podkreślał prof. Antoni Tajduś, Rektor Akademii Górniczo-Hutniczej. Niestety mówi się o tym tylko wówczas, kiedy nasz kraj i jego gospodarka zostają w mniejszym lub większym stopniu dotknięte skutkami kolejnego kryzysu gazowego - uważa profesor. Padają wówczas liczby; ponad 90% energii elektrycznej w Polsce wytwarzane jest w oparciu o technologie bazujące na paliwie węglowym, z czego 60% to węgiel kamienny, a ponad 30% to właśnie węgiel brunatny. Profesor podkreślał, że własna baza zasobowa tych surowców energetycznych jest dla Polski gwarancją bezpieczeństwa energetycznego; Polska posiada najniższy współczynnik uzależnienia surowcowego w tym zakresie spośród wszystkich państw Unii Europejskiej.

Dlatego też, żeby utrzymać tak korzystny - również ze względów geopolitycznych - stan bezpieczeństwa energetycznego, należy sięgać w przyszłość i z odpowiednim wyprzedzeniem czasowym podejmować racjonalne decyzje zarówno strategiczne, jak i operacyjne.

Jacek Kaczorowski, Prezes Kopalni "Bełchatów", zwracając uwagę, że niezależność energetyczna oznacza zdolność do niezawodnych dostaw energii i paliw po akceptowanych cenach, przypomniał ostatni, wyjątkowo długi kryzys gazowy, który wpłynął na wiele państw europejskich. - Niech będzie dla nas przestrogą, jak wysoką cenę płaci się za politykę energetyczną opartą o surowce importowane - dodał. - W tym kontekście warto pamiętać o ostatnich geopolitycznych konfliktach, które nie napawają optymizmem: walka o dostęp do surowców czy spory o kontrolę tras ich przesyłu.

Podczas debat wiele uwagi poświęcono nowym technologiom czystego węgla, które w znacznym stopniu ograniczają emisję dwutlenku węgla.

Eurodeputowany Jacek Saryusz-Wolski, Przewodniczący Komisji Spraw Zagranicznych Parlamentu Europejskiego potwierdził, że Unia Europejska popiera czysty węgiel - czystą energię - w jej różnych wymiarach: środowiskowym, geopolitycznym i energetycznym. - Ten temat jest najważniejszy, ponieważ wyznacza wektory rozwoju gospodarki, organizuje przestrzeń geopolityczną oraz decyduje o sprawach polityki zagranicznej - mówił J. Saryusz-Wolski podczas kongresu. - Węgiel i energia to synonimy. To, co dzisiaj jest pod ziemią, a co niektórzy chcą traktować jak domniemaną słabość, Polska i Europa mogą przekuć w siłę, podkreślał. Jego zdaniem, górnictwo węgla brunatnego jest najbardziej rozwojową częścią polskiej energetyki. Unia Europejska dostrzega ten problem zwłaszcza w koniunkcji między wyzwaniami energetycznymi a wyzwaniami klimatycznymi. W sytuacji postawienia przez UE tak ambitnych celów jak 3x20, walka o czysty węgiel jest tak naprawdę walką o polską i europejską gospodarkę. Jest, wyścigiem z czasem; kto pierwszy zdąży, ten będzie wygrywał w gospodarce, będzie wygrywał w światowej, globalnej koniunkturze - dodał.

Uczestnicy kongresu podkreślili, że bardzo pilnym strategicznym zadaniem jest przygotowanie do eksploatacji nowego zagłębia górniczo-energetycznego, które w przyszłości przejęłoby produkcję energii elektrycznej z dotychczas eksploatowanych rejonów. Jest to zadanie nie tylko dla górnictwa i energetyki, ale dla całej gospodarki kraju. Zadanie to winno znaleźć się w trybie pilnym w rządowym programie funkcjonowania i rozwoju polskiej energetyki. Rząd RP winien uznać węgiel brunatny jako paliwo strategiczne dla krajowej energetyki.

Międzynarodowy kongres zgromadził reprezentację sektora gospodarki, który stanowi podstawę bezpieczeństwa energetycznego naszego kraju. Dlatego też głos z tego forum w znacznym stopniu decyduje o dynamice rozwoju naszej gospodarki, a co za tym idzie również o poziomie życia naszych obywateli i o tempie jego wyrównywania z krajami Unii Europejskiej - podkreślał Antoni Pietkiewicz, Prezes PGE GiE S.A.

Obrady Kongresu wykazały ponadto rosnącą rolę węgla brunatnego, jako surowca do produkcji paliw gazowych i ciekłych, komponentów glebotwórczych dla rolnictwa i ogrodnictwa.

Zgłoszone i opublikowane w specjalnych wydawnictwach kongresowych 53 referaty oraz przeprowadzona dyskusja w czasie obrad, pozwoliły na sformułowanie i przyjęcie 10 generalnych wniosków, które zostały przekazane przedstawicielom administracji rządowej i samorządowej, parlamentarzystom oraz naukowym ośrodkom opiniotwórczym.

1. Branża węgla brunatnego i bazująca na nim energetyka w Polsce, krajach Unii Europejskiej i na świecie, oparta jest na najnowocześniejszych rozwiązaniach naukowo-badawczych oraz projektowych będących efektem długoletnich doświadczeń eksploatacyjnych. Bieżące wdrażanie nowoczesnych rozwiązań i nowych materiałów konstrukcyjnych powoduje, że kopalnie osiągają wysoką i stale rosnącą sprawność w eksploatacji węgla. Przy wykorzystaniu nowych osiągnięć nauki jest możliwe energetyczne wykorzystanie paliwa węglowego przy znacznie wyższej sprawności cieplnej procesu wytwarzania i stopniowym zmniejszaniu emisji zanieczyszczeń do atmosfery. Dla optymalnego modelu gospodarki paliwowo-energetycznej Polski, konieczne jest preferowanie w pierwszej kolejności własnych surowców energetycznych jako paliwa do produkcji energii w warunkach konkurencji wolnorynkowej przy uwzględnieniu uwarunkowań środowiskowych i społecznych
2. Uwzględniając fakt występowania bogatych w zasoby złóż stałych surowców energetycznych w Niemczech, Grecji, Bułgarii, Czechach i Polsce, które są obecnie i mogą być w przyszłości bazą gwarantującą bezpieczeństwo Energetyczne Unii Europejskiej, należy pilnie podjąć działania w celu wydania Dyrektywy Europejskiej chroniącej te złoża. Dyrektywa winna zawierać warunki ochrony złóż kopalin strategicznych przed niewłaściwym zagospodarowaniem rejonów występowania złóż.
3. Węgiel brunatny jest obecnie i będzie w perspektywie kilkudziesięciu lat jednym z głównych surowców energetycznych wykorzystywanych w energetyce. Udokumentowane zasoby światowe węgla brunatnego wystarczą na ponad 300 lat, a zasoby węgla kamiennego na około 200 lat. Dla porównania obecne światowe zasoby gazu, ropy naftowej oraz uranu wystarczą tylko na około 40 lat. Prognozuje się, że w okresie następnych 30 lat potrzeby energetyczne świata ulegną podwojeniu dlatego świat staje przed bardzo ważkim problemem - czym pokryć potrzeby energetyczne za 30-40 lat. Polska posiada rozpoznanych ponad 150 złóż i obszarów węglonośnych węgla brunatnego. Udokumentowano ponad 14 mld Mg surowca w złożach pewnych i ponad 60 mld Mg w zasobach oszacowanych. Możliwość występowania w obszarach potencjalnie węglonośnych ocenia się na ponad 140 mld Mg. Nasz kraj ma wielkie bogactwo. Tym niedocenionym w pełni dzisiaj bogactwem jest WĘGIEL BRUNATNY, którego udokumentowane zasoby powinny podlegać ochronie. Niestety w Polsce brak jest ustawy o ochronie zasobów i terenów, na których zalegają złoża surowców mineralnych.
4. Światowa baza zasobów złóż węgla brunatnego jest wystarczająco duża i umożliwia zagospodarowanie nowych złóż zarówno z wykorzystaniem technologii tradycyjnych jak i nowych. Szansą dla branży górnictwa węgla brunatnego jest dalszy rozwój technologii umożliwiających energetyczne lub chemiczne przetwórstwo węgla brunatnego, również bezpośrednio w złożu na paliwo gazowe i ciekłe, a także na komponenty glebotwórcze i paszowe dla rolnictwa. Technologię zgazowania węgla zarówno w instalacjach napowierzchniowych jak i pod ziemią zaliczyć należy do tzw. Czystych Technologii Węglowych. Technologie te zapewniają ograniczenie uciążliwości gospodarki dla środowiska naturalnego, m.in. poprzez zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych do atmosfery.
5. Technologia podziemnego zgazowania węgla (PZW) jest technologią badaną od kilkudziesięciu lat. Wyniki tych eksperymentów nie pozwalają jeszcze na stwierdzenie, że metoda ta jest już w pełni opanowana. Dlatego postuluje się jak najszybsze przeprowadzenie badań i eksperymentów na krajowych złożach węgla brunatnego i kamiennego. Metoda ta umożliwia produkcję gazu z węgla brunatnego oraz kamiennego na potrzeby lokalnej energetyki. Zastosowanie tej technologii na powszechną skalę umożliwiłoby budowę rozproszonego systemu zaopatrzenia w energię. Przyczyniłoby się to do zwiększenia poziomu bezpieczeństwa energetycznego kraju. Z racji posiadanych zasobów, kadry inżynierskiej i naukowej, dotychczasowych doświadczeń i potencjału badawczego, a także możliwości finansowania badań, Polska jest predysponowana do podjęcia roli lidera w tym zakresie w UE. Mając na względzie powyższe oraz uwzględniając interesy polskiej gospodarki, program rozwoju technologii podziemnego zgazowania węgla powinien otrzymać specjalne wsparcie rządu RP.
6. Jednym z najistotniejszych obecnie zagadnień jest stałe podwyższanie sprawności elektrowni opalanych węglem brunatnym i prowadzenie prac badawczych nad wdrożeniem technologii wychwytywania i deponowania CO₂ dla znaczącego zmniejszania jego emisji do atmosfery. Polska energetyka winna włączyć się w prace pilotowe i przemysłowe na wzór budowanej w PGE Elektrowni Bełchatów S.A. instalacji do wychwytywania CO₂. Istnieje konieczność powołania krajowego centrum wdrażania czystych technologii węglowych, składających się ze wszystkich zainteresowanych jednostek naukowo-badawczych, uczelni technicznych, przedstawicieli koncernów paliwowo-energetycznych i chemicznych. Wskazane jest, aby w strukturze Ministerstwa Gospodarki powołana została odpowiednia instytucja prowadząca i koordynująca wszystkie prace z zakresu Czystych Technologii Węglowych.
7. Górnictwo węgla brunatnego na świecie i w Polsce opanowało sposoby eksploatacji z maksymalnym ograniczeniem negatywnego wpływu na środowisko naturalne. Rekultywacja terenów pogórniczych prowadzona jest przez kopalnie na najwyższym światowym poziomie, zapewniającym wykorzystanie przekazywanych terenów pokopalnianych do produkcji rolnej, leśnej lub dla potrzeb rekreacji. Nierzadko zrekultywowane tereny poeksploatacyjne są bardziej zróżnicowane przyrodniczo i krajobrazowo, niż pierwotnie i mają również większą wartość dla samorządów w zakresie rozwoju bazy turystyczno-wypoczynkowej. Należy podjąć szeroko zakrojone działania informacyjne, aby przedstawiać społeczeństwu właściwy obraz górnictwa węgla brunatnego zarówno w czasie funkcjonowania kopalń jak i po zakończeniu eksploatacji.
8. Bardzo pilnym strategicznym zadaniem jest przygotowanie do eksploatacji nowego zagłębia górniczo-energetycznego, które w przyszłości przejęłoby produkcję energii elektrycznej z dotychczas eksploatowanych rejonów. Jest to zadanie nie tylko dla górnictwa i energetyki, ale dla całej gospodarki kraju. Zadanie to winno znaleźć się w trybie pilnym w rządowym programie funkcjonowania i rozwoju polskiej energetyki. Rząd RP winien uznać węgiel brunatny jako paliwo strategiczne dla krajowej energetyki.
9. Najbardziej predysponowanym górniczo i ekonomicznie rejonem przyszłej eksploatacji węgla brunatnego są przede wszystkim złoża w rejonie Legnicy o udokumentowanych zasobach rzędu 4 mld Mg i zasobach szacunkowych rzędu 15 mld Mg. Perspektywiczne zagłębie węgla brunatnego "Legnica" może w przyszłości zapewnić wydobycie węgla brunatnego w Polsce co najmniej na obecnym poziomie. Drugim w kolejności bardzo dobrym perspektywicznie złożem węgla brunatnego w Polsce jest złoże Gubin-Mosty. Jego zasoby określone na około 5 mld Mg. Bardzo ważnym i pilnym zagadnieniem dla obu tych rejonów jest dokończenie badań geologicznych i ochrona powierzchni uniemożliwiająca bieżącą zabudowę terenu. Realizacja proponowanych planów rozwojowych energetyki bazującej na węglu brunatnym zapewni bezpieczeństwo energetyczne Polski w oparciu o własne zasoby tego surowca. Konieczne jest również ustalenie jednolitych zasad gospodarki rynkowej w zakresie wszystkich nośników energii elektrycznej.
10. Branża węgla brunatnego w chwili obecnej stanęła przed ogromną szansą rozwoju, którą dają największe złoża węgla brunatnego w Europie. To atut numer jeden polskiego górnictwa, wspomagany aktywnie przez wyższe uczelnie techniczne, wspaniałą kadrę, zaplecze badawczo-projektowe i firmy budujące maszyny i urządzenia, nieodbiegające poziomem technicznym od najlepszych na świecie. Brak jednak jednoznacznych decyzji, wyrażonych w dokumentach rządowych, zapewniających, że bezpieczeństwo energetyczne kraju będzie opierać się na węglu brunatnym. Dlatego uczestnicy Kongresu postulują zmianę dotychczasowych zapisów w Polityce Energetycznej Polski do 2030 roku zgodnie z uchwałą Kongresu. Zagospodarowanie złóż perspektywicznych w obecnie czynnych regionach eksploatacji węgla brunatnego: Złoczew, Piaski, Tomisławice, Ościsłowo, czy Koźmin, Rogóźno i Grochowy-Siąszyce oraz złóż w nowych rejonach jak Legnica - Ścinawa - Głogów i Gubin-Mosty pozwoliłoby na podniesienie za około 30-40 lat wielkości wydobycia węgla brunatnego do poziomu gwarantującego podwojenie obecnie zainstalowanej mocy w elektrowniach na węgiel brunatny, tj. do 15-20 tys. MW.

Branża węgla brunatnego w chwili obecnej stanęła przed ogromną szansą rozwoju, którą dają największe złoża węgla brunatnego w Europie. To atut numer jeden polskiego górnictwa, wspomagany aktywnie przez wyższe uczelnie techniczne, wspaniałą kadrę, zaplecze badawczo-projektowe i firmy budujące maszyny i urządzenia, nieodbiegające poziomem technicznym od najlepszych na świecie. Brak jednak jednoznacznych decyzji, wyrażonych w dokumentach rządowych, zapewniających, że bezpieczeństwo energetyczne kraju będzie opierać się na węglu brunatnym. Dlatego uczestnicy Kongresu postulują zmianę dotychczasowych zapisów w Polityce Energetycznej Polski do 2030 roku zgodnie z uchwałą Kongresu. Zagospodarowanie złóż perspektywicznych w obecnie czynnych regionach eksploatacji węgla brunatnego: Złoczew, Piaski, Tomisławice, Ościsłowo, czy Koźmin, Rogóźno i Grochowy-Siąszyce oraz złóż w nowych rejonach jak Legnica - Ścinawa - Głogów i Gubin-Mosty powaliłoby na podniesienie, za około 30-40 lat wielkości wydobycia węgla brunatnego do poziomu gwarantującego podwojenie obecnie zainstalowanej moc w elektrowniach na węgiel brunatny, tj. do 15-20 tys. MW.

Kongres zgromadził blisko 400 uczestników, w tym 40 z zagranicy, reprezentujących wyższe uczelnie i instytuty naukowo-badawcze, branżowe departamenty ministerstw zarządzających górnictwem i energetyką, koncerny paliwowo-energetyczne, kopalnie, elektrownie pracujące na węglu brunatnym, przemysł maszyn i urządzeń oraz firmy i instytucje współpracujące z branżą węgla brunatnego i energetyką. Kongres jest cyklicznym - organizowanym co dwa lata - i jedynym w Polsce spotkaniem, które skupia środowisko związane z branżą węgla brunatnego. PGE KWB Bełchatów S.A. i Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Górnictwa Oddział Bełchatów po raz czwarty byli jego organizatorami. Patronat nad tegorocznym kongresem objął Minister Gospodarki, Wicepremier - Waldemar Pawlak.

Obradom towarzyszyła wystawa, na której 40 wystawców zaprezentowało najnowsze osiągnięcia projektowe i konstrukcyjne oraz wyroby firm i instytucji związanych z górnictwem węgla brunatnego i energetyką.