Między sierpniem '80 a sierpniem '09
10 postulatów węgla brunatnego

sierpniu 1980 roku - 21 postulatów zamieniło oblicze późniejszej Polski i całego powojennego porządku świata w Europie środkowej. Czy dzisiaj 10 postulatów górnictwa węgla brunatnego ogłoszonych podczas VI Międzynarodowego Kongresu Górnictwa Węgla brunatnego w Bełchatowie zmieni podejście do tej branży. Wprawdzie złośliwi i dowcipni twierdzą, że postulaty to są słuszne cele, które będą realizowane po... stu latach. Ale cuda czasem się przecież zdarzają. Cała branża węgla brunatnego stanęła w Polsce na dziejowym zakręcie. Albo umrze, albo będzie żyła... Ekolodzy chcieliby ją zlikwidować i zapomnieć, że kiedyś byliśmy brunatną potęgą. Prof. Zbigniew Kasztelewicz z AGH, sekretarz Społecznego Komitetu ds. Zagospodarowania Złoża "Legnica" jest nadal niepoprawnym optymistą i uważa, że branża węgla brunatnego w chwili obecnej stanęła przed ogromną szansą rozwoju.

- Szansą, którą dają największe złoża węgla brunatnego w Europie. To atut numer jeden polskiego górnictwa, wspomagany jednocześnie przez aktywne wyższe uczelnie górnicze, zaplecze badawczo-projektowe, wspaniałą kadrę i fabryki zaplecza technicznego projektującego i budującego maszyny i urządzenia, nieodbiegające poziomem technicznym od najlepszych firm na świecie. Można powiedzieć, że mamy wszystko i jednocześnie nie mamy przysłowiowej kropki nad "i" - mówi. Nie mamy bowiem jednoznacznej decyzji, woli wyrażonej w dokumentach rządowych, że dla bezpieczeństwa energetycznego kraju energetyka będzie opierać się na węglu brunatnym. Teraz jest właściwy czas na rozwój istniejących i budowę nowych okręgów górniczo-energetycznych. Unikanie rozstrzygnięcia jaki kształt ma mieć polska energetyka, odwlekanie decyzji w czasie, może okazać się ogromnym błędem, którego nie będzie można naprawić - dodaje prof. Z. Kasztelewicz. Branża węgla brunatnego jest przygotowana do zmiany sposobu komunikowania się ze społeczeństwem. Nawet w obliczu długo utrwalanego poglądu, że górnictwo powoduje więcej złego niż dobrego, czego skutkiem była częściowa likwidacja kopalń węgla kamiennego (z ilości ponad 70 kopalń węgla kamiennego pozostało tylko 30). Dziś jeszcze taki pogląd może przedstawić zapytany uczeń, a nawet student. Jutro może będzie umiał powiedzieć, że górnictwo i energetyka to nowe technologie, to rekultywacja i cenna rewitalizacja terenów pogórniczych, to również miejsca pracy i rozwój. Należy obiektywnie ukazywać korzyści i uciążliwości jakie niesie ze sobą górnictwo. Natomiast z całą stanowczością nie można godzić się na uzależnianie się od węgla importowanego (w 2008 roku zakupiono z powodu braku węgla krajowego około 10 mln ton węgla importowanego). Na świecie kraje, które posiadają zasoby tego paliwa z roku na rok zwiększają wydobycie. Obecnie świat wydobywa ponad 5 mld ton węgla kamiennego, a za 22 lat wydobycie to wzrośnie ponad 2,5 razy. Jedyny kraj na świecie, który obniża wydobycie to Polska. Branża węgla brunatnego nie boi się tematu dyżurnego, podnoszonego przez przeciwników, jakim jest emisja CO₂. Ten argument nie ogranicza np. branży w Niemczech. Niemieccy stratedzy od planów energetycznych planują na 50 lat utrzymać wydobycie na poziomie 180 mln ton na rok - to jest o 3 razy większe wydobycie węgla brunatnego niż planowane w Polsce. Świat pracuje nad nowymi bezemisyjnymi technologiami spalania węgla. Pomimo tych obiektywnych polskich i światowych argumentów przemawiających za rozwojem branży węgla brunatnego w Polsce istnieje wiele głosów, aby to górnictwo ograniczać a opierać przyszłościową krajową energetykę na surowcach energetycznych importowanych. Te głosy przebijają się przy pracach nad założeniami Polityki Energetycznej do 2030 roku. Te grupy nie odrobiły żadnej lekcji jaką Europa otrzymała przy ostatnim konflikcie gazowym. A tymczasem polska energetyka powinna opierać się w pierwszej kolejności na krajowych surowcach energetycznych z poszanowaniem środowiska przyrodniczego i pełną informacją społeczeństwa o korzyściach i uciążliwościach z tym związanych.

Postulat I - Polska energetyka winna opierać się w pierwszej kolejności na krajowych surowcach energetycznych, tj. na węglu brunatnym i kamiennym

Byłoby dużym błędem gospodarczym nie wykorzystać "polskiego złota" - węgla, a opierać rozwój energetyki na surowcach importowanych. Import surowców energetycznych to nic innego jak eksport dochodu narodowego. Wykorzystanie rodzimych surowców energetycznych, których zasoby są jedne z największych w Europie w okresie kilkudziesięciu lat daje stabilność, bezpieczeństwo i niezależność w obliczu "terroryzmu polityczno-energetycznego" zewnętrznych dostawców oraz co nie jest bez znaczenia, zatrudnienie dla wielu dziesiątków tysięcy ludzi w sektorze górniczym, energetycznym i w sektorach współpracujących. W czasie kryzysu każdy kraj chroni swoje branże i specjalności. Polską światową specjalnością jest górnictwo. Dlatego nie można dopuścić do tego, by potencjał jaki posiadamy został zmarnowany. Kopalnie węgla brunatnego do 2022 roku gwarantują obecny poziom wydobycia około 60 mln ton na rok i pracę elektrowni opalanych tym paliwem o mocy ok. 9.000 MW. Po tym okresie, jeżeli nie będą uruchamiane nowe kopalnie w nowych regionach, nastąpi radykalne obniżenie możliwości produkcyjnych. Zbiegnie się to z wzrastającymi potrzebami energetycznymi w tym okresie. Branża węgla brunatnego przedstawiła najnowszą strategię do roku 2030 i w dalszym horyzoncie czasowym. Strategia ta daje możliwość podwojenia wydobycia węgla brunatnego i produkcji najtańszej energii do 2050 roku oraz produkcji w tym okresie z węgla brunatnego paliw płynnych i gazowych.

Postulat II - Przyjęcie właściwych zapisów do nowej Polityki Energetycznej Polski i do koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju

Należy dążyć do przyjęcia zapisów w nowej Polityce Energetycznej do 2030 roku i w dalszym horyzoncie czasowym, że rozwój polskiej energetyki winien opierać się w pierwszym rzędzie na krajowych surowcach energetycznych, tj. na węglu brunatnym i kamiennym. Ponadto Polityka Energetyczna winna wskazywać potrzebę budowy nowych kopalń i literalnie wymieniać złoża węgla brunatnego do przyszłego zagospodarowania. Podstawowe znaczenie dla istnienia i dalszego rozwoju polskiej energetyki ma przygotowanie do eksploatacji nowych okręgów górniczo-energetycznych, mogących w przyszłości zastąpić produkcję energii elektrycznej pochodzącej z dziś eksploatowanych rejonów. Według posiadanej wiedzy najlepiej nadającymi się do górniczego zagospodarowania są złoża w rejonie Legnicy (o zasobach około 14,5 mld ton) i złoża w rejonie Gubina (o zasobach około 4,5 mld ton). Są to zasoby kilkakrotnie większe niż łączne dotychczasowe wydobycie w czynnych kopalniach węgla brunatnego w Polsce. Dla budowy nowego zagłębia górniczo-energetycznego Minister Gospodarki powinien sporządzić Program rozwoju energetyki w oparciu o węgiel brunatny, mający status zadania rządowego i służący realizacji inwestycji celu publicznego. Program rozwoju energetyki musi opierać się właśnie na przyjętych kierunkach Polityki Energetycznej oraz Koncepcji Przestrzennego Zagospodarowania Kraju, która to z kolei musi określić zakres przedmiotowy tego Programu. Jeżeli proponowane zapisy w projekcie Polityki Energetycznej nie będą uwzględniać rozwoju górnictwa węgla brunatnego, wówczas Minister Gospodarki nie będzie miał podstawy prawnej do podjęcia takiego programu rządowego. Uznając węgiel brunatny za surowiec strategiczny dla energetyki a przedmiotowy program za gwarancję bezpieczeństwa energetycznego kraju, Polityka Energetyczna powinna zakładać budowę nowego Zagłębia Górniczo-Energetycznego "Legnica". Ustalenia winny być na tyle jednoznacznie by przyjęta Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju przez Radę Ministrów określiła zakres, jaki będzie stanowić podstawę do sporządzenia rządowego programu - Programu rozwoju energetyki w oparciu o węgiel brunatny. Taki Program, wraz z określeniem głównych obszarów wydobycia węgla brunatnego, powinien być w drodze rozporządzenia wydany przez Ministra Gospodarki. Pozwoli to na wprowadzenie inwestycji jako zadania rządowego, jako inwestycji o znaczeniu krajowym do wojewódzkich i gminnych planów zagospodarowania przestrzennego. W dalszej kolejności pozwoli to na uruchomienie procedur koncesyjnych. Dlatego bardzo ważne jest to, aby złoże węgla brunatnego "Legnica" i inne złoża perspektywiczne były wprowadzone literalnie do Koncepcji Krajowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego. Poza wymienionymi nowymi złożami strategicznymi "Legnica", "Gubin-Mosty-Brody" bardzo duże znaczenie mają tzw. złoża satelickie kopalń czynnych tj.: "Złoczew" dla PGE KWB Bełchatów S.A., "Radomierzyce" dla PGE KWB Turów S.A., "Rogóźno" i "Grochowy-Siąszyce" dla KWB "Adamów" SA, "Piaski", "Ościsłowo" i "Dęby Szlacheckie-Izbica Kujawska", "Mąkoszyn-Grochowiska" dla KWB "Konin" SA. Zagospodarowanie tych złóż niestety wiąże się praktycznie z taką samą procedurą jak w przypadku nowych kopalń węgla brunatnego. Branża węgla brunatnego od dwóch lat intensywnie stara się podjęć działania w kierunku uruchomienia złóż satelickich i perspektywicznych. Jednak do dziś bez spektakularnych efektów. Brak jest stanowczości i decyzyjności ze strony rządu. Analizując analogicznie inne branże, to najskuteczniejsza okazuje się branża budowlana (drogowcy i budowlańcy obiektów Euro 2012). Dla budowy autostrad, dróg szybkiego ruchu czy obiektów Euro 2012, powstały bowiem programy rządowe. W ostatnim czasie rząd pracuje nad nowymi programami rządowymi np.: budowa gazoportu czy budowa elektrowni atomowych. Takie działania pozwalają na stwierdzenie, że można takie inicjatywy legislacyjne uruchomić, tylko musi być wola decydentów, aby program bezpieczeństwa energetycznego w oparciu o węgiel brunatny był, a nowe okręgi górniczo-energetyczne mogły powstać.

Postulat III - Ochrona udokumentowanych złóż przed zabudową powierzchniową i infrastrukturą

Dla ochrony udokumentowanych zasobów węgla brunatnego, dla potrzeb planów przestrzennych, Główny Geolog Kraju powinien dokonać określenia rankingu i waloryzacji rozpoznanych złóż węgla brunatnego i ustalić listę złóż, które z uwagi na ich strategiczny charakter winny być bezwzględnie chronione. Zapewni to ich przyszłościowe gospodarcze wykorzystane. Obecnie brak jest skutecznych przepisów, które chroniłyby udokumentowane złoża przed zabudową powierzchniową i infrastrukturą (np. na wzór ochrony gruntów rolnych i leśnych). Taki stan rzeczy podraża lub wręcz uniemożliwia nowe inwestycje w górnictwie odkrywkowym (Legnica, Rogóźno). Zabezpieczenie złóż przed ich zabudową jest istotne nie tylko dla zapewnienia zrównoważonego rozwoju gospodarki kraju, ale także racjonalnego wykorzystania środków finansowych przeznaczonych na rozwój infrastruktury.

Postulat IV - Weryfikacja bilansu zasobów węgla brunatnego i ujęcie złóż, dla których wykonano badania geologiczne a nie sporządzono dokumentacji geologicznej lub nie zostały one zatwierdzone

Obecny bilans zasobów węgla brunatnego nie odpowiada prawdziwemu stanowi wielkości zasobów. Szereg dużych złóż nie istnieje w bilansie zasobów i dlatego potrzebne jest dokonanie przeglądu wyników "starych" badań geologicznych. Przy wykorzystaniu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej należy dokończyć prace geologiczne oraz dokumentacyjne i zatwierdzić poprawione dokumentacje. Uzyskane wyniki należy wprowadzić do bilansu zasobów. Konieczne jest również podjęcie interdyscyplinarnych badań naukowych mających na celu opracowanie jednoznacznych kryteriów geologicznych dla prowadzenia testów i doświadczeń pilotażowych podziemnego zgazowania węgla (PZW) wraz z wprowadzeniem formalnych kryteriów bilansowości dla złóż szczególnie użytecznych dla zastosowania tej technologii. Ustaleniem takich kryteriów powinna zająć się Komisja Zasobów Kopalin przy Ministrze Środowiska. Należy również przeprowadzić geologiczne udokumentowanie złóż węgla, mogących stanowić bazę surowcową dla produkcji gazu przy wykorzystaniu metod otworowych. Złoża przydatne do PZW nie są do dnia dzisiejszego praktycznie rozpoznane, ponieważ wykonane dotychczas w Polsce prace dokumentacyjne dotyczyły wyłącznie złóż przewidzianych do eksploatacji odkrywkowej, do której są przydatne złoża o diametralnie odmiennych parametrach.

Postulat V - Uregulowanie własności złóż węgla brunatnego

Było to podnoszone przez środowiska nauki i przedsiębiorców górniczych. Niestety wnoszone postulaty o zmianę dotychczas nie znalazły zrozumienia w kręgach parlamentarnych mimo ogromnej wagi tego zagadnienia. Właścicielem węgla brunatnego jako strategicznego paliwa dla energetyki powinien być Skarb Państwa, a nie właściciel nieruchomości gruntowej. Z ubolewaniem można stwierdzić, że nie ma nigdzie takiej regulacji prawa własności jak w Polsce, gdzie sposób eksploatacji decyduje o prawie własności. Węgiel brunatny koniecznie należy zaliczyć do złóż będących własnością Skarbu Państwa - niezależnie od sposobu eksploatacji - poprzez uchwalenie zmian w ustawie Prawo geologiczne i górnicze.

Postulat VI - Nabywanie nieruchomości pod inwestycje górnicze o statusie inwestycji celu publicznego o znaczeniu krajowym

Jednym z najtrudniejszych etapów inwestycji jest nabywanie nieruchomości pod działalność górniczą. Zagadnienie to jest ściśle powiązane z ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Przy założeniu, że dokonane zostaną powyższe zmiany możliwe byłoby nabywania nieruchomości w drodze jednego aktu administracyjnego, tak jak zostało to uregulowane w ustawie z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. W tym przypadku koncesja byłaby tą decyzją, która zezwalałaby na pozyskiwane terenów pod wielkoobszarowe odkrywki węgla brunatnego. Również decyzje ustanawiające wysokość odszkodowań za nieruchomość oraz zasady postępowania mogłyby być przyjęte na podobny wzór, tym bardziej, iż te mechanizmy sprawdziły się jako skuteczne w praktyce. Inwestycje drogowe, bez tych regulacji w dalszym ciągu stałyby w martwym punkcie, jak to niestety ma miejsce w przypadku inwestycji w zakresie węgla brunatnego.

Postulat VII - Zmiana regulacji w ustawie Prawo geologiczne i górnicze oraz innych aktach normatywnych, które nie sprawdzają się w praktyce

Obecne uregulowania dotyczące prawa do informacji geologicznej nastręczają wiele "trudności". Inwestor przy zakupie prawa do informacji geologicznej ma obowiązek określenia szczegółowego zakresu tych informacji. W praktyce na etapie przygotowania inwestycji określenie zakresu informacji jest bardzo trudne, szczególnie gdy informacja ma dotyczyć tylko części złoża. Przed wykupem prawa do informacji inwestor musi wycenić wartość tej informacji. Wycena ta jest również bardzo utrudniona z powodu braku dokumentów potwierdzających poniesione przez firmy koszty na zdobycie informacji. Dowody finansowe zgodnie z przepisami przechowywane są przez okres 5 lat. W przypadku złóż rozpoznawanych etapami przez wiele lat występuje trudność określenia, z jakiego okresu informacja pochodzi, szczególnie, gdy jest ona zastępowana nową, aktualną informacją na ten sam temat. Dodatkowo wycena wykonana przez inwestora może być kwestionowana, co z kolei może prowadzić do długotrwałych sporów prawnych. Proces uzyskania prawa do informacji jest bardzo długi, a w przypadku sporów dotyczących wyceny może się przeciągać latami, co wydłuża proces przygotowania inwestycji, a w niektórych przypadkach może je uniemożliwić. Jedną z propozycji systemowego uregulowania mogłoby być wprowadzenie opłaty za informację geologiczną uzależnioną od wielkości oraz kategorii rozpoznania złoża i pobieranej w ramach opłaty koncesyjnej.

Obowiązujące uregulowania dotyczące funduszu likwidacji zakładu górniczego w praktyce ukazały wiele niedoskonałości. Między innymi: brak możliwości dobrowolnego zwiększania odpisów na fundusz likwidacji zakładu górniczego ponad poziom określony w ustawie Prawo geologiczne i górnicze. Z punktu widzenia kopalń węgla brunatnego zasadnym jest stworzenie możliwości dokonywania wpłat na fundusz likwidacji w wysokości wyższej niż określono obecnie w ustawie. Taka zmiana spowoduje szybsze gromadzenie środków na rekultywację i zwiększy bezpieczeństwo właściwego jej przeprowadzenia w tym całego procesu likwidacji. Obecne przepisy nakazują utrzymywanie środków zgromadzonych na funduszu likwidacji na wyodrębnionym rachunku bankowym. Oznacza to, że jedyną formą lokowania środków jest zakładanie lokat bankowych. Wyklucza to możliwość lokowania środków w bezpieczne instrumenty emitowane przez Skarb Państwa, które mogą mieć wyższą rentowność niż lokaty bankowe. Mechanizm taki nie chroni środków zgromadzonych na funduszu w przypadku bankructwa banku, w którym prowadzony jest rachunek funduszu. Propozycja zmiany dotyczy umożliwienie zakupu papierów wartościowych emitowanych przez Skarb Państwa i przyczyni się to do wzrostu przychodów odsetkowych zwiększających środki funduszu, zwiększenia stopnia bezpieczeństwa środków zgromadzonych na funduszu.

Należy zmienić w Prawie geologicznym i górniczym rozdysponowanie wpływów z tytułu opłaty eksploatacyjnej dotyczących dochodu gmin tak, aby stanowiły dochód gmin, na terenie których występuje teren górniczy, proporcjonalnie do jego powierzchni w danej gminie. Może to być przepis szczególny - dla kopalń odkrywkowych węgla brunatnego - które z natury posiadają znaczne zasięgi oddziaływania robót górniczych. Występują takie nielogiczne sytuacje, że nie mniej uciążliwe górnicze roboty przygotowawcze i udostępniające złoże są prowadzone na terenie sąsiednich gmin, a opłata należy się tylko gminie, na terenie której jest zlokalizowane złoże.

Bardzo rozbudowany, kosztowny i czasochłonny jest mechanizm wyłączenia gruntów z produkcji leśnej. Należałoby wprowadzić regulacje ustalające, iż opłaty za czasowe wyłączenie gruntów leśnych Skarbu Państwa z produkcji leśnej stanowią jednocześnie opłatę z tytułu użytkowania tego gruntu przez przedsiębiorcę górniczego. Obecnie przedsiębiorca uiszcza opłaty roczne za wyłączenie gruntów z produkcji leśnej, opłatę jednorazową za przedwczesny wyrąb lasu, czynsz dzierżawny na korzystnie z gruntu Skarbu Państwa w Zarządzie Lasów Państwowych do czasu zrekultywowania gruntu o kierunku wyznaczonym decyzją, podatek od nieruchomości w stawce przewidzianej dla gruntów związanych z działalnością gospodarczą. Z tego samego gruntu przedsiębiorca uiszcza także opłatę eksploatacyjną od wydobytej kopaliny podstawowej i kopalin towarzyszących. Jak łatwo zauważyć od tego samego gruntu przedsiębiorca górniczy płaci potrójną daninę na rzecz państwa. Innymi opłatami istotnymi przy rozpoczynaniu inwestycji są opłaty za usuwanie drzew i krzewów. Regulacja ta powinna być poddana rewizji na rzecz wypracowania bardziej elastycznych rozwiązań, w oparciu o szeroko rozumiane mechanizmy kompensacji przyrodniczej. Ustawa o ochronie przyrody i akty wykonawcze do tej ustawy nakłada obowiązek uzyskania decyzji na wycinkę oraz poniesienia opłaty. W przypadku cennych drzewostanów wydaje się to rozwiązanie słuszne, jednakże w przypadku zadrzewień i zakrzewień nieplanowanych, samosiejek należałoby zweryfikować konieczność ponoszonych opłat. Opłata za gospodarcze korzystanie z gruntu czy opłata eksploatacyjna winna zawierać ten koszt środowiskowy, gdyż oczywistym jest fakt, że skoro teren ma być gospodarczo użytkowany w ściśle określony sposób - jako inwestycja celu publicznego, to ma inne przeznaczenie.

Pomimo zapisów w ustawie Prawo ochrony środowiska i ustawie Prawo geologiczne i górnicze o konieczności i potrzebie racjonalnej gospodarki kopalinami, w tym również w zakresie kopalin towarzyszących, brak jest mechanizmów zachęcających przedsiębiorców do wykorzystywania złóż antropogenicznych lub składowisk kopalin towarzyszących. Nie ma np. możliwości zwolnienia z opłat eksploatacyjnych czy refundację kosztów z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Taki stan rzeczy nie służy ochronie środowiska ani też nie realizuje jednej z podstawowych zasad - zasady zrównoważonego rozwoju. Ustawodawca powinien podjąć inicjatywę w tym kierunku, aby wypracować mechanizm by przedsiębiorcom górniczym opłacało się zagospodarowywanie kopalin towarzyszących.

Postulat VIII - Inwestycje i zaangażowanie polskiej gospodarki, a w tym branży węgla brunatnego w czyste technologie węglowe

Czyste technologie węglowe zapewniają ograniczenie uciążliwości górnictwa i energetyki opartej na węglu dla środowiska naturalnego, m.in. poprzez zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych do atmosfery. Obecnie optymalnego wykorzystania zasobów węgla brunatnego nie można wyłącznie wiązać z tradycyjnymi technologiami jego pozyskiwania i przetwarzania. Należy wspierać i zwiększyć nakłady na prace badawcze i rozwojowe nad rozwojem czystych technologii węglowych, a w tym technologii wykorzystania węgla do produkcji paliw płynnych i gazowych, zmniejszenia negatywnego wpływu na środowisko procesów pozyskiwania energii z węgla oraz w zakresie węglowych ogniw paliwowych. Rozwój technologiczny oraz zmienna sytuacja na rynku nośników energii sprzyjają poszukiwaniu nowych możliwości wykorzystania krajowych zasobów węgla brunatnego. Jako perspektywiczne uznaje się kierunki związane z przetwórstwem wydobytego metodą odkrywkowej eksploatacji surowca, zgazowaniem węgla brunatnego w złożu w celu uzyskania czystszego surowca dla potrzeb energetycznych lub chemicznych oraz współpracę w zakresie badań możliwości sekwestracji CO₂ w powiązaniu z technologią podziemnego zgazowania węgla brunatnego. Zwiększenie roli węgla brunatnego należy zatem upatrywać w jego przetwórstwie na paliwa płynne i gazowe, w tym gaz syntezowy i wodór oraz w produkcji brykietu czy pyłu węglowego.

Postulat IX - Dokończenie trwających zmian organizacyjnych i strukturalnych w branży

W uzasadnionych ekonomicznie przypadkach należy dopuszczać możliwości tworzenia grup kapitałowych na bazie spółek węglowych i spółek energetycznych po wcześniejszym uzgodnieniu ze stroną społeczną zainteresowanych podmiotów. Jest to działanie konieczne dla sprostania nowym wyzwaniom, dla zwiększenia konkurencyjności i efektywności. Reorganizacja musi być przeprowadzana w czynnych kopalniach i elektrowniach przy jednoczesnym uwzględnianiu ewentualnych nowych kopalń i elektrowni. Najistotniejsze jest kontynuowanie procesu restrukturyzacji i konsolidacji w ramach Polskiej Grupy Energetycznej, jak i w podmiotach zagłębia turkowsko-konińskiego.

Postulat X - Dialog społeczny w zakresie rekultywacji i rewitalizacji terenów pogórniczych polskich kopalń węgla brunatnego

W krajowym obiegu informacyjnym kopalnie węgla brunatnego pokazywane są jako "zdewastowane tereny bez żadnej przyszłości na zagospodarowanie". Prawda jest całkiem inna. Górnicy w polskich kopalniach węgla brunatnego systematycznie i zgodnie z kanonami sztuki górniczej dokonywali i dokonują rekultywacji i zagospodarowania terenów "odzyskiwanych" w miarę przesuwania się frontów eksploatacyjnych. Wykonywane prace są prowadzone na wysokim poziomie europejskim zapewniającym wykorzystanie terenów do produkcji rolnej, leśnej lub też innej działalności, a w tym rekreacyjnej. Dlatego branża winna dokonać gruntownych zmian w zakresie komunikowania się ze społeczeństwem.